Phát biểu tại hội nghị, Thủ tướng thẳng thắn chỉ ra những mặt tồn tại, hạn chế của ngành KH&ĐT. Mặc dù có nhiều cố gắng nhưng những chiến lược lớn vẫn chưa được thực hiện một cách có hiệu quả. Một số nhiệm vụ do Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ giao chưa hoàn thành tốt. Công tác phối hợp giữa Bộ KH&ĐT với các Bộ, ngành và địa phương trong điều hành kinh tế vĩ mô vẫn còn nhiều hạn chế.
Thủ tướng lấy ví dụ về trường hợp dự thảo Luật Quy hoạch, vẫn còn có các kiến khác nhau giữa một số bộ khi dự thảo luật được đưa ra thảo luận tại Ủy ban Thường vụ Quốc hội ngày 10/1. Cho biết Chính phủ sẽ kiểm điểm vấn đề này đối với các cơ quan liên quan “vì lợi ích cục bộ của mình”, Thủ tướng cũng nhắc nhở Bộ KH&ĐT chưa thuyết phục tốt, “nói phải củ cải cũng nghe”.
Dự báo và công tác dự báo còn nhiều vấn đề. Chính sách cơ chế chưa huy động nguồn lực xã hội tốt trong bối cảnh nguồn lực trong dân còn rất lớn.
Về phương hướng thời gian tới, Thủ tướng nêu rõ, Bộ KH&ĐT là cơ quan soạn thảo Nghị quyết 01 của Chính phủ, phải đi đầu trong việc thực hiện Nghị quyết này. “Phải đổi cách làm, đổi mới tư duy. Đổi mới là khó nhưng không đổi mới cách làm, đổi mới tư duy, tiếp tục tinh thần bao cấp, quan liêu là chết”, Thủ tướng cho biết và lấy ví dụ về khu Giảng Võ (Hà Nội) để nói về tư duy quy hoạch đối với người làm công tác KH&ĐT.
Về cách làm kế hoạch, theo Thủ tướng, nền kinh tế đã chuyển đổi mạnh mẽ sang nền kinh tế thị trường, do vậy, tư duy của nhà lập kế hoạch phải thay đổi trước một bước, chứ không phải chỉ thay đổi theo. Việc lập kế hoạch phải dựa trên các quy luật của nền kinh tế thị trường khi thị trường đã là một nhà lập kế hoạch rất tài ba. Chức năng của Bộ KH&ĐT là lập kế hoạch cho nhà nước chứ không phải lập kế hoạch thay cho thị trường. Việc lập kế hoạch, quy hoạch phải trên tinh thần kiến tạo chứ không phải tiện cho việc quản lý, kiểm soát, kìm hãm, tạo cơ hội xin – cho.
Thủ tướng yêu cầu, lập quy hoạch không thể chỉ khép kín trong nội bộ Bộ KH&ĐT. Thay vào đó, lập kế hoạch phải có sự tham gia hay tối thiểu là vai trò góp ý, phản biện của giới chuyên gia, ý kiến của người dân, các doanh nghiệp, tư nhân và cả nhà đầu tư nước ngoài. Việc lập quy hoạch phải xóa lợi ích nhóm, loại bỏ việc đan xen bất hợp lý các lợi ích cục bộ của bộ, ngành, các tập đoàn trực thuộc và những doanh nghiệp thân hữu. Lập quy hoạch phải dựa trên lợi ích quốc gia, dân tộc; lợi ích ngắn hạn không được mâu thuẫn với lợi ích chiến lược dài hạn.
“Bộ KH&ĐT cũng như các cơ quan KH&ĐT trong lập quy hoạch, kế hoạch chắc chắn có va chạm, vì vậy Bộ cần có dũng khí trong vấn đề này. Nếu tự tin điều đó là đúng thì với cần quyết tâm bảo vệ cho được”, Thủ tướng nhấn mạnh.
Cho biết hiện nay tổng vốn đầu tư của nhà nước vẫn chiếm hơn 37,6%, tức hơn 1/3 tổng vốn đầu tư toàn xã hội, theo Thủ tướng, một sự phân bổ sai, kém hiệu quả, sẽ gây lãng phí nguồn lực rất lớn, thậm chí là tai họa cho nền kinh tế mà phải mất nhiều năm mới khắc phục được. Do đó, Bộ KH&ĐT có vai trò tham mưu lập kế hoạch phân bổ vốn đầu tư cho Chính phủ nên phải ý thức được vinh dự và trách nhiệm này. “Các nhà lập kế hoạch, các đồng chí có mặt ở đây có vai trò quan trọng trong việc sử dụng đồng tiền hạt gạo của người dân” bởi nguồn vốn ngân sách chính là tiền thuế của nguời dân, Thủ tướng bày tỏ.
