Chính phủ ra Nghị quyết số 158/NQ-CP ban hành Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 02-NQ/TW ngày 17/3/2026 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới (Chương trình).
Mục tiêu của Chương trình là xây dựng và phát triển Thủ đô lấy con người làm trung tâm, chủ thể, mục tiêu và động lực của phát triển; chất lượng cuộc sống và hạnh phúc của nhân dân làm thước đo; đổi mới sáng tạo, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và phát triển kinh tế tuần hoàn làm động lực trọng tâm để thúc đẩy tăng trưởng nhanh, bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh của Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới.
Phát triển Thủ đô phải đi đôi với ổn định bền vững - lấy ổn định chính trị-xã hội, giữ vững an ninh, trật tự làm bệ đỡ để xây dựng, phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới; phấn đấu đạt các mục tiêu, chỉ tiêu cụ thể tại Nghị quyết số 02-NQ/TW...
Để đạt được các mục tiêu, chỉ tiêu tại Nghị quyết số 02-NQ/TW, Chính phủ yêu cầu trong thời gian tới, bên cạnh các nhiệm vụ thường xuyên, các bộ, cơ quan ngang bộ, Ủy ban Nhân dân thành phố Hà Nội, các địa phương trong vùng Thủ đô, vùng đồng bằng sông Hồng, vùng trung du và miền núi phía Bắc và các địa phương trong cả nước cần cụ thể hóa và tổ chức triển khai các nhiệm vụ, giải pháp sau: Công tác quán triệt, tuyên truyền, phổ biến thông tin và tổ chức triển khai thực hiện Nghị quyết 02-NQ/TW; quy hoạch phát triển Thủ đô với tầm nhìn dài hạn, ổn định; đẩy mạnh liên kết, phát triển vùng; xây dựng thể chế đột phá phát triển Thủ đô; phát triển toàn diện văn hóa, con người Thủ đô; xác lập mô hình tăng trưởng mới của Thủ đô; phát triển các ngành kinh tế thế mạnh của Thủ đô; huy động, khai thác và sử dụng hiệu quả nguồn lực...
Quy hoạch tổng thể Thủ đô bảo đảm ổn định, lâu dài với tầm nhìn chiến lược 100 năm
Trong năm 2026, các bộ, ngành và các địa phương chủ động phối hợp chặt chẽ với thành phố Hà Nội hoàn thành lập Quy hoạch tổng thể Thủ đô bảo đảm ổn định, lâu dài với tầm nhìn chiến lược 100 năm.
Thành phố Hà Nội chủ động phối hợp với các bộ, ngành và các địa phương trong vùng để rà soát, lập Quy hoạch tổng thể Thủ đô trên cơ sở cụ thể hóa các nội dung quy hoạch cấp quốc gia, quy hoạch vùng đồng bằng sông Hồng, vùng trung du và miền núi phía Bắc và bảo đảm đồng bộ, kết nối với các quy hoạch tỉnh của các tỉnh, thành phố trong vùng đồng bằng sông Hồng, vùng trung du và miền núi phía Bắc theo quy định của pháp luật.
Các tỉnh, thành phố trong vùng Thủ đô, vùng đồng bằng sông Hồng, vùng trung du miền núi phía Bắc, chủ động nghiên cứu Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn chiến lược 100 năm để điều chỉnh các quy hoạch của địa phương mình nhằm bảo đảm phù hợp, đồng bộ.
Quy hoạch tổng thể Thủ đô được lập theo hướng chuyển từ “quy hoạch tĩnh" sang "quy hoạch động và mở" hướng tới mục tiêu xây dựng Thủ đô "Văn hiến-Văn minh-Hiện đại-Hạnh phúc," mở rộng không gian phát triển gắn với chiến lược phát triển hạ tầng kết nối hiện đại, ứng dụng công nghệ số, dữ liệu lớn và bản sao số (Urban Digital Twin) nhằm đảm bảo tính khoa học, minh bạch và khả năng thích ứng cao với các biến động của thực tiễn.
Phát triển thành phố theo mô hình, cấu trúc chùm đô thị đa tầng, đa lớp, đa cực và đa trung tâm
Chính phủ yêu cầu xây dựng và phát triển thành phố theo mô hình, cấu trúc chùm đô thị đa tầng, đa lớp, đa cực và đa trung tâm. Trong đó, Hà Nội là đô thị trung tâm hạt nhân, đóng vai trò kết nối vùng và liên vùng quốc tế, các đô thị thuộc tỉnh giáp ranh là hệ thống đô thị vệ tinh với vai trò, chức năng rõ ràng để hỗ trợ, chia sẻ áp lực và tạo động lực phát triển chung cho cả vùng, cụ thể hóa cấu trúc "đơn cực tập trung" sang "đa cực-đa trung tâm" kết hợp với các trục động lực có chức năng chuyên biệt nhưng gắn kết hữu cơ trong thể thống nhất của Thủ đô, vùng Thủ đô và cả nước cùng hệ thống các vành đai phát triển đô thị, hành lang phát triển kinh tế nhằm thúc đẩy liên kết vùng và quốc gia.
Xây dựng không gian phát triển cấu trúc đô thị Thủ đô lấy sông Hồng làm trục cảnh quan sinh thái-văn hóa chủ đạo, kết hợp hài hòa với việc duy trì và phát huy hệ thống hành lang xanh từ sông Đuống, sông Đáy, sông Nhuệ, sông Tô Lịch và rừng đặc dụng Ba Vì tạo nền tảng sinh thái bền vững, đảm bảo sự cân bằng giữa bảo tồn các giá trị thiên nhiên, di sản văn hóa với nhu cầu phát triển đô thị hiện đại.
Đến năm 2030, phấn đấu hoàn thành khoảng 100km đường sắt đô thị
Xây dựng và phát triển kết cấu hạ tầng giao thông đồng bộ, hiện đại, nhất là hạ tầng giao thông kết nối các vùng động lực, hành lang phát triển Thủ đô với liên vùng và nội vùng để tăng cường liên kết, mở rộng không gian phát triển tạo nền tảng cho sự phát triển Thủ đô.
Tập trung nguồn lực đầu tư xây dựng hệ thống đường sắt đô thị, đến năm 2030, phấn đấu hoàn thành khoảng 100km đường sắt đô thị, từng bước làm chủ công nghệ, nâng cao năng lực đầu tư, quản lý và vận hành, đến năm 2030 làm chủ ít nhất 50% khối lượng công việc và làm chủ toàn bộ vào năm 2050. Nghiên cứu xây dựng các tuyến đường sắt tốc độ cao, kết nối vùng, cảng thủy nội địa, sân bay.
Hỗ trợ người dân để chuyển đổi giao thông xanh, giao thông công cộng
Cùng với đó, đầu tư xây dựng đồng bộ hệ thống hạ tầng chiến lược, thích ứng với biến đổi khí hậu; cải thiện nâng cao năng lực hệ thống cấp, thoát nước, chống ngập, đầu tư cải tạo, nâng cấp đồng bộ các tuyến đê, các công trình chuyển nước kết hợp với tạo cảnh quan đô thị, môi trường; đến năm 2030, cơ bản giải quyết tình trạng úng ngập tại nội đô.
Xây dựng và phát triển đô thị nén, đô thị xoay quanh các điểm trung chuyển giao thông công cộng (TOD) để hình thành các chuỗi đô thị thông minh kết nối đô thị trung tâm. Quản lý, phát triển đô thị theo hướng tích hợp hạ tầng số, dữ liệu đô thị, năng lượng xanh và quản trị số.
Rà soát, tổ chức xây dựng và thực hiện có hiệu quả quy hoạch phát triển không gian ngầm, không gian tầm thấp và tầm cao; ưu tiên quy hoạch diện tích cây xanh, mặt nước, công trình công cộng. Có cơ chế, chính sách đột phá hỗ trợ người dân để chuyển đổi giao thông xanh, giao thông công cộng; kiểm soát sử dụng phương tiện cơ giới cá nhân, khắc phục tình trạng ùn tắc giao thông trong nội đô và các cửa ngõ.
Đến năm 2030, hoàn thành cải tạo, xây dựng lại các khu chung cư cũ, nguy hiểm cấp độ D
Đẩy nhanh lộ trình tái cấu trúc đô thị; khẩn trương cải tạo các khu chung cư cũ gắn với việc chỉnh trang, tái thiết các khu đô thị lân cận, tái thiết các khu đô thị có hạ tầng yếu kém, xuống cấp để hình thành các khu đô thị văn minh, hiện đại, đa mục tiêu; đến năm 2030, hoàn thành cải tạo, xây dựng lại các khu chung cư cũ, nguy hiểm cấp độ D.
Nghiên cứu, xây dựng chính sách đột phá nhất là về đất đai, tài chính để doanh nghiệp dễ tiếp cận quỹ đất, nguồn vốn phát triển dự án nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê, Quyết liệt di dời các cơ sở gây ô nhiễm, cơ sở giáo dục đại học, cao đẳng, y tế không còn phù hợp quy hoạch ra khỏi khu vực nội thành gắn với kiểm soát chặt chẽ việc sử dụng đất sau di dời bảo đảm đồng bộ với quy hoạch.
Phát triển đô thị sinh thái kết hợp hài hòa giữa bảo tồn bản sắc văn hóa, truyền thống với phát triển không gian đổi mới sáng tạo.
Xây dựng Thủ đô trở thành trung tâm khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, công nghệ số và dịch vụ giá trị cao
Chính phủ yêu cầu xác lập mô hình tăng trưởng mới của Thủ đô theo hướng xây dựng Thủ đô Hà Nội trở thành trung tâm khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, công nghệ số và dịch vụ giá trị cao với các chính sách hỗ trợ đột phá, hàng đầu của cả nước ngang tầm với các nước trong khu vực và châu Á, đóng vai trò dẫn dắt các hoạt động nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ của vùng và cả nước.
Tập trung phát triển các ngành công nghiệp sáng tạo, công nghệ tài chính, y tế, giáo dục chất lượng cao và công nghiệp văn hóa trở thành động lực tăng trưởng chủ yếu; phát triển kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, kinh tế chia sẻ, kinh tế đô thị gắn với không gian văn hóa-sáng tạo, không gian công cộng, kinh tế ban đêm gắn với khai thác có hiệu quả không gian văn hóa-lịch sử, phố cổ, phố đi bộ...
Tiếp tục tái cơ cấu công nghiệp theo hướng công nghiệp công nghệ cao có giá trị gia tăng cao, công nghệ sinh thái giữ vai trò dẫn dắt trong các chuỗi liên kết phát triển hành lang công nghiệp-đô thị-dịch vụ nội vùng và liên vùng. Ưu tiên phát triển công nghiệp bán dẫn, công nghệ thông tin, công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, điện toán, Internet vạn vật (IoT)...
Phát triển các ngành kinh tế thế mạnh của Thủ đô
Về phát triển các ngành kinh tế thế mạnh của Thủ đô, Chính phủ yêu cầu tiếp tục đẩy mạnh cơ cấu lại kinh tế gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng lấy khoa học và công nghệ cao và đổi mới sáng tạo là động lực then chốt để phát triển các ngành kinh tế thế mạnh của Thủ đô như dịch vụ tài chính, ngân hàng và logistics; công nghiệp công nghệ cao, kinh tế đô thị, kinh tế ban đêm, kinh tế sáng tạo và các ngành dịch vụ giá trị cao.
Cụ thể, phát triển mạnh dịch vụ logistics; hình thành và phát triển Trung tâm tài chính hài hòa kết nối không gian di sản và hiện đại dọc trục hồ Hoàn Kiếm-Hồ Tây-sông Hồng trước năm 2030; đa dạng hóa các loại hình thương mại, dịch vụ; xây dựng và hình thành "thung lũng công nghệ," "vườn ươm công nghệ, doanh nghiệp công nghệ," trung tâm đổi mới sáng tạo gắn với giáo dục, đào tạo và y tế chất lượng cao, tạo hệ sinh thái đổi mới sáng tạo đồng bộ của Thủ đô; phát triển mạnh kinh tế đô thị, kinh tế ban đêm, kinh tế sáng tạo; khai thác hiệu quả các không gian đô thị, không gian văn hóa, thương mại, dịch vụ, du lịch để mở rộng các hoạt động kinh tế có giá trị gia tăng cao; cơ cấu lại ngành nông nghiệp theo hướng chuyển mạnh từ tư duy sản xuất nông nghiệp sang phát triển kinh tế nông nghiệp đô thị; phát triển nông nghiệp sinh thái, nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp hữu cơ, gắn sản xuất với chế biến, bảo quản, xây dựng thương hiệu và tiêu thụ sản phẩm...
