Vụ bê bối tại Vương quốc Anh cho thấy hệ thống công hoạt động hiện nay được tạo ra và vận hành bởi con người. Ngay cả một hệ thống kế toán đơn giản cũng có thể gây ra sai sót thì việc áp dụng AI vào các lĩnh vực quan trọng hơn đòi hỏi chúng ta phải hết sức thận trọng. Làm thế nào để sẵn sàng ứng dụng AI trong dịch vụ công?
Chỉ số sẵn sàng cho AI
Tại Oxford Insights, một nhóm nghiên cứu đã cân nhắc câu hỏi này trong 6 năm qua thông qua Chỉ số sẵn sàng cho AI hàng năm của chính phủ. Chỉ số này đã được đo lường nhiều lần, nhưng tất cả đều tìm cách trả lời cùng một câu hỏi cốt lõi: Một quốc gia cần chuẩn bị tốt như thế nào để sử dụng AI trong việc phục vụ người dân?
Phương pháp tiếp cận của nhóm nghiên cứu sử dụng khuôn khổ gồm 3 trụ cột: chính phủ; khu vực công nghệ; dữ liệu và cơ sở hạ tầng để đánh giá mức độ sẵn sàng của AI trong khu vực công.
Họ sử dụng 39 chỉ số, từ việc một quốc gia có công bố chiến lược AI quốc gia hay không đến số lượng bài báo nghiên cứu về AI mà các nhà nghiên cứu của quốc gia đó đã công bố trong năm qua, cả tỷ lệ hộ gia đình truy cập Internet tại nhà…
Một chính phủ sẵn sàng ứng dụng AI không chỉ cần có tầm nhìn chiến lược về cách phát triển và quản lý AI có đạo đức mà còn cần có năng lực số hóa nội bộ mạnh mẽ và khả năng thích ứng trước các công nghệ mới. Nhóm nghiên cứu đã cố gắng phản ánh tất cả những ý tưởng này vào chỉ số, sau đó được chuẩn hóa và tính trung bình theo cột. Tất cả quá trình tính toán số liệu này được chấm diểm số cho từng quốc gia trên thang điểm 100, trong đó 100 là mức sản sàng ứng dụng Al cao nhất mà một quốc gia có thể đạt được.
Cơ hội và thách thức
Năm nay, tổ chức nghiên cứu Oxford Insights đã cho ra mắt một công cụ mới có tên “Tự đánh giá về độ sẵn sàng cho AI”. Công cụ này được thiết kế để giúp các chính phủ tự đánh giá mức độ sẵn sàng của mình trong việc sử dụng trí tuệ nhân tạo một cách an toàn và đáng tin cậy trong các dịch vụ công cộng.
Nhóm nghiên cứu rất kỳ vọng vào Đài quan sát đạo đức và quản trị AI toàn cầu của UNESCO. Dự án này đang xây dựng một công cụ đánh giá rất hữu ích, giúp so sánh mức độ sẵn sàng ứng dụng AI của các quốc gia trên toàn thế giới. Công cụ này không chỉ xem xét các quốc gia có kế hoạch về AI hay không mà còn đánh giá mức độ toàn diện và sự đa dạng của kế hoạch đó. Chẳng hạn như kế hoạch có bao gồm cả những yếu tố như bảo vệ quyền con người và sự tham gia của nhiều nhóm xã hội khác nhau hay không. Việc tập hợp tất cả những thông tin này lại sẽ giúp có cái nhìn rõ hơn về tình hình ứng dụng AI của các nước, từ đó hợp tác với nhau để cùng phát triển.
AI mang đến cả cơ hội và thách thức lớn cho mọi lĩnh vực. Để tận dụng tối đa lợi ích của AI và giảm thiểu rủi ro, các quốc gia cần có phương án và kế hoạch cụ thể. Các công cụ đánh giá như Chỉ số sẵn sàng cho AI sẽ giúp các chính phủ đo lường được mức độ sẵn sàng của quốc gia và xác định những điểm cần cải thiện. Nhờ đó, các nước có thể xây dựng các chiến lược phù hợp và cùng nhau hợp tác để ứng dụng AI một cách hiệu quả và an toàn.
Điểm số mà một quốc gia đạt được qua các cuộc đánh giá này giống như một tấm bản đồ chỉ đường, giúp chính phủ đó hiểu rõ hơn về vị trí của mình trên con đường ứng dụng trí tuệ nhân tạo. Nhờ tấm bản đồ này, các chính phủ có thể theo dõi sự tiến bộ của mình theo thời gian, so sánh với các nước khác, và từ đó xác định được những điểm mạnh, điểm yếu để cải thiện. Việc so sánh giữa các nước không phải là một cuộc đua tranh, mà là một cơ hội để các nước cùng nhau học hỏi và chia sẻ kinh nghiệm, bởi vì trí tuệ nhân tạo đặt ra những thách thức chung cho toàn cầu.
