Phòng bệnh từ sớm nhằm giảm gánh nặng bệnh tật và bảo đảm an ninh y tế

Trong công tác chăm sóc sức khỏe, Việt Nam xác định phòng bệnh, phát hiện sớm, quản lý yếu tố nguy cơ, nâng cao sức khỏe và đáp ứng kịp thời với dịch bệnh là những trụ cột quan trọng nhằm giảm gánh nặng bệnh tật, bảo đảm an ninh y tế và phát triển bền vững.

Luật Phòng bệnh đã được ban hành, tạo cơ sở pháp lý quan trọng để chuyển mạnh từ tư duy điều trị sang chủ động phòng bệnh, quản lý sức khỏe người dân theo vòng đời, kiểm soát các yếu tố nguy cơ và nâng cao sức khỏe cộng đồng.

Cùng với đó, Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị tiếp tục khẳng định yêu cầu ưu tiên y tế cơ sở, y tế dự phòng, phòng bệnh từ sớm, từ xa, đồng thời tăng cường năng lực hệ thống y tế trong bối cảnh già hóa dân số, biến đổi khí hậu, dịch bệnh mới nổi và các thách thức y tế công cộng ngày càng phức tạp.

Củng cố mạng lưới y tế theo hướng lồng ghép

Theo Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan, ngành Y tế đang đứng trước nhiều thách thức như mô hình bệnh tật thay đổi phức tạp, gánh nặng từ các bệnh không lây nhiễm như tim mạch, ung thư, huyết áp, tiểu đường. Bên cạnh đó, áp lực từ già hóa dân số, biến đổi khí hậu ảnh hưởng đến sức khỏe của người dân. Vấn đề về sức khỏe tâm thần, dinh dưỡng không hợp lý và các nguy cơ dịch bệnh mới nổi luôn thường trực. Phòng bệnh không chỉ là nhiệm vụ của ngành Y tế mà là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, toàn xã hội, mà trong đó người dân là chủ thể.

Theo thống kê, bệnh lý tim mạch cướp đi sinh mạng của khoảng 200.000 người mỗi năm, gần 183.000 ca ung thư mắc mới và hơn 122.000 người tử vong hàng năm. Trong khi đó, bệnh hô hấp mạn tính ảnh hưởng đến 4,2% người trên 40 tuổi, còn tỷ lệ mắc đái tháo đường ở người trưởng thành là 5,4%.

Trước thực trạng trên, ngành y tế đang rà soát, điều chỉnh và củng cố mạng lưới y tế theo hướng lồng ghép, liên tục, lấy người dân làm trung tâm, gắn kết giữa phòng bệnh, chăm sóc sức khỏe ban đầu, khám chữa bệnh, chuyển đổi số y tế và quản lý sức khỏe cộng đồng.

Ở tuyến trung ương tăng cường các cơ sở chuyên sâu trong lĩnh vực phòng bệnh, giám sát dịch bệnh, xét nghiệm, an toàn sinh học và hướng dẫn chuyên môn cho địa phương. Ở tuyến tỉnh, hệ thống phòng bệnh đang được kiện toàn nhằm nâng cao năng lực điều phối, giám sát, phát hiện sớm và đáp ứng với các nguy cơ y tế công cộng. Trạm y tế cấp xã được xác định là tuyến đầu trong triển khai các nhiệm vụ phòng bệnh tại cộng đồng.

Đồng thời ngành y tế tiến tới chuẩn hóa gói dịch vụ phòng bệnh thiết yếu, danh mục thiết bị, hạ tầng, nhân lực và hệ thống công nghệ thông tin cho trạm y tế cấp xã; tăng cường kết nối dữ liệu y tế, hồ sơ sức khỏe điện tử, thông tin tiêm chủng, giám sát dịch bệnh và theo dõi yếu tố nguy cơ.

Đẩy mạnh cải cách hành chính và chuyển đổi số

Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ 6 tháng đầu năm và rà soát các giải pháp hoàn thành kế hoạch năm 2026, Cục Phòng bệnh cho biết đã theo dõi chặt chẽ diễn biến dịch trong nước và quốc tế; hướng dẫn các địa phương tăng cường giám sát, phát hiện sớm và xử lý kịp thời các ổ dịch, đặc biệt đối với sốt xuất huyết, tay chân miệng, COVID-19, sốt phát ban nghi sởi và các bệnh truyền nhiễm có nguy cơ xâm nhập.

Công tác tiêm chủng, phòng chống HIV/AIDS, bệnh truyền nhiễm mạn tính. Cục Phòng bệnh phối hợp với WHO, GAVI và UNICEF đánh giá tổng thể hệ thống tiêm chủng trong bối cảnh thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp; xây dựng Kế hoạch truyền thông tiêm chủng giai đoạn 2026-2030; tăng cường giám sát an toàn tiêm chủng và làm sạch dữ liệu Hệ thống thông tin tiêm chủng quốc gia đồng thời đối soát với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.

Đối với nhóm nhiệm vụ về bệnh không lây nhiễm, dinh dưỡng, y tế trường học, môi trường và y tế lao động, Cục đã xây dựng hướng dẫn dự phòng, phát hiện sớm, quản lý bệnh không lây nhiễm, khám sàng lọc lồng ghép với rối loạn sức khỏe tâm thần tại cộng đồng.

Công tác cải cách hành chính đạt nhiều kết quả tích cực khi ngành y tế đã thực hiện cắt giảm 113 điều kiện kinh doanh, phân cấp một thủ tục, cắt giảm 13 thủ tục hành chính; tiếp tục đơn giản hóa nhiều điều kiện đầu tư kinh doanh và thủ tục hành chính theo các nghị quyết của Chính phủ.