 |
Được UNESCO ghi danh là Khu Dự trữ sinh quyển thế giới vào năm 2026, Phong Nha - Kẻ Bàng có thêm một dấu mốc mới trong mạng lưới các danh hiệu UNESCO tại Việt Nam.Phong Nha - Kẻ Bàng thường được nhớ đến qua các hang động, nhưng một trong những giá trị quan trọng khiến nơi này được UNESCO ghi danh là lịch sử địa chất của cả một vùng núi đá vôi rộng lớn. Hệ núi đá vôi tại đây đã phát triển từ thời Paleozoic - khoảng 400 triệu năm trước - và được xem là khu vực núi đá vôi lớn và lâu đời nhất ở châu Á.
Qua thời gian, nước mưa và các dòng sông ngầm len qua đá, mở rộng khe nứt, khoét sâu lòng núi và tạo nên hệ thống hang động, hố sụt, thung lũng, sông ngầm.
Phong Nha - Kẻ Bàng ghi nhận hơn 447 hang động. Những cái tên như động Phong Nha, Thiên Đường, Én hay Sơn Đoòng là các điểm nhấn dễ nhớ trong một hệ thống rộng lớn hơn nhiều, nơi núi, rừng và nước cùng tạo nên một trong những cảnh quan đá vôi tiêu biểu của châu Á. Nhiều hang động mới vẫn được các nhà khoa học phát hiện trong những năm gần đây.
 |
Năm 2003, Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng được ghi danh là Di sản Thiên nhiên Thế giới theo tiêu chí về địa chất, địa mạo. Năm 2015, hồ sơ Di sản được mở rộng, bổ sung các giá trị về quá trình sinh thái, sinh học và các sinh cảnh quan trọng cho bảo tồn đa dạng sinh học. Năm 2025, Di sản được mở rộng sang Vườn quốc gia Hin Nậm Nô của Lào, hình thành Di sản Thiên nhiên Thế giới liên biên giới giữa Việt Nam và Lào và là đầu tiên tại Đông Nam Á.
Năm 2026, Phong Nha - Kẻ Bàng được ghi danh là Khu Dự trữ sinh quyển thế giới. Danh hiệu này đặt thêm một trọng tâm mới: cân bằng giữa bảo tồn thiên nhiên, nghiên cứu khoa học, giáo dục môi trường, sinh kế bền vững và sự tham gia của cộng đồng địa phương.
 |
Khu Dự trữ sinh quyển thế giới Phong Nha - Kẻ Bàng có diện tích 515.830 ha, gồm vùng lõi, vùng đệm và vùng chuyển tiếp. Trong phạm vi này có hơn 159.000 người dân sinh sống.
Đời sống ở Phong Nha - Kẻ Bàng gắn với rừng, sông Son, sông Gianh, các làng ven núi, hoạt động du lịch cộng đồng và nhiều lớp ký ức văn hóa của vùng đất cửa ngõ Trường Sơn. Khu vực này là nơi giao thoa của các cộng đồng Việt, Chăm, Bru-Vân Kiều qua nhiều thế kỷ.
Vì vậy, danh hiệu Khu Dự trữ sinh quyển thế giới nhìn Phong Nha - Kẻ Bàng như một không gian sống, nơi thiên nhiên, tri thức địa phương, sinh kế và thực hành văn hóa cùng tạo nên giá trị của khu vực.
