Ngày 24/4, Ban Quản lý Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng công bố kết quả khảo sát hang động và tài nguyên du lịch năm 2026, ghi nhận nhiều phát hiện có giá trị khoa học và thực tiễn, góp phần làm giàu thêm dữ liệu về hệ thống karst (dạng địa hình đặc trưng được hình thành bởi quá trình phong hóa) độc đáo của Di sản thiên nhiên thế giới.
Phát biểu tại lễ công bố, ông Phạm Hồng Thái, Giám đốc Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng cho biết các phát hiện mới tiếp tục khẳng định giá trị đặc biệt của hệ thống hang động trong khu vực; đồng thời bổ sung quan trọng cho cơ sở dữ liệu nghiên cứu, góp phần làm dày thêm dữ liệu địa chất, địa mạo, phục vụ nghiên cứu khoa học và định hướng khai thác du lịch bền vững.
Đợt khảo sát được triển khai từ ngày 21/3 đến 11/4/2026 với sự tham gia của 10 chuyên gia hang động của Anh cùng lực lượng hướng dẫn viên, porter và người dân địa phương hỗ trợ hậu cần. Hoạt động khảo sát được thực hiện tại nhiều khu vực thuộc Vườn và vùng đệm, trải rộng trên các xã Phong Nha, Thượng Trạch, Kim Phú, Kim Điền, Tân Thành, Tuyên Lâm và Trường Sơn. Kết quả bước đầu cho thấy tiềm năng lớn về phát triển hệ thống hang động cũng như khai thác du lịch bền vững trong khu vực.
Đoàn khảo sát đã tiến hành thám hiểm, đo vẽ tổng cộng 29 hang động, trong đó có 26 hang mới và phần mở rộng của 3 hang đã biết, với tổng chiều dài đạt 13.643m. Nhiều hang động có quy mô lớn, cấu trúc phức tạp, giá trị khoa học cao được phát hiện, tiêu biểu như hang Thiên Cung dài 4.206m - hang dài nhất trong đợt khảo sát; hang Nước Lặn dài 2.721m; hang Má Dơm dài 1.257m và hang Chả Nghéo dài 583m.
Kết quả khảo sát cũng cho thấy hệ thống hang động trong khu vực phát triển mạnh theo địa hình karst, với sự tồn tại đồng thời của các hang thẳng đứng có độ sâu lớn và các hang phát triển theo phương ngang quy mô rộng. Đây là đặc điểm địa mạo điển hình, góp phần khẳng định giá trị nổi bật toàn cầu của di sản, vốn đã được UNESCO công nhận với tiêu chí địa chất, địa mạo và đa dạng sinh học.
Đáng chú ý, tại khu vực phân khu bảo vệ nghiêm ngặt 2 thuộc xã Kim Điền, hang Chả Nghéo được xác định có cấu trúc dạng giếng đứng sâu, có thác nước và hệ thống suối ngầm bên dưới, với dấu hiệu còn tiếp tục phát triển.
Tại thung lũng Sinh Tồn, việc phát hiện cửa hang Thiên Cung được đánh giá có ý nghĩa đặc biệt khi xác định đây có thể là tuyến dòng chảy cổ của sông Hang Tối; đồng thời có mối liên kết thủy văn với sông Chày.
Ở khu vực xã Kim Phú, đoàn khảo sát ghi nhận chuỗi 3 hang có suối ngầm phía sau hang Rục Mòn, trong đó có hang tiềm năng phát triển du lịch mạo hiểm. Hang Mò Roọ với chiều dài khoảng 500m, cảnh quan đẹp, dễ tiếp cận cũng được đánh giá thuận lợi để tổ chức khai thác du lịch. Trong khi đó, hang Nước Lặn tại khu vực xã Tân Thành và Tuyên Lâm có đặc điểm dòng chảy theo mùa, mở ra hướng nghiên cứu về thủy văn karst.
Ngoài các phát hiện mới, đoàn khảo sát cũng đưa ra một số khuyến nghị đối với hoạt động khai thác du lịch hiện có. Tại cụm hang Sơn Bồi (xã Trường Sơn), hệ thống chiếu sáng cần được điều chỉnh hợp lý nhằm bảo đảm an toàn và nâng cao trải nghiệm cho du khách; đồng thời cần tăng cường khai thác các tuyến cảnh quan ngoài hang, kết nối giữa các điểm tham quan.
Kết quả khảo sát năm 2026 được đánh giá là bước tiến quan trọng trong công tác nghiên cứu, bảo tồn và phát huy giá trị di sản. Các phát hiện không chỉ có ý nghĩa khoa học mà còn mở ra nhiều cơ hội phát triển sản phẩm du lịch mới theo hướng bền vững, góp phần nâng cao hình ảnh và sức hấp dẫn của Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng trong thời gian tới.
