Trong giáo lý của Đạo Phật rất coi trọng phóng sinh tùy duyên, nghĩa là thấy động vật đang gặp nạn thì cứu giúp ngay khi đó. Không nên chủ động đi tìm mua vật để phóng sinh.
Bản chất của phóng sinh là một việc làm xuất phát từ lòng từ bi. Phóng sinh với những mục đích vụ lợi như mong cầu may mắn, thành đạt, giàu sang... là sai lạc với bản chất của hành động này.
Phóng sinh theo kiểu hùa theo số đông, mang tính lễ nghi hình thức, không có thiện niệm khi thực hiện cũng là hành vi sai lạc với bản chất của việc phóng sinh.
Phóng sinh những loài động vật xâm hại ngoại lai như rùa tai đỏ, cá chim trắng... góp phần làm tăng nguy cơ đảo lộn hệ sinh thái, hủy diệt quần thể động vật bản địa.
Phóng sinh động vật vào những môi trường không phù hợp, ví dụ như thả cá vào những ao hồ bị ô nhiễm, thả rùa cạn xuống nước... có thể sẽ trở thành hành vi sát sinh.
Phóng sinh kèm những hành vi thiếu ý thức như xả túi nylon, đổ tro vàng mã xuống nguồn nước là hành vi làm ô nhiễm môi trường, gây hại đến sự sống của nhiều loài động vật.
Ngày nay, săn bắt chim, cá... ngoài thiên nhiên để bán cho người phóng sinh mùa Vu Lan đã trở thành một nghề. Có nhiều người còn bắt những động vật vừa được phóng sinh để bán lại lần nữa. Mua vật phóng sinh từ những người này là tiếp tay cho hành vi hủy hoại môi sinh của họ.
Việc phóng sinh nên được thực hiện thầm lặng. Phóng sinh kiểu “màu mè” phô trương đi kèm hoạt động cúng tế ồn ào của một số người có tiền là không đúng với bản chất của việc phóng sinh lễ Vu Lan.
