Tiến sĩ Laura Kong – Nhà khoa học tiên phong về sóng thần
Tiến sĩ Laura Kong là một chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực khoa học sóng thần, với những đóng góp quan trọng trong công tác chuẩn bị và xây dựng hệ thống cảnh báo sớm, góp phần giảm thiểu rủi ro thiên tai trên toàn cầu. Trong bài viết này, bà chia sẻ về sự nghiệp và những cống hiến của mình.
Khi lớn lên ở Hawaii những năm 1970, Tiến sĩ Laura Kong chưa từng nghĩ rằng mình sẽ theo đuổi sự nghiệp nghiên cứu sóng thần và góp phần xây dựng hệ thống cảnh báo toàn cầu. “Hawaii là một trong những nơi dễ bị ảnh hưởng nhất bởi sóng thần từ Vành đai lửa Thái Bình Dương. Suốt hàng chục năm, tôi vẫn nghe tiếng còi báo động vang lên vào 11h45 sáng mỗi tháng, nhưng thời đi học, tôi không được dạy nhiều về sóng thần,” bà chia sẻ. Khi đó, chương trình học chỉ tập trung vào toán, sinh học, hóa học và vật lý, nhưng chính nền tảng STEM ấy đã mở ra cánh cửa khoa học cho bà.
Từ Đại học Brown, bà tiếp tục làm việc tại Đài quan sát Địa chất Lamont của Đại học Columbia, theo học cao học tại MIT và Viện Hải dương học Woods Hole, rồi nghiên cứu sau tiến sĩ tại Đại học Tokyo. Mỗi chặng đường đều giúp bà mở rộng hiểu biết khoa học và gặp gỡ những người cùng chí hướng. “Tôi may mắn được gặp những giáo sư, đồng nghiệp tài năng và nhiệt huyết, những người tạo ra môi trường cởi mở để thảo luận và khám phá khoa học. Họ ở mọi độ tuổi, cả nam và nữ, nhưng đều có chung niềm đam mê với khoa học biển. Điều đó giúp tôi tự tin hơn, tập trung vào giá trị khoa học thay vì định kiến hay khuôn mẫu.”
Những chuyến hải trình nghiên cứu địa vật lý biển đã đưa bà đi khắp thế giới – từ Đại Tây Dương, Bắc Cực đến Iceland, qua Thái Bình Dương và các vùng biển Nhật Bản. “Tôi vẫn nhớ những cảnh quan ảo, mặt trời mọc trên đại dương băng giá, những hoàng hôn trong trẻo ngoài khơi, hay những con sóng cao 6 mét khiến tàu nghiêng hẳn sang một bên.” Không chỉ dừng lại ở quan sát, bà còn trực tiếp tham gia các thí nghiệm địa chấn, có khi phải tự tay kích nổ những thùng thuốc nổ Tovex 50 pound để thu thập dữ liệu. Ngoài ra, thời gian làm việc tại Đài quan sát núi lửa Hawaii của USGS cũng để lại cho bà nhiều trải nghiệm đáng nhớ, khi được tận mắt chứng kiến dòng dung nham Kilauea chảy ngay dưới chân mình.
Sứ mệnh cứu người khỏi sóng thần
Những năm tháng học tập và nghiên cứu trước đây thực chất chỉ là bước chuẩn bị cho công việc hiện tại của Tiến sĩ Laura Kong. “Kể từ năm 2001, tôi làm việc để cứu mạng sống con người trước thảm họa sóng thần,” bà chia sẻ. Bà phối hợp với các cơ quan chính quyền tại Mỹ nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng, đồng thời hợp tác chặt chẽ với Trung tâm Cảnh báo Sóng thần Thái Bình Dương và Trung tâm Cảnh báo Sóng thần Quốc gia Mỹ để đảm bảo mọi người hiểu rõ ý nghĩa của các cảnh báo và biết cách ứng phó khi cần thiết.
Không dừng lại trong phạm vi nước Mỹ, bà còn hỗ trợ các quốc gia trên toàn cầu củng cố hệ thống cảnh báo và giảm thiểu tác động của sóng thần thông qua UNESCO-IOC. “Sóng thần không xảy ra thường xuyên, nhưng khi xảy ra, hậu quả có thể rất nghiêm trọng. Trận sóng thần Ấn Độ Dương năm 2004 đã cướp đi sinh mạng của 228.000 người từ 53 quốc gia,” bà nhấn mạnh. Khi đó, hệ thống cảnh báo mới chỉ giới hạn ở Thái Bình Dương, vận hành bởi một nhóm nhỏ gồm ITIC, PTWC, Pháp và UNESCO-IOC từ năm 1965. Tuy nhiên, sau thảm họa, nhóm đã ngay lập tức bắt tay vào việc xây dựng hệ thống cảnh báo sóng thần cho Ấn Độ Dương vào tháng 3/2005, và mở rộng sang vùng Caribe, Đại Tây Dương và Địa Trung Hải vào tháng 6 cùng năm. Công việc không chỉ dừng ở thiết kế hệ thống mà còn bao gồm đánh giá năng lực, biên soạn tài liệu hướng dẫn và đào tạo các quốc gia tự triển khai hệ thống cảnh báo riêng.
Để tăng cường khả năng ứng phó, bà cùng đồng nghiệp tiếp tục phát triển chương trình UNESCO-IOC Tsunami Ready, lấy cảm hứng từ mô hình TsunamiReady® của Mỹ. “Ngày nay, nhóm Tsunami Resilience của IOC vẫn là một nhóm nhỏ nhưng hoạt động trên toàn thế giới, không ngừng làm việc để bảo vệ sinh mạng và sinh kế trước thảm họa sóng thần,” bà cho biết. Chương trình Sóng thần của IOC đã trở thành một trong những sáng kiến khoa học quốc tế thành công nhất với mục tiêu nhân đạo – giảm nhẹ tác động của thiên tai.
Dù đã dành nhiều năm cống hiến cho lĩnh vực này, Tiến sĩ Laura Kong vẫn luôn tràn đầy nhiệt huyết. “Thật là một vinh dự khi được làm việc với những con người tận tâm và những quốc gia đầy nhiệt huyết. Chính điều đó tiếp tục truyền động lực cho tôi mỗi ngày".
Truyền cảm hứng cho thế hệ phụ nữ trong STEM
Nhân Ngày Quốc tế Phụ nữ, những đóng góp của các nhà khoa học như Tiến sĩ Laura Kong đã mở đường cho thế hệ phụ nữ tương lai trong lĩnh vực STEM. Niềm đam mê và cam kết của bà trong việc bảo vệ sinh mạng con người cho thấy vai trò quan trọng của phụ nữ trong khoa học và an toàn toàn cầu. Việc ghi nhận và khuyến khích những đóng góp của phụ nữ trong STEM sẽ giúp thúc đẩy sự tiến bộ khoa học và công tác chuẩn bị ứng phó thiên tai trong tương lai.
