Khác với sóng thần hay sóng biển thông thường, hiện tượng này không cuộn trào hay vỗ mạnh vào bờ mà diễn ra tương tự như khối nước dềnh lên và sánh qua lại trong bồn tắm, tạo thành một "bướu" nước khổng lồ nhấc bổng mặt nước biển nền trên diện rộng. Do trải dài từ 19 - 32 km ra ngoài khơi và kéo dài hàng trăm kilomet, đợt nước dâng này không thể quan sát bằng mắt thường và không làm tàu thuyền chao đảo, nhưng lại tạo ra lực ép vật lý rất lớn lên toàn bộ hệ thống hạ tầng ven biển.
Chuyên gia nghiên cứu hải dương học Michael Jacox thuộc Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA) giải thích, bản thân đợt nước dâng này không trực tiếp gây ra các đợt lũ quét hay ngập lụt tức thì, nhưng nó làm nâng mức nước nền của đại dương. Khi mặt nước biển cơ bản đã bị nâng cao hơn bình thường từ 15 - 30 cm, bất kỳ đợt triều cường, bão lớn hay nước dâng do bão nào tràn vào cũng sẽ xuất phát từ một mốc cao hơn, khiến sức tàn phá và phạm vi ngập lụt bị khuếch đại lên gấp nhiều lần. Ngoài ra, khối nước ấm này còn đè lớp nước lạnh giàu dinh dưỡng xuống sâu hơn, gây xáo trộn mạnh đến hệ sinh thái biển.
Về cơ chế hình thành, hiện tượng này xuất hiện khi gió tín phong xích đạo suy yếu hoặc đổi hướng trong kỳ El Nino, khiến khối nước ấm tích tụ ở Tây Thái Bình Dương bị đẩy ngược về phía Đông chạm vào bờ biển châu Mỹ, sau đó dạt sang hai hướng Bắc và Nam. Dải nước dâng này đang di chuyển dọc bờ biển bang California với tốc độ khoảng 241 km/ngày và dự kiến sẽ liên tục tràn qua các bang Oregon và Washington từ tháng 10/2026 đến tháng 2/2027. Các chuyên gia từ Cơ quan Khảo sát Địa chất Mỹ (USGS) cảnh báo sự kết hợp giữa đợt dâng nước nền này, sóng bão từ Bắc Thái Bình Dương và triều cường đỉnh điểm có thể gây ra đợt sạt lở bãi biển tồi tệ nhất trong lịch sử, vượt qua cả các kỳ siêu El Nino kỷ lục trong quá khứ.
Trước nguy cơ thảm họa, chính quyền các bang tại bờ Tây nước Mỹ đã bắt đầu triển khai các biện pháp ứng phó khẩn cấp. Tại Nam California, các lực lượng chức năng đang gấp rút gia cố đê cát nhằm bảo vệ tuyến đường sắt ven biển và các khu dân cư xung yếu. Thống đốc bang California Gavin Newsom cũng đã ban bố tình trạng khẩn cấp nhằm chủ động giải ngân nguồn lực, chuẩn bị sẵn sàng cho một mùa El Nino dự báo mang tính lịch sử.
