Thực tiễn phát triển của vùng Đồng bằng sông Hồng, Bắc Bộ và cả nước thời gian qua cho thấy, hai tỉnh Quảng Ninh và Bắc Ninh luôn giữ vị trí, vai trò quan trọng; hai tỉnh đã phát huy tốt tiềm năng, lợi thế để phát triển trở thành những địa phương có quy mô nền kinh tế thuộc nhóm dẫn đầu cả nước.
Thảo luận tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, đa số các đại biểu nhất trí với đề án thành lập thành phố Quảng Ninh và Bắc Ninh, đồng thời đề xuất các phương án để hai địa phương trở thành các cực tăng trưởng kinh tế, phát triển toàn diện các lĩnh vực văn hóa, xã hội, nâng cao chất lượng sống của Nhân dân.
Phát triển địa phương xứng tầm với danh xưng
Các đại biểu cho rằng việc thành lập thành phố Quảng Ninh và Bắc Ninh đã bảo đảm đầy đủ cơ sở chính trị, pháp lý theo quy định, phù hợp với quy hoạch tổng thể quốc gia, quy hoạch tổng thể hệ thống đô thị và nông thôn, quy hoạch vùng Đồng bằng sông Hồng, quy hoạch tỉnh, quy hoạch chung đô thị của hai địa phương.
Ông Quản Minh Cường, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Quảng Ninh bày tỏ hy vọng các đại biểu Quốc hội bấm nút thông qua chủ trương này, đáp ứng mong mỏi, nguyện vọng của người dân, cán bộ và lãnh đạo Quảng Ninh.
Đại biểu Quản Minh Cường chia sẻ nhiều điểm sáng về kinh tế, xã hội của tỉnh Quảng Ninh, chẳng hạn, về cơ sở hạ tầng, dự án tuyến đường sắt tốc độ cao Hà Nội-Quảng Ninh giá trị 5 tỷ USD, dự kiến khánh thành vào năm 2028, rút ngắn thời gian di chuyển từ 2-2,5 giờ xuống còn khoảng 23 phút.
Về giáo dục, tỉnh Quảng Ninh đã triển khai 10 chính sách tiêu biểu với quy mô hỗ trợ trên 539.000 lượt người học và nhà giáo, với tổng kinh phí ước gần 800 tỷ đồng mỗi năm học. Các chính sách tập trung vào nhiều nhóm đối tượng như hỗ trợ sữa học đường miễn phí cho trẻ mầm non và học sinh tiểu học; cấp miễn phí sách giáo khoa; hỗ trợ ăn trưa, hỗ trợ đưa đón học sinh vùng khó khăn; chính sách khen thưởng học sinh đạt giải quốc tế và hỗ trợ bồi dưỡng học sinh giỏi.
Ngoài các chính sách đang triển khai, Quảng Ninh cũng đang nghiên cứu thực hiện một số nội dung mới trong năm học 2026-2027 như lắp đặt điện Mặt Trời mái nhà, trang bị điều hòa tại các cơ sở giáo dục và thí điểm đưa đón học sinh bằng xe buýt điện.
Tuy nhiên, ông Quản Minh Cường cũng đặt vấn đề rằng sau khi lên thành phố thì các địa phương cần phải làm gì tiếp theo cho xứng với danh xưng.
Cùng quan điểm đó, ông Nguyễn Minh Sơn, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Đồng Tháp cho rằng khi thành lập thành phố, chính quyền địa phương cần đầu tư nâng cấp cơ sở hạ tầng để tạo không gian phát triển, đặc biệt là tỉnh Bắc Ninh - khu vực Bắc Giang cũ, cơ sở hạ tầng còn kém hơn so với mặt bằng chung toàn tỉnh.
Hơn nữa, tỉnh Quảng Ninh và Bắc Ninh cũng cần quan tâm đến an sinh xã hội vì hai địa phương này đều có đông đồng bào dân tộc thiểu số, cần tập trung đào tạo nguồn nhân lực, nâng cao trình độ dân trí.
Ông Nguyễn Minh Sơn nêu rõ nhiệm vụ tập trung nguồn lực để phát triển địa phương trở thành các cực tăng trưởng kinh tế, khẩn trương sắp xếp, kiện toàn tổ chức bộ máy theo mô hình chính quyền đô thị bảo đảm tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, phát triển toàn diện các lĩnh vực văn hóa, xã hội, nâng cao chất lượng sống của nhân dân, để người dân được thụ hưởng thành quả của sự phát triển.
Thu hẹp khoảng cách trong phát triển xã hội
Thảo luận tại tổ, các đại biểu đã đóng góp ý kiến chuyên sâu, dự báo những thách thức khi nâng cấp hai tỉnh thành siêu đô thị trực thuộc Trung ương.
Đại biểu Hoàng Ngọc Định (đoàn Tuyên Quang) lưu ý các nguy cơ gia tăng phức tạp như quản lý người nước ngoài, gia tăng dân số cơ học, an ninh biên giới biển đảo, ô nhiễm môi trường công nghiệp và đặc biệt là tội phạm an ninh phi truyền thống, tấn công mạng khi xây dựng đô thị thông minh.
Để giải quyết bài toán này, đại biểu đề xuất một số nhiệm vụ trọng tâm cần lồng ghép vào chương trình hành động, như: Mọi công trình hạ tầng giao thông, cảng biển, hàng không, công trình ngầm, khu đô thị mới tại Quảng Ninh và Bắc Ninh đều phải được Bộ Quốc phòng và Bộ Công an thẩm định chặt chẽ, bảo đảm sẵn sàng chuyển trạng thái phục vụ mục đích quân sự, quốc phòng khi có tình huống.
Riêng đối với Quảng Ninh, đại biểu đề xuất tập trung xây dựng lực lượng Biên phòng, Hải quân tinh nhuệ; khuyến khích ngư dân vươn khơi bám biển theo phương châm "mỗi tàu thuyền là một cột mốc, mỗi ngư dân là một chiến sỹ biên phòng."
Đóng góp ý kiến vào nội dung này, đại biểu Trần Thị Kim Nhung, Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Quảng Ninh, cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của phát triển thực chất không nằm ở danh xưng tỉnh hay thành phố.
Đại biểu nêu vấn đề tỉnh Bắc Ninh là nơi tập trung khu công nghiệp điện tử công nghệ cao, vẫn bị phụ thuộc vào nguồn nguyên liệu đầu vào, nghĩa là địa phương vẫn phải đối mặt với thách thức đảm bảo chuỗi cung ứng.
Cùng với đó, tỷ lệ xã thôn vùng 3 (vùng đặc biệt khó khăn) của Bắc Ninh cũng còn khá cao - gần 20%. Sau khi lên thành phố, Bắc Ninh cần phải giữ vững chỉ tiêu kinh tế song song với văn hóa, xã hội, việc làm, không để khoảng cách lớn giữa đô thị và các vùng khó khăn.
Với Quảng Ninh, đại biểu Trần Thị Kim Nhung cho rằng hạ tầng giao thông nhìn chung là tốt, tuy nhiên nữ đại biểu kiến nghị địa phương quan tâm đến giao thông liên xã, đặc biệt trong bối cảnh diện tích xã hiện nay đã mở rộng. Điều này giúp người dân di chuyển xử lý thủ tục hành chính thuận tiện hơn và chính quyền cơ sở có điều kiện gần dân hơn.
