 |
Nền kinh tế Việt Nam đang đứng trước cơ hội chuyển mình lịch sử. Những con số tăng trưởng mạnh mẽ đã giúp nước ta lọt vào danh sách các nền kinh tế năng động nhất thế giới.
Dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) và kim ngạch xuất nhập khẩu liên tục xác lập các kỷ lục mới. Tuy nhiên, tiềm năng này vẫn chưa đủ để xây dựng thành công một trung tâm tài chính tầm cỡ.
Khát vọng thu hút dòng vốn toàn cầu không thể thành hiện thực nếu chỉ dựa vào sự lạc quan. Các nhà đầu tư quốc tế luôn cần một môi trường thực sự an toàn, có thể dự đoán được. Tại Diễn đàn Tài chính Việt Nam 2026, bài toán lớn nhất được đặt ra chính là làm thế nào để kéo dòng tiền quốc tế về nước.
Khoảng trống 200 tỷ USD
Phía sau khát vọng vươn tầm, nền kinh tế Việt Nam đang đối mặt với một áp lực lớn. Ông Jens Lottner, Tổng Giám đốc điều hành Techcombank cảnh báo, Việt Nam chỉ còn 10 đến 15 năm trước khi dân số già đi. Mô hình tăng trưởng cũ đã chạm trần, buộc nền kinh tế phải nâng cao năng suất bằng công nghệ và nguồn vốn lớn.
 |
Theo ông Jens Lottner, bài toán cấp bách hiện nay là Việt Nam cần huy động tới 1,1 nghìn tỷ USD trong 5 năm tới để đạt mức tăng trưởng GDP 10%. Dòng tiền khổng lồ này dùng để nâng cấp hạ tầng, dịch chuyển sản xuất và chuyển đổi năng lượng xanh. Thế nhưng, nếu chỉ sử dụng các kênh truyền thống như ngân sách, tín dụng nội địa hay FDI, nền kinh tế vẫn sẽ bị hụt hơi.
Khoảng trống 50 tỷ USD mỗi năm không thể san lấp bằng những quy định cũ. Lãnh đạo Techcombank chỉ rõ: "Chúng ta đang bị thiếu hụt 200 tỷ USD mà không biết số tiền này thực sự đến từ đâu".
Ví dụ, một dự án sân bay tư nhân đòi hỏi vốn cam kết tới 15 năm, nhưng thị trường nội địa gần như không thể cấp vốn kỳ hạn quá 3 năm. Đó chính là lý do Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam (VIFC) bắt buộc phải ra đời như một chiếc cầu nối thu hút nguồn vốn toàn cầu.
Tuy nhiên, sự xuất hiện của VIFC ở giai đoạn đầu thường bị hiểu lầm thành một đại dự án quy hoạch cấp đất thương mại.
 |
Pháp lý là "mỏ neo" vốn
Dòng vốn tỷ USD chỉ chảy về nơi có một "luật chơi" sòng phẳng. Ông Jeffrey Singer, nguyên Giám đốc điều hành Trung tâm Tài chính Quốc tế Dubai (DIFC) đã dùng một ma trận chiến lược để định vị Việt Nam.
Việt Nam đang nắm trong tay lợi thế về tốc độ tăng trưởng kinh tế. Mảnh ghép duy nhất còn thiếu để lọt vào "góc phần tư vàng" thu hút vốn chính là một hệ thống pháp lý đủ mạnh. Nhưng thế nào là một quy định pháp lý tốt?
Theo ông Singer, nguyên tắc chính là sự đơn giản. Ông cho rằng những chân lý cốt lõi nhất thường vô cùng ngắn gọn, nhưng các đạo luật kiểm soát tài chính lại hay bị "bơm phồng" lên tới hàng triệu từ. Một quy định quá phức tạp, rườm rà sẽ khiến không ai hiểu nổi để thực thi và nhà đầu tư sẽ quay lưng.
Hơn thế nữa, pháp lý minh bạch còn là mỏ neo giữ vốn và giải quyết khủng hoảng. Năm 2008, một tập đoàn bất động sản tại Dubai từng chao đảo trước khối nợ 3,5 tỷ USD. Để giải cứu, chính quyền lập tức ban hành Nghị định 57, lập một tòa án chuẩn thông luật quốc tế để phân xử công khai. Sự minh bạch này đã cứu vãn niềm tin toàn cầu, giúp đợt phát hành trái phiếu sau đó của tiểu vương quốc Sharjah đạt mức đăng ký mua vượt tới 10 lần.
Đặc biệt, "luật chơi" sòng phẳng phải mang lại cho các nhà đầu tư một con đường thoái vốn an toàn. Các quỹ đầu tư mạo hiểm hay vốn cổ phần tư nhân sẽ không bao giờ rót tiền nuôi dưỡng các dự án khởi nghiệp nếu họ không nhìn thấy "cửa ra".
 |
Chọn lối đi "đại dương xanh"
Thời gian không bao giờ đứng về phía những người chậm trễ. Theo chuyên gia Rich McClellan, Việt Nam chỉ có khoảng "12 đến 24 tháng" để đưa ra các quy định rõ ràng trước khi dòng vốn quốc tế chuyển hướng. Thay vì cạnh tranh trực diện với 27 trung tâm tài chính toàn cầu đã cắm rễ vững chắc, Việt Nam buộc phải chọn một lối đi riêng biệt.
Ông Jochen Biedermann, Tổng Giám đốc Liên minh các Trung tâm Tài chính Quốc tế thế giới chỉ ra hai "đại dương xanh" khổng lồ, đó chính là "mỏ vàng" công nghệ tài chính. Lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI) trong tài chính dự kiến sẽ hút 100 tỷ USD ngay năm tới. Trong khi đó, mảng mã hóa tài sản thực (Tokenization) được định giá lên tới 2.000 tỷ USD vào năm 2030.
 |
Sự khác biệt đó đang được cụ thể hóa bằng một chiến lược hành động sắc bén. Thay vì đầu tư dàn trải, Đà Nẵng quyết định dồn toàn lực cho 5 nhóm sản phẩm ngách mang lại giá trị gia tăng cao. Đó là các nền tảng giao dịch mã hóa tài sản thực, tín chỉ carbon, quỹ đầu tư, sàn giao dịch hàng hóa và trái phiếu. Tuy nhiên, bên cạnh chính sách vĩ mô, yếu tố con người mới là chìa khóa định đoạt sự thành bại.
 |
Năm 2025, Chính phủ đã chính thức ban hành Nghị định số 323, tạo nên viên gạch nền móng đầu tiên cho VIFC. Nhưng để hệ sinh thái tài chính vận hành trơn tru, các nhà làm luật cần sớm cụ thể hóa các "luật chơi" đẳng cấp quốc tế. Một khi mảnh ghép pháp lý được hoàn thiện sòng phẳng, khát vọng vươn tầm của quốc gia sẽ chính thức thành hiện thực.
