Thông tư lần đầu thiết lập cơ chế pháp lý cho việc ký hợp đồng toàn thời gian với nhà giáo sau khi nghỉ hưu, đồng thời hoàn thiện quy định về hoạt động thỉnh giảng theo hướng gắn với yêu cầu bảo đảm chất lượng giáo dục.
Thông tư có hiệu lực từ ngày 1/9/2026, thay thế các quy định tại Thông tư số 44/2011/TT-BGDĐT và Thông tư số 11/2013/TT-BGDĐT.
Thông tư nhằm cụ thể hóa các quy định của Luật Nhà giáo, Luật Giáo dục, Luật Giáo dục nghề nghiệp và Luật Giáo dục đại học; đồng thời tạo hành lang pháp lý thống nhất để các cơ sở giáo dục sử dụng hiệu quả đội ngũ nhà giáo giàu kinh nghiệm, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo.
Nếu các quy định trước đây chủ yếu điều chỉnh hoạt động thỉnh giảng, Thông tư số 59 bổ sung cơ chế cho phép cơ sở giáo dục ký hợp đồng lao động toàn thời gian với nhà giáo sau khi nghỉ hưu nếu đáp ứng các điều kiện theo quy định.
Thông tư quy định rõ nguyên tắc ký kết hợp đồng, điều kiện đối với nhà giáo, thời giờ làm việc, tiền lương, phụ cấp, quyền và trách nhiệm của nhà giáo cũng như trách nhiệm của cơ sở giáo dục khi sử dụng đội ngũ này.
Việc sử dụng nhà giáo sau khi nghỉ hưu phải bảo đảm không ảnh hưởng đến chiến lược phát triển đội ngũ kế cận, không thay thế đội ngũ nhà giáo cơ hữu và tuân thủ các quy định của pháp luật về lao động.
Quy định mới góp phần tận dụng nguồn nhân lực chất lượng cao đã nghỉ hưu, nhất là các chuyên gia, nhà khoa học, giảng viên giàu kinh nghiệm; đồng thời tạo cơ sở pháp lý rõ ràng để các cơ sở giáo dục sử dụng đội ngũ này trong giảng dạy, nghiên cứu khoa học và nâng cao chất lượng đào tạo.
So với các quy định trước đây, Thông tư số 59 không chỉ kế thừa những nội dung còn phù hợp mà còn mở rộng phạm vi điều chỉnh, hoàn thiện cơ chế quản lý hoạt động thỉnh giảng.
Thông tư đưa ra khái niệm thống nhất về nhà giáo thỉnh giảng, cơ sở thỉnh giảng và hợp đồng thỉnh giảng; đồng thời xác định rõ hoạt động thỉnh giảng không chỉ bao gồm giảng dạy môn học mà còn có thể bao gồm hướng dẫn thực hành, nghiên cứu khoa học, biên soạn giáo trình, hướng dẫn khóa luận, luận văn, luận án và các hoạt động chuyên môn khác theo quy định.
Các quy định về tiêu chuẩn, điều kiện, định mức giờ thỉnh giảng, quyền và trách nhiệm của nhà giáo thỉnh giảng cũng như của cơ sở giáo dục được quy định cụ thể hơn, tạo cơ sở pháp lý minh bạch cho việc sử dụng đội ngũ này.
Đáng chú ý, Thông tư phân định rõ việc áp dụng hợp đồng lao động và hợp đồng dịch vụ tùy theo tính chất của hoạt động thỉnh giảng. Quy định mới góp phần khắc phục những bất cập trước đây khi các văn bản chưa phân định rõ bản chất pháp lý của hoạt động thỉnh giảng, qua đó giúp việc áp dụng pháp luật thống nhất hơn.
Thông tư số 59 bổ sung nhiều quy định nhằm nâng cao trách nhiệm của cơ sở giáo dục và nhà giáo trong hoạt động thỉnh giảng.
Theo đó, cơ sở giáo dục phải xây dựng kế hoạch sử dụng nhà giáo thỉnh giảng; công khai danh sách nhà giáo thỉnh giảng trên trang thông tin điện tử, trừ một số trường hợp đặc thù; đánh giá định kỳ chất lượng giảng dạy, lấy ý kiến phản hồi của người học và sử dụng kết quả đánh giá làm căn cứ tiếp tục hoặc chấm dứt hợp đồng.
Đối với nhà giáo hợp đồng toàn thời gian sau khi nghỉ hưu, cơ sở giáo dục phải công khai danh sách, chức danh theo vị trí việc làm và chịu trách nhiệm bảo đảm tỷ lệ sử dụng đội ngũ này theo quy định về kiểm định chất lượng và quy mô đào tạo.
Thông tư nêu rõ, các cơ sở giáo dục được sử dụng nhà giáo hợp đồng toàn thời gian sau khi nghỉ hưu để nâng cao chất lượng hoạt động giáo dục, đào tạo và nghiên cứu khoa học. Kết quả công tác của đội ngũ này là một trong những cơ sở để xác định năng lực đào tạo, quy mô tuyển sinh và kiểm định chất lượng theo quy định của pháp luật về giáo dục.
Việc sử dụng nhà giáo hợp đồng toàn thời gian sau khi nghỉ hưu không thay thế các điều kiện bắt buộc về nhà giáo cơ hữu theo quy định của pháp luật có liên quan. Đây là quy định phù hợp với yêu cầu quản trị chất lượng đội ngũ nhà giáo trong bối cảnh mới, vừa phát huy nguồn nhân lực giàu kinh nghiệm, vừa bảo đảm sự phát triển bền vững của đội ngũ nhà giáo kế cận.
