Tượng Quan Âm độc nhất vô nhị Việt Nam sắp 'hồi hương' nhờ công nghệ số

0:00 / 0:00
0:00
(Ngày Nay) -  Từng được xếp vào danh sách 113 báu vật châu Á tiêu biểu, pho tượng Thiên Thủ Thiên Nhãn Quán Thế Âm có xuất xứ từ chùa Báo Ân, hiện vẫn đang được trưng bày tại Pháp sẽ được 'hồi hương' trong tháng 12 này nhờ công nghệ số với phiên bản in 3D tỉ lệ 1:1. 
Phiên bản in 3D của pho tượng Thiên Thủ Thiên Nhãn Quán Thế Âm.
Phiên bản in 3D của pho tượng Thiên Thủ Thiên Nhãn Quán Thế Âm.

Hành trình chìm nổi qua ba thế kỷ

Pho tượng Thiên Thủ Thiên Nhãn Quán Thế Âm được tạc vào thế kỉ XIX cùng lúc với thời gian xây dựng chùa Báo Ân, một trong những ngôi chùa to lớn bậc nhất miền Bắc thời ấy. Thế nhưng, cuộc chiến tranh giữa triều đình Nguyễn với thực dân Pháp ngày càng khốc liệt đã khiến ngôi chùa trở nên hoang tàn, đổ nát. Giữa bối cảnh ấy, Gustave Dumoutier, một người yêu cổ vật, đồng thời là thành viên của Viện Hàn Lâm Bắc kỳ (Académie Tonkinoise) đã đưa pho tượng Thiên Thủ Thiên Nhãn Quán Thế Âm về Pháp và quyên tặng pho tượng cho Bảo tàng Guimet vào năm 1889. Ngay sau đó, chùa Báo Ân bị san bằng để xây Sở Bưu điện Hà Nội, nay là Bưu điện Hà Nội.

Khi đến Pháp, pho tượng lúc đầu được trưng bày trong chuyên đề “Chùa Bắc Kỳ” ở Triển lãm quốc tế tại Paris, sau đó nó được quyên tặng cho Bảo tàng Guimet và được trưng bày trong “Khu trưng bày Đông Dương” vài năm. Cuối cùng, nó bị lãng quên trong kho và bị nhầm tưởng thành một điêu khắc Trung Quốc.

Tượng Quan Âm độc nhất vô nhị Việt Nam sắp 'hồi hương' nhờ công nghệ số ảnh 1

Bản gốc của pho tượng Quán Thế Âm Thiên Thủ Thiên Nhãn của chùa Báo Ân đang được lưu giữ tại Pháp.

Sau khi được các chuyên gia phục chế ghép nối lại một cách hoàn chỉnh từ hơn 800 mảnh, pho tượng đã từng được giới thiệu trưng bày hai lần ở Bảo tàng Guimet tại triển lãm “L’Envol du dragon-Art royal du Vietnam” (Rồng cất cánh - Nghệ thuật Cung đình Việt Nam) vào năm 2014 và đến năm 2017, bức tượng một lần nữa được xuất hiện trong triển lãm “113 Ors d’Asie” (113 đồ kim khí Châu Á).

Bức tượng này cùng với các tượng Thiên Thủ Thiên Nhãn Quán Thế Âm ở chùa Bút Tháp (Bắc Ninh), Mễ Sở (Hưng Yên), Đào Xuyên (Hà Nội)…vv. Là những minh chứng cho truyền thống tôn thờ Thiên Thủ Thiên Nhãn Quán Thế Âm ở Việt Nam. Trong số những tượng Thiên Thủ Thiên Nhãn Quán Thế Âm hiện biết, bức tượng Quán Âm chùa Báo Ân là bức tượng trong hình tướng đứng với ngàn tay ngàn mắt duy nhất trong lịch sử.

Một trong những đỉnh cao của nghệ thuật tạc tượng

Cho đến hiện tại, pho tượng vẫn nằm trang trọng ở gian nghệ thuật Đông Nam Á của bảo tàng Guimet (Paris, Pháp). Pho tượng thể hiện vị Bồ tát trong tư thế đứng trên bệ tòa sen (nay không còn), với vô số các cánh tay xếp thành sáu lớp tỏa ra thành hình cánh cung. Mặt sau của các cánh tay này nối ghép vào với nhau, tạo thành một mặt phẳng. Chiều cao tổng thể của tượng là 151cm, trong đó chiều cao từ chân tới đầu tượng là khoảng 130cm, khoảng rộng lớn nhất giữa hai cánh tay là 140cm.

Tượng Quan Âm độc nhất vô nhị Việt Nam sắp 'hồi hương' nhờ công nghệ số ảnh 2

Bản phục dựng được làm bởi VPIN Studio.

Toàn thân tượng ở tư thế đứng, y phục dài phủ kín xuống đôi chân trần, hai chân có đeo chuỗi dây ngọc (chuỗi anh lạc). Tượng Ngài có ba đầu (đầu ở hai cạnh bên có xu hướng nhỏ hơn), tượng đội mũ miện hình mây cách điệu có đính các viên bảo châu. Phía bên trên đầu có búi tóc nổi cao hình chóp, xung quanh vành mũ miện có năm vị Phật đang tọa thiền định, trong đó vị Phật trung tâm có kích thước lớn hơn toạ trên một toà sen có hai lớp cánh (bị vỡ phần đầu). Đầu hướng chính diện có dấu vết mờ nhạt của con mắt thứ ba bị lớp sơn son thếp vàng phủ lên trên.

Bức tượng có ba lớp tay: Lớp thứ nhất gồm 6 cánh tay lớn đặt phía trước, lớp thứ hai có 38 cánh tay lớn, lớp thứ ba là hàng trăm cánh tay nhỏ xếp theo hình quạt, khoảng dày nhất gồm 6 lớp tay. Những cánh tay nhỏ này được xếp thành các vòng tròn đồng tâm, tạo thành vầng hào quang vây quanh tượng.

Đôi tay chính chắp trước ngực, lòng bàn tay chắp lại với nhau, thể hiện Namaskara Mudra/Anjali Mudra (liên hoa hợp chưởng ấn). Ấn này là biểu tượng của sự hợp nhất giữa lòng từ bi vô lượng và trí tuệ của Bồ tát. Hai tay ở dưới kết Samadhi Mudra [thiền ấn] với lòng bàn tay hướng lên trên, tay trái để dưới tay phải, hai ngón cái khẽ chạm vào nhau. Mỗi bên vai ở lớp tay thứ hai có 19 cánh tay lớn thon dài, trang trí trang sức ở bắp tay và cổ tay. Nhiều bàn tay, ngón tay đã bị vỡ và huỷ hoại nhiều; các ngón tay không rõ có thủ ấn hay cầm khí trượng không nhưng con mắt trong lòng bàn tay còn thấy rõ.

Tượng Quan Âm độc nhất vô nhị Việt Nam sắp 'hồi hương' nhờ công nghệ số ảnh 3

Hình tướng nghiêm trang và cổ kính của pho tượng.

Những đặc trưng trong nghệ thuật tạo hình của bức tượng chùa Báo Ân cho thấy đây là hình tướng của Thiên Thủ Thiên Nhãn Quán Thế Âm. Thiên Quang Nhãn Quán Tự tại Bồ tát bí mật pháp kinh cho chúng ta biết rằng, Thiên Thủ Thiên Nhãn Quán Thế Âm có đầy đủ trăm nghìn tay, mắt cũng như thể là bậc phụ mẫu của thế gian. Bức tượng khắc họa chân thực hình tướng của Ngài trong những kinh điển Mật giáo: Toàn thân có màu hoàng kim, mặt chính giữa có ba mắt, có nghìn tay nghìn mắt, trong nghìn cánh tay có 42 tay cầm khí trượng hoặc bắt ấn, còn lại không cầm khí cụ.

'Hồi hương' nhờ công nghệ

Với mong muốn khôi phục lại một tuyệt tác đã không còn nơi đất mẹ, nhằm giúp công chúng, những người yêu di sản, yêu nghệ thuật có cơ hội chiêm ngưỡng tác phẩm xuất sắc của ông cha, VPIN Studio đã tiến hành số hóa bức tượng dưới dạng 3D, từ đó tiến hành tái tạo, phục dựng bằng những công nghệ tiên tiến, máy móc hiện đại kết hợp cùng với kĩ thuật chế tác cổ truyền, cho ra đời sản phẩm tượng Quan Âm Thiên Thủ Thiên Nhãn chùa Báo Ân.

Sản phẩm phục dựng nguyên bản pho tượng Quan âm Thiên Thủ Thiên Nhãn đang trưng bày tại bảo tàng Guimet theo tỉ lệ 1:1 bằng công nghệ in 3D kết hợp với kĩ thuật sơn son thếp vàng cổ truyền. Triển lãm phiên bản pho tượng Thiên Thủ Thiên Nhãn Quán Thế Âm chùa Báo Ân sẽ diễn ra trong 4 ngày, từ 14-17 tháng 12 năm 2021 tại tầng 1, Tổ hợp Complex 01, số 29 ngách 31 ngõ 167 Tây Sơn, Đống Đa, Hà Nội.

Triển lãm phiên bản pho tượng Thiên Thủ Thiên Nhãn Quán Thế Âm chùa Báo Ân sẽ diễn ra trong 4 ngày, từ 14-17 tháng 12 năm 2021 tại tầng 1, Tổ hợp Complex 01, số 29 ngách 31 ngõ 167 Tây Sơn, Đống Đa, Hà Nội.

Ảnh minh họa
Nhiều bệnh viện ở TP HCM và Hà Nội thành lập khoa hậu COVID-19
(Ngày Nay) - Vào đầu tháng 10/2021, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã công bố định nghĩa chính thức đầu tiên về hội chứng hậu COVID-19 (post COVID-19 condition). Theo đó, tình trạng hậu COVID-19 xảy ra ở những người có tiền sử nhiễm SARS-CoV-2, thường là 3 tháng kể từ khi bắt đầu nhiễm COVID -19 với các triệu chứng và kéo dài ít nhất 2 tháng mà không thể giải thích bằng chẩn đoán thay thế.
Ảnh minh họa
Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo: Bến Tre cần mạnh dạn đưa học sinh quay lại trường
(Ngày Nay) - Tại buổi làm việc với Tỉnh ủy, Ủy ban nhân dân tỉnh Bến Tre vào chiều 16/1, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Kim Sơn đề nghị, trong điều kiện độ phủ vaccine phòng COVID-19 tăng cao (trong đó có nhóm tuổi từ 12 – 17 tuổi), Bến Tre cơ bản được kiểm soát dịch trên phạm vi tỉnh, địa phương cần mạnh dạn đưa học sinh quay lại trường, sau thời gian dài học sinh phải học trực tuyến do ảnh hưởng dịch COVID-19.
Cắt băng khai trương siêu thị đầu tiên với tên gọi WinMart tại Tp. Vinh, Nghệ An
VinMart chính thức đổi tên thành WinMart
(Ngày Nay) -  Hôm nay, 15/1, Công Ty Cổ Phần Thương Mại Dịch Vụ Tổng Hợp WinCommerce (Thành viên Tập đoàn Masan) đã tổ chức Lễ công bố chuyển đổi thương hiệu hệ thống bán lẻ VinMart thành WinMart.
Không khí Hà Nội ô nhiễm trầm trọng với sương mù dày đặc
Không khí Hà Nội ô nhiễm trầm trọng với sương mù dày đặc
(Ngày Nay) - Ngày 15/1, các ứng dụng quan trắc cho thấy chất lượng không khí ở Hà Nội và các vùng lân cận ô nhiễm nặng, nhiều điểm ở mức đỏ (có hại), một số điểm lên mức tím (rất có hại-đa số mọi người đều bị ảnh hưởng), thậm chí có điểm ở mức nâu (nguy hiểm-tất cả mọi người có thể bị ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe).