Để những câu chuyện về lòng dũng cảm, tinh thần trách nhiệm và sự hy sinh của người phụ nữ Việt Nam tiếp tục được kể lại qua nhiều thế hệ, sân khấu vừa đảm nhận vai trò tái hiện lịch sử, vừa tìm kiếm những cách thể hiện có sức lay động công chúng. Trong hành trình ấy, người nghệ sĩ không chỉ hóa thân vào nhân vật mà còn phải truyền tải được cảm xúc, tâm tư và phẩm chất làm nên sức sống của hình tượng trên sân khấu.
Vở diễn Khoảng trời con gái của Nhà hát Nghệ thuật truyền thống Hà Tĩnh, trình diễn sáng 19/10 tại Rạp Đại Nam (Hà Nội), trong khuôn khổ Liên hoan Sân khấu Hà Nội mở rộng năm 2026, là một trong những tác phẩm khai thác, thể hiện tốt đề tài này. Vở diễn tái hiện câu chuyện về 10 nữ thanh niên xung phong thuộc Tiểu đội 4, Đại đội 552 tại Ngã ba Đồng Lộc trong những năm tháng kháng chiến chống Mỹ.
Thông qua ngôn ngữ sân khấu kết hợp chất liệu dân ca Nghệ Tĩnh, câu chuyện lịch sử được kể lại bằng hình thức nghệ thuật giàu cảm xúc. Hình ảnh những nữ thanh niên xung phong đối mặt với bom đạn, hiểm nguy không chỉ gợi nhắc về sự khốc liệt của chiến tranh mà còn làm nổi bật tình đồng đội, lòng dũng cảm và tinh thần cống hiến của những cô gái đã dành tuổi thanh xuân cho đất nước. Việc đặt những phẩm chất ấy trong câu chuyện về những con người cụ thể giúp lịch sử không chỉ được nhắc lại qua sự kiện, mà còn được cảm nhận qua số phận và cảm xúc của nhân vật.
 |
Hình ảnh những nữ xung phong Võ Thị Tần mạnh mẽ, kiên cường được diễn viên Lê Thương đảm nhận (diễn viên Lê Thương đứng giữa) |
Đảm nhận vai nữ thanh niên xung phong Võ Thị Tần, diễn viên Lê Thương chia sẻ việc vở diễn được trình diễn ngay trước Ngày Phụ nữ Việt Nam 20/10 là sự trùng hợp có ý nghĩa đặc biệt. Theo chị, đây là dịp để khán giả Thủ đô nhìn lại hình ảnh những người phụ nữ Việt Nam kiên cường, bất khuất nhưng cũng giàu tình cảm, từ đó hiểu và thêm trân trọng những người phụ nữ đã đối diện với mưa bom, bão đạn, đặc biệt là những cô gái còn rất trẻ.
Với người nghệ sĩ, thể hiện một nhân vật có thật trong lịch sử cũng đặt ra yêu cầu vượt lên việc tái hiện sự kiện hay khắc họa phẩm chất anh hùng. Nhân vật cần có sức sống riêng, để khán giả cảm nhận được con người phía sau những dấu mốc lịch sử. Qua vở diễn, câu chuyện về những nữ thanh niên xung phong được tiếp nối bằng sự hóa thân của nghệ sĩ hôm nay, đưa ký ức về một thế hệ đến với công chúng bằng ngôn ngữ biểu diễn.
Diễn viên Lê Thương cho rằng giá trị của sân khấu không chỉ nằm ở cơ hội để nghệ sĩ trải nghiệm và giao lưu, mà còn ở khả năng mang đến cho khán giả những câu chuyện đẹp, “gieo mầm” những giá trị tốt đẹp trong trái tim người xem. Với chị, thành công lớn nhất của người phụ nữ là “sống ở trong trái tim của người khác”. Mười cô gái thanh niên xung phong tại Ngã ba Đồng Lộc đã sống trong trái tim các thế hệ sau bằng sự cống hiến, tinh thần trách nhiệm và sự hy sinh cao cả. Việc những câu chuyện ấy tiếp tục được đưa lên sân khấu cũng là một cách để ký ức về họ được lưu giữ và truyền lại.
Không chỉ dừng lại ở việc kể lại quá khứ, những tác phẩm sân khấu về người phụ nữ thời chiến còn mở ra cơ hội để khán giả hôm nay suy ngẫm về những giá trị vẫn còn nguyên ý nghĩa trong cuộc sống hiện đại. Chia sẻ cảm nhận sau khi xem vở diễn, Ngọc Anh (20 tuổi) cho rằng phụ nữ hiện nay có thể học hỏi tinh thần tiên phong, can trường của các nữ thanh niên xung phong để tự tin và chủ động hơn, nhất là trong bối cảnh công nghệ phát triển.
Sức sống của một tác phẩm lịch sử không chỉ nằm ở khả năng tái hiện những gì đã diễn ra, mà còn ở những suy nghĩ, cảm xúc mà tác phẩm khơi gợi trong người xem. Khi khán giả tìm thấy sự đồng cảm với nhân vật, những câu chuyện về lòng dũng cảm, tinh thần trách nhiệm và sự tận tâm có thể vượt ra khỏi giới hạn của một thời kỳ lịch sử, trở thành nguồn cảm hứng cho cách mỗi người lựa chọn và sống trong hiện tại.
 |
10 chỗ ngồi đặc biệt tưởng nhớ 10 nữ thanh niên xung phong ngã ba Đồng Lộc |
Trong bối cảnh nghệ thuật sân khấu không ngừng tìm kiếm cách thể hiện mới để tạo sức hấp dẫn với công chúng, việc khai thác đề tài lịch sử không chỉ là hành trình trở về quá khứ, mà còn là quá trình tìm kiếm sự kết nối với đời sống hôm nay. Qua sự sáng tạo của tác giả, đạo diễn và diễn viên, hình tượng người phụ nữ Việt Nam kiên cường tiếp tục được khắc họa trên sân khấu, để những câu chuyện của thế hệ đi trước không chỉ được ghi nhớ mà còn chạm đến cảm xúc, suy nghĩ của các thế hệ sau.
