Tại phiên họp toàn thể, các Bộ trưởng ASEAN tập trung trao đổi về triển khai quyết định của các lãnh đạo tại Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 46 và định hướng sắp tới cho tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN.
Báo cáo tại phiên họp, Nhóm Đặc trách Địa kinh tế ASEAN chia sẻ đánh giá về các rủi ro và tác động từ sự phân mảnh địa kinh tế toàn cầu, nhấn mạnh ASEAN cần thích ứng hiệu quả trên cơ sở tăng cường nội lực, làm sâu sắc tiến trình hội nhập và thúc đẩy định hình các luật chơi mới. Dự kiến, nhóm sẽ trình báo cáo cùng các khuyến nghị cụ thể lên Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 47 vào tháng 10 tới.
Chia sẻ những khó khăn đang đặt ra hiện nay với khu vực và ASEAN, các bộ trưởng nhấn mạnh ASEAN cần tiếp tục củng cố niềm tin vào chủ nghĩa đa phương, thích ứng với những chuyển dịch địa chính trị với nhiệm vụ trọng tâm là duy trì tầm nhìn dài hạn kết hợp với chiến lược rõ ràng. ASEAN cần tiếp tục phát huy vai trò kiến tạo không gian cho hợp tác, thúc đẩy đối thoại và lòng tin chiến lược.
Định hướng hợp tác ASEAN thời gian tới, các nước nhất trí khẩn trương đưa Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045 và các chiến lược mới vào triển khai, trong đó tất cả các cơ quan chuyên ngành của ASEAN cần sớm xác định các ưu tiên, cụ thể hóa các định hướng đề ra trong lĩnh vực của mình, bảo đảm sự phối hợp chặt chẽ và gắn kết hài hòa với cách tiếp cận liên ngành, liên trụ cột. Đặc biệt, các nước nhấn mạnh sự cần thiết tăng cường thương mại và đầu tư nội khối, thuận lợi hóa thương mại, mở rộng kết nối khu vực về hạ tầng, mạng lưới điện, năng lượng và kết nối số, đồng thời đa dạng hóa quan hệ với các đối tác. Ngoài ra, ASEAN cần tiếp tục ưu tiên nâng cao năng lực thích ứng của khu vực trước các động lực tăng trưởng mới cũng như ứng phó với tác động của biến đổi khí hậu, thiên tai và các hình thái thời tiết cực đoan.
Phát biểu tại phiên họp, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Bùi Thanh Sơn nêu bật những giá trị cốt lõi làm nên thành công của ASEAN, trong đó có đoàn kết và tôn trọng lẫn nhau. Trong giai đoạn bất ổn hiện nay, sự đoàn kết và vai trò trung tâm của ASEAN, cùng những cam kết mạnh mẽ về phát triển bao trùm và bền vững tiếp tục là kim chỉ nam dẫn dắt Cộng đồng ASEAN. Trên cơ sở đó, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng đề xuất 3 định hướng trọng tâm cho ASEAN trong thời gian tới.
Một là, hướng tới mục tiêu trở thành nền kinh tế lớn thứ 4 thế giới vào năm 2030. ASEAN cần tiếp tục ưu tiên hàng đầu cho duy trì tăng trưởng kinh tế mạnh mẽ. Hai là, hướng tới một cộng đồng số hóa hàng đầu. ASEAN cần đẩy nhanh đàm phán Hiệp định khung về kinh tế số, bảo đảm đáp ứng nhu cầu thực tiễn, đặc biệt là các doanh nghiệp vừa, nhỏ và siêu nhỏ. Ba là, để xây dựng cộng đồng thực sự hướng tới người dân, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng nhấn mạnh ASEAN cần tăng cường kết nối với người dân. Vai trò của ASEAN không chỉ thể hiện qua các tuyên bố cấp cao, mà quan trọng hơn là cần được lan tỏa thông qua các hành động cụ thể và thiết thực.
Tại Hội nghị, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng khẳng định Việt Nam ủng hộ và phối hợp với các nước chuẩn bị cho tiến trình Timor Leste gia nhập ASEAN. Việt Nam sẵn sàng hỗ trợ Timor Leste hoàn tất các tiêu chí, trong đó có việc tham gia các văn kiện pháp lý. Phó Thủ tướng, Bộ trưởng đề nghị ASEAN sớm có kế hoạch hỗ trợ Timor Leste hội nhập hiệu quả và thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ thành viên.
Chiều cùng ngày, các Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN tiếp tục với phiên họp hẹp và tham dự lễ ký kết văn kiện gia nhập Hiệp ước Hữu nghị và Hợp tác Đông Nam Á (TAC).
Bên lề AMM-58, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Bùi Thanh Sơn đã cùng ăn sáng, làm việc với Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao và Hợp tác quốc tế Campuchia Prak Sokhonn và Bộ trưởng Ngoại giao Lào Thoongsavan Phomvihan. Ba Bộ trưởng coi đây là dịp tốt để thúc đẩy hơn nữa quan hệ hợp tác giữa ba Bộ Ngoại giao nói riêng và giữa ba nước nói chung. Ba Bộ trưởng nhất trí đánh giá quan hệ hợp tác giữa ba nước đang phát triển mạnh mẽ trên tất cả các kênh, các cấp; trong đó hợp tác thương mại là điểm sáng với mức tăng trưởng ấn tượng; đồng thời khẳng định cần đẩy mạnh hơn nữa kết nối hạ tầng giao thông giữa ba nước, thúc đẩy hợp tác văn hóa, du lịch và giao lưu nhân dân.
Tại cuộc gặp với Bộ trưởng Ngoại giao và Hợp tác Timor Leste, Bendito dos Santos Freitas, hai Bộ trưởng đánh giá quan hệ hữu nghị Việt Nam – Timor Leste đang đứng trước những cơ hội phát triển mới, nhất là từ sau chuyến thăm Việt Nam của Tổng thống Jose Ramos Horta vào tháng 8/2024; nhất trí phối hợp chặt chẽ triển khai các kết quả đạt được trong chuyến thăm, trong đó chú trọng trao đổi đoàn và tiếp xúc cấp cao, triển khai cơ chế Ủy ban Hỗn hợp cấp Bộ trưởng Ngoại giao, tăng cường hợp tác thương mại, đầu tư, nông thủy sản, giáo dục, du lịch và giao lưu nhân dân.
Tại cuộc gặp Bộ trưởng Ngoại giao Philippines Maria Theresa Lazaro, Phó Thủ tướng Bùi Thanh Sơn chúc mừng bà Lazaro được bổ nhiệm giữ cương vị hiện nay, đồng thời bày tỏ tin tưởng rằng với kinh nghiệm và năng lực của mình, bà Lazaro sẽ có đóng góp tích cực vào việc thúc đẩy quan hệ Đối tác chiến lược Việt Nam - Philippines cũng như hợp tác khu vực và quốc tế. Phó Thủ tướng khẳng định Việt Nam sẵn sàng phối hợp chặt chẽ với Philippines để thúc đẩy thực hiện hiệu quả các thỏa thuận song phương, vì lợi ích chung của nhân dân hai nước và mục tiêu xây dựng một khu vực hòa bình, ổn định, tự cường và phát triển bền vững.
Về phần mình, Bộ trưởng Ngoại giao Philippines Lazaro đánh giá cao quan hệ hữu nghị, hợp tác giữa Philippines và Việt Nam trong gần 50 năm qua; khẳng định Philippines luôn coi trọng quan hệ Đối tác chiến lược với Việt Nam, mong muốn hai nước tiếp tục duy trì đà hợp tác tích cực trên các lĩnh vực, phối hợp chặt chẽ tại các diễn đàn khu vực và quốc tế, nhất là trong ASEAN, góp phần duy trì hòa bình, ổn định và phát triển ở khu vực.
