Tỉnh Bắc Giang có tốc độ phát triển công nghiệp nhanh đã thu hút rất đông lao động từ các tỉnh, thành phố khác đến làm việc, nhu cầu thuê nhà để ở rất lớn. Tuy nhiên, đa phần các phòng trọ đều chật hẹp, không đảm bảo an toàn.
Những phòng trọ chật hẹp, thiếu thốn
Căn phòng rộng khoảng 15m2 tại thôn Yên Ninh, thị trấn Nếnh, huyện Việt Yên, là nơi sinh hoạt của 4 người gồm vợ chồng và hai con nhỏ của gia đình chị Hoàng Thị Ninh, quê Thái Nguyên, công nhân Công ty Trách nhiệm hữu hạn Hồng Hải, Khu công nghiệp Đình Trám, huyện Việt Yên.
Cả hai vợ chồng chị Ninh đều là công nhân trong khu công nghiệp, đã thuê trọ ở đây được hơn 3 năm nay. Điểm nhấn của căn phòng là một chiếc đệm được kê ở chính giữa vừa là nơi nghỉ ngơi, ăn cơm của cả gia đình và cũng là nơi học hành của các con, kế bên là một nhà vệ sinh có diện tích khoảng 1m2. Với mức lương hơn 10 triệu đồng của cả hai vợ chồng, căn phòng trọ gia đình chị thuê có giá hơn 1 triệu đồng/tháng, thêm tiền điện, nước khoảng 200 nghìn đồng/tháng là mức giá phù hợp với thu nhập. Chị còn phải chi tiền ăn cho cả gia đình và tiền học cho các con nên không dư dả là mấy.
Chị Ninh cho biết, khu trọ này còn có nhà vệ sinh khép kín nên thuận tiện cho các gia đình có con nhỏ. Nhiều khu có giá rẻ hơn nhưng nhà vệ sinh lại ở ngoài nên bất tiện. Bình thường, vợ chồng chị sẽ dựng đệm lên để căn phòng rộng rãi hơn, lấy chỗ cho trẻ con chơi, chỉ buổi tối mới trải đệm xuống cho các con ngồi học và đi ngủ.
Kế bên cạnh là căn phòng trọ của vợ chồng anh Nguyễn Đức Hùng, quê Sóc Sơn, Hà Nội, công nhân Công ty Trách nhiệm hữu hạn Mây tre đan. Khá hơn phòng trọ của gia đình chị Ninh, phòng trọ của anh Hùng có một chiếc giường và một chiếc tivi nhỏ. Xuống Bắc Giang thuê trọ được hơn 2 năm, tuy nhiên do phòng trọ chật chội, cộng với việc đi làm không có thời gian trông con, anh chị phải gửi con ở quê cho ông bà chăm sóc hộ. “Cũng muốn đón con xuống đây ở cùng cho gần bố mẹ, nhưng phòng trọ nhỏ quá, mà thuê phòng rộng hơn, điều kiện không cho phép. Hai vợ chồng cứ tự động viên nhau cố gắng làm việc có tiền, mua nhà ở xã hội để đón các con xuống ở cho đàng hoàng”, anh Hùng chia sẻ.
Anh Hùng, chị Ninh chỉ là một trong số rất đông công nhân về Bắc Giang làm việc phải thuê phòng trọ. Hiện, tỉnh Bắc Giang có trên 7.100 doanh nghiệp đang hoạt động với 305.000 lao động, trong đó có trên 70.000 công nhân lao động là người ở tỉnh ngoài hoặc nhà ở xa có nhu cầu thuê nhà để ở. Toàn tỉnh có trên 4.000 nhà trọ, với trên 58.000 phòng trọ, tập trung chủ yếu ở 5 huyện: Việt Yên, Yên Dũng, Tân Yên, Hiệp Hòa và thành phố Bắc Giang.
Những năm gần đây, địa bàn tỉnh Bắc Giang có nhiều dự án nhà ở xã hội đã được triển khai. Một số nhà ở xã hội được đầu tư xây dựng bước đầu đưa vào sử dụng. Một số nhà trọ được người dân quan tâm đầu tư nên chất lượng khá tốt. Tuy nhiên, vẫn còn rất nhiều nhà trọ chật hẹp, không đủ tiêu chuẩn, không đảm bảo an toàn, không có nội quy khu nhà trọ. Cùng đó, một số chủ nhà trọ không ký hợp đồng thuê nhà, thu tiền điện, tiền nước sinh hoạt cao hơn mức giá quy định. Môi trường xung quanh khu nhà trọ nhiều nơi ô nhiễm, nguy cơ mất an ninh trật tự. Bên cạnh đó, các hoạt động văn hóa, thể thao của công nhân lao động ở các khu nhà trọ hầu như ít được tổ chức.
Nhân rộng mô hình tạo sức lan tỏa
Hiện tỉnh Bắc Giang đang mở rộng và đầu tư xây dựng nhiều khu, cụm công nghiệp mới, do vậy số lượng công nhân sẽ tiếp tục tăng mạnh, nhu cầu về nhà ở công nhân sẽ tăng lên. Khi các nhà ở xã hội chưa đáp ứng được nhu cầu, các nhà trọ tự phát sẽ vẫn là lựa chọn của đa số công nhân. Do đó, tỉnh Bắc Giang đã ban hành Đề án xây dựng nhà trọ công nhân an toàn, văn minh giai đoạn 2022-2025 và giao cho Liên đoàn Lao động tỉnh chủ trì, phối hợp với các sở, ban ngành liên quan thực hiện.
Tỉnh phấn đấu đến năm 2025, cơ bản không còn nhà trọ tạm, nhà trọ không đủ tiêu chuẩn theo quy định, 100% nhà trọ xây dựng mới đảm bảo an toàn sử dụng, phù hợp với tiêu chí theo quy định. Tất cả các chủ nhà trọ và công nhân ở trọ được tuyên truyền, vận động thực hiện nếp sống văn hóa, an toàn, văn minh. Hàng năm, tỉnh xây dựng từ 30-40 “Nhà trọ công nhân, nhà ở xã hội an toàn, văn minh” tiêu biểu để tạo sức lan tỏa nhằm nâng cao chất lượng các khu nhà trọ. Cùng đó, thành lập và duy trì hoạt động Tổ tự quản nhà trọ công nhân có từ 10 công nhân lao động cư trú trở lên. Tổ tự quản tổ chức các hoạt động giao lưu văn hóa, văn nghệ, thể dục, thể thao; tham gia giữ gìn vệ sinh môi trường; tổ chức các hoạt động thăm hỏi, hỗ trợ, giúp đỡ mỗi khi các thành viên gặp phải hoàn cảnh khó khăn.
Trước mắt, xây dựng nhà trọ công nhân an toàn, văn minh sẽ thực hiện ở các khu nhà trọ công nhân và khu nhà ở xã hội dành cho công nhân lao động trên địa bàn các huyện: Việt Yên, Yên Dũng, Hiệp Hòa, Lục Nam, Tân Yên, Lạng Giang và thành phố Bắc Giang
Chủ tịch Liên đoàn Lao động tỉnh Bắc Giang Nguyễn Văn Cảnh cho biết, để việc xây dựng nhà trọ công nhân an toàn, văn minh đi vào thực chất, thời gian qua, các cấp Công đoàn tỉnh phối hợp với cấp chính quyền, cơ quan chức năng tuyên truyền, giáo dục để công nhân tuân thủ pháp luật, tham gia xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư và tránh xa tệ nạn xã hội. Điển hình như Công đoàn phối hợp với Công an tỉnh thành lập Tổ tự quản tại nhà trọ có từ 10 công nhân trở nên nhằm quản lý tốt nhân khẩu, cư trú, di biến động về công nhân. Hàng tuần, các Tổ tự quản kiểm tra vệ sinh phòng trọ, đôn đốc chủ nhà và công nhân khai báo cư trú; phối hợp với các ngành phun thuốc khử khuẩn, tiêu độc khử trùng, tiêm vaccine cho công nhân và đưa ra tiêu chí nhà trọ văn minh, an toàn, đẩy mạnh phong trào toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa khu dân cư.
Liên đoàn Lao động tỉnh tổ chức gần 50 cuộc tuyên truyền pháp luật kết hợp giao lưu văn hóa, văn nghệ; tổ chức sinh nhật tập thể, thăm hỏi, động viên, chia sẻ lúc khó khăn, hoạn nạn để công nhân hiểu biết lẫn nhau. Bên cạnh đó, Liên đoàn Lao động tỉnh đã in 3.500 panô gắn tại nhà trọ, nhà ở xã hội và 5.000 áp phích gắn tại các phòng trọ tuyên truyền các việc cần làm của công nhân.
Thời gian tới, để đẩy mạnh và nhân rộng nhà trọ công nhân an toàn, văn minh, Liên đoàn Lao động tỉnh Bắc Giang sẽ phối hợp với các cơ quan, đơn vị, địa phương tăng cường vai trò của người đứng đầu với việc xây dựng nhà trọ, nâng cao chất lượng các khu nhà trọ, nhà ở xã hội; tăng cường các hoạt động tuyên truyền, giao lưu văn hóa, văn nghệ và giáo dục pháp luật cho công nhân. Cùng với đó là triển khai có hiệu quả phần mềm “Quản lý nhà trọ” và vận động các chủ nhà trọ về việc xây dựng khu nhà trọ an toàn, văn minh.
