Nghệ sĩ nhiếp ảnh Nguyễn Đạt có tên đầy đủ là Nguyễn Đình Đạt, sinh ra tại Sài Gòn, sau 1975 ông làm việc trong cơ quan Nhà nước, hiện đang nghỉ hưu sống tại quận 7, TPHCM. Đây là lần đầu tiên, bộ ảnh “Khoảnh khắc lịch sử Sài Gòn 30/4/1975” của ông được triển lãm trước công chúng về thời khắc quan trọng của lịch sử đất nước với 33 tác phẩm ảnh quý giá.
 |
Nghệ sĩ nhiếp ảnh Nguyễn Đạt bên những khẩu pháo ở bến Bạch Đằng, quận 1 tại buổi diễn tập cho lễ kỷ niệm 50 năm đất nước thống nhất |
Khoảng 10 năm trước, khi đưa một số hình trong bộ ảnh này lên mạng xã hội, ông Nguyễn Đình Đạt mong ước được gặp lại những nhân vật trong hình. Nhưng đến nay, sau tròn 50 năm bộ ảnh được thực hiện, ông Nguyễn Đình Đạt bày tỏ sự tiếc nuối khi vẫn “chưa gặp được ai”.
 |
Chân dung Nguyễn Đạt ngày 30-4-1975. Ông sinh ra và lớn lên tại Sài Gòn, năm 1975 khi vừa tròn 19 tuổi. |
Nghệ sĩ nhiếp ảnh, đại tá Đoàn Hoài Trung, Chủ tịch Hội Nhiếp ảnh TPHCM, cho biết: “Cách đây tròn 50 năm, chàng trai 19 tuổi Nguyễn Đình Đạt sống tại căn nhà số 339 đường Trương Minh Giảng (nay là Lê Văn Sỹ, quận 3, TPHCM) đã vô tình trở thành nhân chứng của lịch sử. Với hai chiếc máy ảnh Nikon FTN và Leica M3 trong tay, anh đã rong ruổi trên những con phố Sài Gòn và kịp thời ghi lại những hình ảnh chân thực, sống động và đầy xúc cảm khi đoàn quân giải phóng tiến vào thành phố trong tiếng reo hò, nước mắt, và hy vọng của hàng triệu con tim".
 |
Tìm người trong ảnh. Kỷ niệm 50 năm ngày đất nước thống nhất, xem lại những hình ảnh ngày lịch sử 30/4/1975. Người lính trong ảnh chụp tại cầu Thị Nghè ngày 1/5/1975 .Bây giờ anh ở đâu, làm gì? Anh năm nay cũng đã 70 tuổi rồi. Hy vọng anh nhận được hình ảnh của mình ngày ấy. Ảnh và chú thích: NGUYỄN ĐẠT |
"Nửa thế kỷ trôi qua, những tấm ảnh ấy vẫn chưa từng được trưng bày triển lãm. Và chính dịp kỷ niệm 50 năm ngày đất nước thống nhất là thời điểm mà nhiếp ảnh gia Nguyễn Đạt – với sự động viên từ Hội Nhiếp ảnh TPHCM – quyết định chia sẻ những khoảnh khắc vô giá ấy với công chúng bằng triển lãm ảnh “Khoảnh khắc lịch sử Sài Gòn 30-4-1975”. Triển lãm không chỉ là một hành trình thị giác, mà còn là hành trình của ký ức. Mỗi bức ảnh là một lát cắt của lịch sử, là nhịp tim của Sài Gòn trong buổi bình minh của hòa bình, là hơi thở của dân tộc bước qua chiến tranh để bước vào kỷ nguyên mới. Đó là ánh mắt bàng hoàng, nụ cười rạng rỡ, dòng người đổ ra đường, và những chiến sĩ tiến vào thành phố không mang theo sự hủy diệt, mà mang theo hy vọng. Triển lãm là lời tri ân sâu sắc đến quá khứ – nơi biết bao con người đã hy sinh thầm lặng để đổi lấy nền độc lập hôm nay. Cũng là lời nhắc nhở thế hệ mai sau: tự do không đến một cách dễ dàng, và hòa bình là món quà thiêng liêng mà chúng ta cần gìn giữ”, theo nghệ sĩ nhiếp ảnh, đại tá Đoàn Hoài Trung.
 |
Lần đầu tiên nhìn thấy quân Giải Phóng. Khoảng 10g sáng ngày 30/4/1975, quân giải phóng từ hướng Hóc Môn tiến vào trung tâm thành phố Sài Gòn đang đi ngang qua đường Trương Minh Giảng (Lê Văn Sỹ) quận 3, phía trước các anh là các anh lính VNCH cởi áo đi trước. Gần 40 năm rồi, những anh bộ đội năm xưa trong ảnh nếu nhận được ảnh này thì quý biết bao. Ảnh và chú thích: NGUYỄN ĐẠT |
Nghệ sĩ nhiếp ảnh Nguyễn Đạt, chia sẻ: “Tuổi mình đã chứng kiến chiến tranh tàn khốc. Nhà có hai anh em trai, anh mình đi lính biệt động quân đóng tại Biên Hòa. Mình thì được hoãn nhập ngũ lý do gia cảnh là con trai duy nhất còn lại có anh trai đang tại ngũ. Ngày 30/4/1975, anh trai cũng cởi bỏ quân phục VNCH để đi bộ về nhà tại Sài Gòn, do là lính binh nhì nên chỉ đi học cải tạo vài ngày rồi về quê vợ tại Bến Tre xin đất làm kinh tế mới.
Chiến tranh kết thúc ngày 30/4/1975 mình cũng rất liều mạng cầm 2 máy ảnh đi lang thang trong thành phố Sài Gòn để chụp lại khoảnh khắc giao thừa bàn giao cho một chế độ mới. Bộ ảnh ngày 30/4/1975 do mình chụp, tráng phim, in ảnh, và cất lưu giữ gần 40 năm mới đưa lên trang mạng vài tấm. Sau đó được các báo đài tìm đến để xác minh tính chân thật của từng tấm ảnh. Tuy nhiên hiện nay một số bạn chưa biết, chỉ xem đâu đó từng tấm lẻ nên các bạn bình luận theo cách riêng của các bạn”.
 |
10h30; sáng ngày 30/4/1975, Những người lính VNCH cởi áo lính nhưng còn đeo thẻ bài trên cổ đang di chuyển về hướng trung tâm Sài Gòn. Tất cả đều là con của những người Mẹ Việt Nam sinh ra. Bây giờ hai anh đang ở đâu, làm gì, cuộc sống ra sao? Anh trai tôi ngày này cũng y vậy, cũng chỉ còn cái quần và phải đi bộ từ Biên Hòa về Sài Gòn, nay anh đã mất. Ảnh và chú thích: NGUYỄN ĐẠT |
Ông Nguyễn Đình Đạt, bày tỏ: “Nhớ lời nguyên Thủ tướng Võ Văn kiệt nói: Ngày này có triệu người vui có triệu người buồn. Hòa bình, thống nhất ta đã có, những khó khăn khi xưa đã được dần thay đổi, đời sống ngày một đi lên, đất nước ngày càng phát triển. Xem bộ ảnh để nhắc con cháu chúng ta hãy đồng lòng giữ gìn, đừng để chiến tranh xảy ra trên đất nước chúng ta”.
Bộ ảnh lịch sử ngày 30/4/1975 được chàng trai Nguyễn Đình Đạt khi đó chụp tại khu vực trung tâm Sài Gòn, Thủ Đức, Hàng Xanh, Thị Nghè, Gò Vấp, Bình Thạnh, Phú Nhuận và Tân Bình. Những ảnh này thực hiện bằng phim đen trắng được tác giả tự tráng phim và phóng in ảnh. Một số ảnh trong bộ ảnh này đã được Bộ Quốc phòng và Thông tấn xã Việt Nam lưu trữ.
 |
Chiếc nón cối của quân giải phóng tiến vào Sài Gòn ngày 30/4/1975. Chụp tại cầu Thị Nghè. Ảnh và chú thích: NGUYỄN ĐẠT |
Để thực hiện được bộ ảnh này vào thời khắc lịch sử ngày 30/4/1975, ông Nguyễn Đình Đạt, cho biết: “Tôi đã học qua 3 lớp nhiếp ảnh năm 1974, lớp 1 chụp chân dung với thầy Cao Đàm, lớp 2 chân dung và phóng sự với thầy Nguyễn Ngọc Hạnh, lớp 3 tráng phim đen trắng và phóng rọi ảnh đen trắng với thầy Quốc”.
Triển lãm “Khoảnh khắc lịch sử Sài Gòn 30/4/1975” được vào xem tự do đến ngày 2/5/2025. Được sự đồng ý của tác giả, Ngày Nay xin trân trọng giới thiệu những khoảnh khắc lịch sử ngày 30/4/1975 tại Sài Gòn với ảnh và chú thích của nhiếp ảnh gia Nguyễn Đạt.
 |
9h sáng ngày 30/4/1975. Lính dù VNCH từ trại Hoàng Hoa Thám - Tân Bình rút quân về hướng trung tâm Sài Gòn. Ảnh chụp trên đường Trương Minh Giảng, trước trường tiểu học Trương Minh Giảng.phía trong hẻm là trường Lê Bảo Tịnh. Xem ảnh mình lại nhớ người anh kế hơn mình một tuổi, anh trai mình cũng cởi bỏ quần áo lính "biệt động quân" từ Biên Hòa chạy về nhà tại Sài Gòn. Sau đó anh đi học cải tạo 3 ngày rồi về quê vợ đi kinh tế mới. Anh mất ở tuổi 52, cả cuộc đời anh thật vất vả đáng thương. |
 |
Người lính VNCH cuối cùng tôi thấy 10h30 ngày 30/4/1975. Quân lính VNCH vứt bỏ quân trang súng đạn nhưng còn sót một anh lính 2 tay cầm 2 khẩu M16, vai đeo 2 khẩu chống tăng M72 đi trên đường nhưng không biết về đâu? Các cụ già và người đi đường đều tập trung nhìn tôi cầm máy ảnh đứng giữa đường tác nghiệp phóng sự. (Trên người tôi lúc ấy dán chữ Phóng viên thật to phía trước ngực và phía sau lưng). Chỉ vài phút sau, quân giải phóng đi bộ tiến vào chỉ cách sau lưng anh lính này 500m. |
 |
9h sáng ngày 30/4/1975. Quân lính dù VNCH đóng tại Hóc Môn di chuyển về hướng trung tâm thành phố Sài Gòn. |
 |
khoản 12h ngày 30/4/1975. Tại ngã tư Hàng Xanh, quân giải phóng đang di chuyển về hướng cầu Bình Triệu. Chiến tranh đã kết thúc nay 50 năm, 50 năm đã sản sinh ra mấy thế hệ. Không biết bây giờ những người lính trong ảnh ra sao? |
 |
khoảng 13h ngày 30/4/1975. Tăng M113 còn nguyên vẹn trên đường Chi Lăng, cửa hông bệnh viện Nguyễn Thái Học, nay là đường Phan Đăng Lưu bệnh viện Ung Bướu |
 |
15h ngày 30/4/1975. Tại khu vực nhà máy xi măng Hà Tiên - Thủ Đức ngay trạm thu phí xa lộ Hà Nội hiện nay. |
 |
Trên đường Võ Di Nguy Phú Nhuận, 12h ngày 30/4/1975 |
 |
Buổi sáng ngày 30/4/1975. Người lính VNCH cởi bỏ áo, chân đất, tay trái đeo miếng vải đỏ (có lẽ đã được đánh dấu) đang đi về đâu đó. |
 |
Khoảng 10h sáng ngày 30/4/1975, trên đường Trương Minh Giảng (Lê Văn Sỹ), những người lính cởi bỏ hết quân phục đang đi về hướng trung tâm thành phố. Những số phận con người trong thời chiến, nhưng tất cả đều cùng người Mẹ Việt Nam sinh ra. |
 |
Khoảng 11h ngày 30/4/1975. Biệt động thành xuất hiện đồng loạt, quần áo như người dân Sài Gòn nhưng trang bị súng AK và B40, P64. |
 |
9h sáng ngày 30/4/1975. Khi hay tin quân giải phóng đã tiến vào Sài Gòn, người dân hoang mang lo sợ, tất cả những gì liên quan chế độ VNCH như hình ảnh, vật dụng, kỷ vật v.v.. được ném bỏ hết ra đường, một cảnh tượng càng làm cho mọi người hoang mang lo sợ nên cũng vứt bỏ theo |
 |
Quân giải phóng từ hướng Hóc Môn tiến vào Trung tâm Sài Gòn, đi qua đường Trương Minh Giảng (Lê Văn Sỹ) lúc khoảng 10h sáng ngày 30/4/1975 |
