Chương trình “Xoan mở hội” nằm trong khuôn khổ dự án “Thanh âm đất Tổ” do Trung tâm Văn hóa Thông tin - Điện ảnh tỉnh Phú Thọ phối hợp cùng nhóm sinh viên ngành Truyền thông đại chúng, Học viện Báo chí và Tuyên truyền thực hiện. Sự kiện là một điểm hẹn văn hoá để những người trẻ được tìm hiểu và cảm nhận về hát Xoan - loại hình nghệ thuật truyền thống gắn liền với tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương.
Tái hiện hình ảnh hội làng Bắc Bộ với mái đình, tiếng trống phách và các khu vực trưng bày đạo cụ hát Xoan, “Xoan mở hội” đã mang đến những hoạt động thú vị giữa không gian hiện đại của Bảo tàng Hà Nội. Ngay từ đầu giờ chiều, nhiều gia đình, sinh viên và những người yêu văn hóa truyền thống đã có mặt tại khu vực sự kiện để tham quan, chụp ảnh và tham gia các hoạt động trải nghiệm.
Không gian chương trình được thiết kế theo hướng mở với nhiều khu vực trải nghiệm đan xen giữa hoạt động biểu diễn và tương tác. Khu trưng bày giới thiệu các thông tin về di sản hát Xoan như nguồn gốc hình thành, ba chặng hát cùng hình ảnh các nghệ nhân và đời sống thực hành của hát Xoan trong cộng đồng. Bên cạnh đó, nhiều đạo cụ quen thuộc như phách tre, nậm rượu hay trang phục biểu diễn của nghệ nhân cũng được giới thiệu tại không gian này, cho phép du khách được tận mắt tìm hiểu về những yếu tố làm nên nét đẹp của nghệ thuật hát Xoan.
Một trong số những hoạt động chính của sự kiện là chương trình biểu diễn đến từ đoàn nghệ nhân phường Xoan An Thái - một trong bốn phường Xoan gốc. Với những bài Xoan cổ mang màu sắc khác nhau, người xem được thưởng thức và tận hưởng trọn vẹn ba chặng hát. Mở đầu là các tiết mục thuộc chặng hát thờ như “Nhập tịch mời vua”, “Giáo pháo”, tái hiện không khí trang nghiêm gắn với tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương. Tiếp nối sau đó là những câu hát mềm mại của chặng hát quả cách qua tiết mục “Hát ru mời rượu”. Càng về cuối chương trình, không khí càng trở nên rộn ràng với phần hát hội qua các tiết mục “Bỏ bộ”, “Mó cá”, khiến không gian bảo tàng mang dáng dấp của một hội làng Bắc Bộ ngày xuân.
Xen kẽ chương trình là phần giao lưu, trò chuyện cùng Nghệ nhân nhân dân Nguyễn Thị Lịch và Nhà nghiên cứu âm nhạc - nhạc sĩ Nguyễn Quang Long. Tại đây, hai khách mời đã chia sẻ nhiều câu chuyện về hành trình gìn giữ, trao truyền hát Xoan cũng như những giá trị văn hóa gắn với loại hình nghệ thuật dân gian đặc sắc của vùng đất Tổ.
Chia sẻ tại chương trình, Nghệ nhân Nhân dân Nguyễn Thị Lịch bày tỏ: “Hát Xoan từng có giai đoạn đứng trước nguy cơ mai một khi các nghệ nhân lớn tuổi dần thưa vắng. Nhưng hôm nay, nhìn các bạn sinh viên tự tay chuẩn bị từng chiếc phách, dàn dựng sân khấu và hào hứng tập từng điệu múa, tôi thực sự xúc động.”
 |
Nghệ nhân nhân dân Nguyễn Thị Lịch và nhà nghiên cứu âm nhạc, nhạc sỹ Nguyễn Quang Long chia sẻ những câu chuyện về hành trình gắn bó, gìn giữ và trao truyền Hát Xoan tại chương trình “Xoan mở hội”. |
Bên cạnh chương trình biểu diễn, nhiều hoạt động trải nghiệm như gieo quẻ Xoan may mắn, workshop trang trí phách tre, chụp ảnh photobooth hay tham quan khu vực trưng bày thông tin về di sản cũng thu hút đông đảo người tham gia. Các khu vực trải nghiệm liên tục nhộn nhịp với người tham quan trong suốt thời gian diễn ra chương trình.
 |
Người tham gia trải nghiệm hoạt động trang trí phách tre tại sự kiện. |
Không chỉ là một hoạt động biểu diễn nghệ thuật, “Xoan mở hội” còn mang đến một không gian văn hóa cộng đồng, nơi công chúng có thể trực tiếp hòa mình vào không khí dân gian truyền thống. Sau sự kiện, điều còn đọng lại không chỉ là âm thanh của trống phách hay những câu hát Xoan, mà còn là sự kết nối giữa công chúng hôm nay với những giá trị văn hóa đã tồn tại qua nhiều thế hệ.
