Không gian tại Xóm Đoài - Đoài to the West sử dụng nhiều vật liệu tái chế, kết hợp với những đường nét gợi nhắc kiến trúc Mường. Thông qua việc tái sử dụng và chuyển đổi công năng, những vật liệu này tiếp tục được trao một đời sống mới, hiện diện trong không gian đón khách, giao lưu và tổ chức các hoạt động văn hóa cộng đồng.
Đây là trạm dừng văn hóa đầu tiên được Đoài triển khai thí điểm, bên cạnh hệ thống năm cơ sở của Tổ hợp Đoài tại Đường Lâm. Ý tưởng hình thành mô hình bắt nguồn từ năm năm hoạt động tại làng cổ, cùng quá trình nghiên cứu, tìm hiểu các bản làng dọc trục phía Tây Hà Nội. Trong đó bao gồm làng Đường Lâm và bốn bản của đồng bào Mường, Dao, Thái và Nùng, nhằm nhận diện, khai thác và phát huy những giá trị văn hóa bản địa, từng bước chuyển hóa nguồn tài nguyên văn hóa thành các sản phẩm công nghiệp văn hóa có bản sắc, gắn với sự tham gia và đồng hành của cộng đồng cư dân.
![]() |
Toàn cảnh Ngày hội Đại đoàn kết giữa những vị cao niên của Yên Xuân và làng cổ Đường Lâm |
Thay vì chỉ giới thiệu những biểu hiện văn hóa bên ngoài, mô hình hướng tới khai thác chiều sâu của di sản thông qua các thực hành và tri thức được lưu giữ trong đời sống. Tiếng cồng chiêng, cách làm bánh hay mâm cỗ lá không đơn thuần là những hoạt động trình diễn, mà còn mở ra câu chuyện về nếp nhà, phong tục, tập quán và tổ chức cộng đồng.
Chia sẻ về định hướng của dự án, KTS. Khuất Văn Thắng, nhà sáng lập Tổ hợp Đoài, cho rằng: "Văn hóa không phải là điều gì xa xôi mà hiện diện ngay trong đời sống thường nhật, từ nề nếp gia đình đến những phong tục, tập quán của mỗi làng quê. Văn hóa có ngay trong đời sống của chính chúng ta, từ nề nếp sống gia đình, từ những cái văn hóa của làng quê”.
Từ quan niệm đó, dự án hướng tới khai thác nguồn lực văn hóa ngay trong đời sống cộng đồng, lấy tri thức, ký ức và trải nghiệm của cư dân làm nền tảng cho quá trình sáng tạo các sản phẩm công nghiệp văn hóa. Điều quan trọng không chỉ là nhận diện những giá trị có thể giới thiệu, mà còn phải tìm hiểu cội nguồn, bối cảnh hình thành và khả năng tiếp nối của các thực hành văn hóa trong đời sống đương đại.
![]() |
Ông Trần Huy Ánh (trái) và KTS. Khuất Văn Thắng lắng nghe những chia sẻ của bà con Yên Xuân |
Kinh nghiệm làm du lịch cộng đồng tại Đường Lâm cũng được vận dụng trong mô hình của Xóm Đoài - Đoài to the West. Bên cạnh các hoạt động văn hóa, Đoài phát triển xưởng gỗ, tham gia phục dựng nhà cổ và tái sử dụng vật liệu trong các công trình kiến trúc xanh. Việc tìm kiếm công năng phù hợp giúp vật liệu cũ tiếp tục được sử dụng trong đời sống đương đại, đồng thời gợi mở khả năng kết hợp giữa tri thức kiến trúc truyền thống với tư duy sáng tạo và thiết kế hiện đại.
Từ thực tiễn đó, ông Thắng nhấn mạnh mong muốn “tái sinh văn hóa”. Theo ông, những hiểu biết về nghề nghiệp, phong tục và nếp sống vẫn được người dân lưu giữ cần có thêm không gian và cơ hội để tiếp tục thực hành, trao truyền, giới thiệu. Một công trình mang dáng nét kiến trúc truyền thống vì thế không chỉ có giá trị về mặt tạo hình, mà còn có thể trở thành không gian nuôi dưỡng các hoạt động văn hóa, nơi ký ức cộng đồng được đánh thức và tiếp nối bằng những thực hành cụ thể.
Ngày 18/11, Ngày hội Đại đoàn kết Xóm Đoài diễn ra tại trạm dừng văn hóa Đoài to the West, với sự tham gia của các cụ cao niên đến từ Yên Xuân và làng cổ Đường Lâm.
Trong khuôn khổ chương trình, bà con hai địa phương cùng thưởng thức màn trình diễn cồng chiêng Mường, giao lưu giữa đại diện người cao tuổi và nhìn lại sự kiện Đường Lâm Chúc Thọ Xuân – hoạt động tri ân thường niên của Đoài dành cho các bậc cao niên trong cộng đồng thông qua hình thức ký họa chân dung. Bữa cơm thân mật cũng là dịp để mọi người trò chuyện, chia sẻ và tìm hiểu thêm về phong tục, nét văn hóa của mỗi địa phương.
![]() |
Xóm Đoài - Đoài to the West là điểm trải nghiệm văn hóa mới tại Thủ đô, nằm trong hệ sinh thái của Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 |
Chia sẻ về ý tưởng tổ chức ngày hội, kiến trúc sư Khuất Văn Thắng cho biết chương trình hướng tới việc tạo cơ hội để các cụ “cùng ngồi, cùng trao đổi, cùng trò chuyện”, qua đó chia sẻ những hiểu biết, ký ức và nét văn hóa đặc trưng của quê hương mình. Tại Đường Lâm, đây là năm thứ tư Tổ hợp Đoài tổ chức các hoạt động cuối năm nhằm mừng tuổi, động viên người cao tuổi, trong đó có hoạt động ký họa chân dung.
Từ những cuộc gặp gỡ và chia sẻ ấy, ông Nguyễn Văn Hải, người dân Đường Lâm tham dự ngày hội, mong muốn sự gắn kết giữa hai địa phương sẽ tiếp tục được duy trì và mở rộng, với sự tham gia đông đảo hơn của người dân, đặc biệt là thế hệ trẻ. Ông chia sẻ: “Những lần gặp sau rất mong hoạt động được mở rộng để nhiều bà con Đường Lâm cùng tham gia, nghe các cụ kể chuyện và hiểu thêm văn hóa quê mình”.
Không chỉ dừng lại ở những cuộc giao lưu, ngày hội còn gợi mở mong muốn hình thành một không gian sinh hoạt chung, gắn bó lâu dài với cộng đồng. Ông Trần Huy Ánh, Ủy viên Hội Kiến trúc sư Hà Nội, kỳ vọng nơi đây sẽ trở thành địa điểm để bà con gặp gỡ, chia sẻ và tổ chức các hoạt động lễ hội. Theo ông, để những sinh hoạt này được duy trì, cần xuất phát từ nhu cầu, nguyện vọng của người dân thôn Yên Bình 2, đồng thời có sự đồng thuận và phối hợp của Tổ hợp Đoài.
![]() |
Mô hình Đoài to the West góp phần kết nối các cộng đồng đến từ nhiều không gian văn hóa |
Từ góc độ địa phương, ông Bùi Văn Kết, Trưởng thôn Yên Bình 2, đề xuất tổ chức thêm các hoạt động giao lưu văn nghệ, giới thiệu trang phục truyền thống và vui chơi dành cho thiếu nhi. Ông mong muốn không gian này sẽ có thêm những hoạt động phù hợp với cả trẻ em và người cao tuổi, trở thành nơi sinh hoạt chung của các thế hệ trong thôn. Để hiện thực hóa điều đó, ông cũng kỳ vọng có sự chung tay của các bên, qua đó tạo điều kiện để mọi trẻ em, kể cả những em có hoàn cảnh khó khăn, đều có cơ hội tham gia.



