Nhắc đến Bùi Tiến Tuấn, giới mỹ thuật biết đến anh gắn với dòng tranh lụa và hơn 10 lần triển lãm cá nhân trong 30 năm qua, là người “thổi hồn mới” vào dòng tranh có tính truyền thống nhưng từng bị nhiều họa sĩ “xa lánh” này.
Tranh lụa thị thành
Giám tuyển cho triển lãm “Một hành trình” Lý Đợi, đánh giá: “Nhìn lại hơn 90 năm của hành trình tranh lụa Việt Nam, thấy Bùi Tiến Tuấn khá giống tiền bối Nguyễn Phan Chánh (1892-1984) ở khía cạnh tạo thân phận cho các nhân vật đời thường. Những phụ nữ của cả hai như chiếm trọn không gian của cả bức tranh, đôi khi lấn lướt, thay thế mọi sự, mọi vật. Nếu so với cấu trúc phổ biến kiểu thiên-địa-nhân của một bức tranh lụa truyền thống (trừ tranh thờ, tranh vẽ vua quan), thì Bùi Tiến Tuấn chỉ lấy con người làm trung tâm, đôi khi không cần “thiên hoặc địa”.
 |
Những hình nhân đường phố (sơn dầu) |
“Phụ nữ trong tranh Bùi Tiến Tuấn không có dấu vết của nông thôn và nông nghiệp, mà thường là dân thị thành, chuộng thời trang, đôi khi hơi phù phiếm, thụ hưởng. Họ yêu mến và đề cao bản thân, tự lập trong suy nghĩ và hành vi của mình. Vì tự lập nên nỗi niềm, sự hân hoan, thậm chí sự cô đơn của họ cũng rất khác với những người phụ nữ lao động, tảo tần vì cuộc sống. Vì vậy mà bảng màu tranh lụa Bùi Tiến Tuấn cũng khác, thời trang hơn, tân kỳ hơn, tạo được sự phá cách”, theo giám tuyển Lý Đợi.
 |
Họa sĩ Bùi Tiến Tuấn sinh năm 1971 tại Hội An, Quảng Nam. Năm 1998 Tốt nghiệp Đại học Mỹ thuật TPHCM. Từ 2009 – 2014 làm giảng viên Đại học Mỹ thuật TP.HCM. Năm 2007 triển lãm cá nhân đầu tiên “Những hình nhân trên đường phố”. “Một hành trình” là triển lãm cá nhân lần thứ 12 của Bùi Tiến Tuấn nhìn lại 30 năm cầm cọ chuyên nghiệp. |
Nói về triển lãm lần này, họa sĩ Bùi Tiến Tuấn, bộc bạch: “Kể từ triển lãm cá nhân gần nhất vào năm 2021, sau khi thế giới đi qua trận đại dịch Covid-19, từ góc độ cá nhân, với tư cách là một nghệ sĩ tôi thấy mình như sống chậm lại hơn với những chiêm nghiệm về đời sống, đặc biệt là cuộc sống thị thành sôi động đương thời. Trong sự chiêm nghiệm ấy, trong tôi luôn có hồi tưởng về ký ức với những sáng tác suốt thập niên 1990 và những năm đầu thế kỷ 21. Những hình ảnh hồi tưởng ấy không ngừng đan xen với những thước phim về đô thị phồn hoa không ngừng lột xác đang diễn ra trong tâm tưởng tôi. Tôi dùng ngôn ngữ nghệ thuật để biểu lộ cái thế giới đang căng đầy trong tâm hồn mình.
 |
Nữ cơ thủ (acrylic) |
Chính vì vậy, sau 4 năm tôi mới quyết định trình làng solo lần thứ 12 với tên gọi Bùi Tiến Tuấn – Một hành trình. Hy vọng các nhà sưu tập, giới chuyên môn, các khán giả yêu nghệ thuật sẽ được thấy thêm nhiều khía cạnh khác của tôi: ngoài Tuấn của “tân mỹ nhân” trên lụa, mọi người sẽ thấy Tuấn của thời kỳ hậu sinh viên với sự trăn trở về hiện thực thị thành cùng những “hình nhân đường phố”, Tuấn nhuộm thắm và lật trở suy tư trên chất liệu giấy dó, Tuấn vừa trắc ẩn vừa phiêu bồng nơi “hội chợ phù hoa” với những bức tranh acrylic khổ lớn… Nghĩa là công chúng sẽ được nhìn thấy một bức tranh rộng lớn hơn, nhiều mảng ghép hơn, toàn cảnh hơn về hành trình sáng tạo của Tuấn”.
Phục hưng tranh lụa
Họa sĩ, nhà văn Nguyễn Thị Châu Giang, bạn học mỹ thuật với Bùi Tiến Tuấn, cho biết: “Ba mươi năm chơi với nhau, tôi thấy tính cách của Tuấn vẫn như ngày đầu. Vẫn là sự hồn hậu, trong sáng, thuần khiết mà đáng lẽ trải qua bể dâu, so đo tính toán của cuộc đời, thường sẽ bị thay đổi. Có lẽ nhờ thế mà màu sắc trong tranh của Tuấn vẫn luôn đẹp và trong veo như vậy. Tôi yêu cách anh tạo ra những không gian, mảng miếng lớn trong vắt trên tranh, tôi khâm phục khả năng đi nét uyển chuyển, thần sầu của anh. Chúng tôi mỗi người có một quan niệm riêng về nghệ thuật để dấn thân, nhưng đứng trước những trong trẻo ấy tôi luôn thấy lòng mình rung động và để mặc cho những cảm xúc nhẹ nhõm, ấm áp ấy run rẩy lan tỏa trong lòng mình. Bùi Tiến Tuấn là người đầu tiên cho tôi một vài “bí kíp” trong việc vẽ tranh lụa. Anh cũng luôn ngại ngùng mỗi khi trong triển lãm, tôi khoe với mọi người anh đã hướng dẫn tôi vẽ tranh lụa từ những ngày đầu bỡ ngỡ ra sao. Với tôi, một ngày dạy cũng là thầy, tôi thật sự biết ơn những ngày tháng đó, biết ơn những kiến thức căn bản quan trọng mà anh đã truyền cho tôi bên ly cà phê trong những quán nhỏ của Sài Gòn”.
 |
Nguyệt sáng gương trong 4 (lụa) |
Họa sĩ Lương Lưu Biên, nhận xét: “Ở thời điểm hiện nay, lụa của Bùi Tiến Tuấn đã khẳng định mình để trở thành một đại diện tiêu biểu của hội họa đương đại miền Nam, sau hơn hai mươi năm say sưa với chất liệu này. Trước thời điểm đó, lụa chưa được coi trọng như vậy trong các chất liệu tạo hình, với việc sáng tác và giảng dạy của mình, anh đã góp phần như một trong vài họa sĩ quan trọng mang lại cuộc phục hưng cho lụa, một chất liệu dịu dàng, thanh thoát, gần gũi với tính cách Việt cũng như tinh thần phương Đông. Bùi Tiến Tuấn có lối tạo hình sang trọng, lả lơi, phủ phiếm. Những form dáng được cách điệu, chắt lọc đến đơn giản mà gợi cảm, cộng với những tìm tòi bố cục luôn mới lạ và độc đáo, tất cả mang đến sự cân bằng cho tác phẩm, vừa dịu dàng, mềm mại lại vừa chắc khỏe, hiện đại. Những tác phẩm lụa của anh mong manh, trong trẻo, đôi khi táo bạo một cách hồn nhiên”.
 |
Lễ hội phù hoa (acrylic) |
Còn nhà nghiên cứu Ngô Kim Khôi, thì đánh giá: “Xác định rằng đây không phải là những phơi bày thô tục của nhục dục, hội họa của Bùi Tiến Tuấn không dừng lại ở sự gợi cảm đơn thuần, mà là sự tôn vinh thân thể trong không gian "sắc không" của vũ trụ. Những nét cọ của anh không hề có sự hối hả của dục vọng mà thấm đẫm sự tĩnh lặng của suy tư, của một sự chiêm nghiệm sâu xa về bản thể. Người họa sĩ có thể nào lược bỏ đi tính dục hay sự gợi cảm trong tranh khỏa thân? Điều đó là bất khả. Bởi lẽ, thân thể con người tự nó đã mang trong mình một thứ ma lực cuốn hút, mà khi đặt trong nghệ thuật, nó trở thành một nguồn năng lượng thiêng liêng”.
 |
Yêu miêu 3 (giấy dó) |
Triển lãm "Một hành trình" của Bùi Tiến Tuấn ngoài tranh lụa còn có nhiều tác phẩm trên các chất liệu khác. Mở cửa đến ngày 9/3, vào cửa tự do.
