Với những ai yêu thích truyện cổ tích Andersen chắc hẳn sẽ biết tới câu chuyện cảm động về Nàng tiên cá xinh đẹp. Nhưng có nhiều người cho rằng Nàng tiên cá chỉ là một nhân vật do trí tưởng tượng phong phú của con người thêu dệt lên.
 |
Tuy nhiên, trên thực tế đã có nhiều lần lịch sử ghi nhận những bằng chứng về sự tồn tại của nàng tiên cá. Vậy đâu mới là sự thật?
Những lần xuất hiện của Nàng tiên cá trong lịch sử
Truyền thuyết đầu tiên về Nàng tiên cá xuất hiện từ khoảng 1 nghìn năm trước Công nguyên. Câu chuyện kể về nữ thần Syria nhảy xuống hồ để biến thành một con cá, nhưng nàng không biến hoàn toàn thành cá mà nửa thân trên vẫn là hình dạng của con người. Kể từ đó, nhiều câu chuyện về Nàng tiên cá bắt đầu xuất hiện trong câu chuyện của nhiều người dân trên thế giới.
Trong lịch sử, ngay cả các nhà thám hiểm nổi tiếng cũng cho biết họ đã từng nhìn thấy Nàng tiên cá. Trong số đó phải kể tới Christopher Columbus, ông nói rằng mình đã nhìn thấy Nàng tiên cá ở gần Haiti vào năm 1493 và mô tả “nàng không xinh đẹp như truyền thuyết, mặc dù khuôn mặt có nét giống với con người”. Ông cũng lưu ý rằng trước đó đã vài lần nhìn thấy những sinh vật tương tự trên bờ biển Tây Phi.
Theo cuốn sách “Speculum Mundi” do đích thân Bộ trưởng Anh John Swan xuất bản năm 1635, mỹ nhân ngư tỏ ra hòa nhập với cuộc sống của “người trần” khá nhanh. Họ thích mặc quần áo đẹp, thích tung tăng dạo chơi và nghe các quý bà tâm sự nhưng tuyệt nhiên không bao giờ hé môi nói chuyện nửa lời.
 |
Câu chuyện ngày càng ly kỳ và có nhiều tình tiết hấp dẫn hơn khi ngay cả báo chí cũng vào cuộc. Năm 1738, tờ nhật báo London của Anh đã đăng tải một bức ảnh gây sốc chứng minh rằng người cá thực sự tồn tại. Đó là tấm ảnh một mĩ nhân ngư có thân hình nhỏ bé, được tìm thấy tại bờ biển Hebrides nhưng nàng bị ném đá tới chết do tưởng nhầm là quái thai.
Sau đó, nàng đã được mai táng cẩn thận. Người dân trong làng cũng ra sức bảo vệ sự tích người cá này, bất cứ ai tỏ ý ngờ vực, họ sẵn sàng thề độc để minh chứng rằng đó là câu chuyện hoàn toàn có thật.
Nếu nói về người cá nổi tiếng nhất có lẽ phải kể tới mỹ nhân ngư FeeJee, một sinh vật quằn quại với khuôn mặt gớm ghiếc và hình dáng kỳ lạ với chiều dài chỉ vỏn vẹn 525mm, chiều cao 210mm và bề ngang 212mm.
Được ra mắt công chúng lần đầu tiên vào năm 1842 tại New York, FeeJee như một phép nhiệm màu trước con mắt tò mò của những người được chứng kiến. Một quý ông tự xưng là “Tiến sĩ Griffith” bảo đảm đây là “người cá có thật 100% do một ngư dân người Nhật bắt được”.
 |
Xác ướp FeeJee.
Từ đó, xác ướp FeeJee được dựng thành mô hình và trở nên phổ biến hơn bao giờ hết. Trong một thời gian dài, nó được trưng bày tại bảo tàng Barnum như minh chứng vững vàng nhất khẳng định Nàng tiên cá là có thật.
Cho tới nay, bản sao mô hình người cá FeeJee xuất hiện ở khá nhiều nơi, nhưng bản gốc đã bị thiêu rụi hoàn toàn trong vụ hỏa hoạn xảy ra tại bản tàng Barnum vào đầu những năm 1860. Hiện Bảo tàng Khảo cổ học và Dân tộc học Peabody của Đại học Harvard vẫn còn lưu giữ một phiên bản của FeeJee.
 |
Mô hình FeeJee.
FeeJee là một hiện tượng khiến các nhà khoa học thời đó đau đầu vì không thể lý giải nổi được sự tồn tại của sinh vật kỳ quái này. Hình ảnh của FeeJee vẫn tiếp tục được lan truyền trên các mặt báo với những khẳng định như “Người cá trở lại”, “Người cá không còn là truyền thuyết”…
Nhưng bên cạnh đó, nhiều người vẫn nghi ngờ về sự tồn tại của người cá, chính vì thế xác ướp FeeJee càng thu hút sự chú ý của các nhà nghiên cứu nhiều hơn.
Sự thật về xác ướp người cá FeeJee
FeeJee còn được gọi là “cá khỉ” bởi xác ướp kỳ quái này có thân trên là của khỉ, nửa mình dưới là của cá. Xác ướp này có 60% là xương người ở nửa trên và 40% nửa dưới là xương cá, Juanita Hollis, chuyên gia tại trường đại học Cambridge, Anh cho biết. Chính khẳng định này khiến người ta có cơ sở để tin tưởng hơn vào sự tồn tại của người cá.
Người ta bắt đầu nghĩ rằng giống như việc loài người tiến hóa từ vượn người, thì người cá có nguồn gốc từ loài cá khỉ. Thậm chí có người đưa ra nhận định rằng FeeJee là tổ tiên cuối cùng của người cá, chúng bị tuyệt chủng do thay đổi khí hậu và sự biến đổi của bề mặt trái đất.
Năm 2011, một nhóm nghiên cứu từ Đại học St George đã đưa ra một kết luận khiến giới khoa học sững sờ khi khẳng định FeeJee thực chất chỉ là một trò lừa bịp.
Đó là một sản phẩm cấy ghép tinh vi giữa mình khỉ và đuôi cá. Nhóm nghiên cứu đã sử dụng công nghệ tiên tiến đề điều tra kỹ lưỡng cấu tạo của loài cá khỉ này. Tháng 3/2011, họ đã chụp X-quang mẫu xác ướp cá khỉ tại viện Bảo tàng Horniman.
 |
James Moffatt, tiến sĩ sinh lí học tại trường St George đưa ra kết quả đầy bất ngờ: “Chúng tôi đã sử dụng công nghệ hiện đại như máy CT scan, máy X-quang, kính hiển vi và máy in 3D để tiến hành xét nghiệm. Kết quả, xác ướp cá khỉ thực chất được làm từ giấy, lá cây, dây sắt, đất sét, các mẩu xương cá và chân gà. Không có một dấu vết nào liên quan tới khỉ”.
Như vậy, ban đầu FeeJee chỉ được tạo ra như một vật may mắn cho ngư dân mỗi lần xa khơi nhưng không ngờ nó lại trở nên nổi tiếng, khiến nhiều người tin tưởng hơn vào sự tồn tại của người cá.
Từ công bố trên, các nhà khoa học lại tiếp tục đặt ra câu hỏi về tính xác thực của những câu chuyện trước đó. Liệu chúng có phải là thật hay không?.
Nhưng dù Nàng tiên cá có thật hay không thì đó vẫn là một hình ảnh đẹp trong tâm trí nhiều người. Người ta vẫn nuôi hi vọng một ngày nào đó được nhìn thấy nàng tiên cá bằng xương bằng thịt chứ không phải là một xác ướp bị làm giả.
Danh Tuyên
