Một món ăn ngon trước hết cần nguồn thực phẩm phải tươi ngon, sau đó mới đến cách chế biến. Khi tươi ngon cũng là lúc thực phẩm giàu dinh dưỡng nhất.
Có nhiều nhóm thực phẩm được tiêu thụ hàng ngày, tương ứng với mỗi nhóm có những cách lựa chọn phù hợp riêng. Dưới đây là những hướng dẫn của Viện Dinh dưỡng quốc gia giúp người đi chợ có thể chọn mua được những thực phẩm tươi ngon, an toàn và bổ dưỡng nhất.
Thịt lợn, cá
Khi mua, người tiêu dùng nên dùng ngón tay ấn vào miếng thịt, nếu trên thịt tạo thành vết lõm nhưng không để lại dấu vết khi nhấc ngón tay ra là miếng thịt tươi. Ngoài ra, các thớ thịt phải đều, màng ngoài khô, không bị nhớt, khối thịt rắn chắc.
Với các loại cá, tốt nhất là nên chọn cá vẫn còn bơi trong nước. Tuy nhiên, người tiêu dùng vẫn có thể lựa chọn cá vừa mới chết nếu đặt lên lòng bàn tay, thân cá co cứng, thịt rắn chắc không thõng xuống. Mang cá có màu đỏ tươi dán chặt xuống hoa khế, miệng cá ngậm cứng, mắt cá trong suốt.
 |
Thịt gà
Với thịt gà làm sẵn, nên lựa chọn những con có màu sắc tự nhiên, thớ thịt mịn, có độ đàn hồi cao. Da gà phải kín và lành lặn, không có vết bẩn, mốc hoặc vết lạ gì khác. Nếu thịt gà bị chết (gà toi) trước khi mổ, thịt gà sẽ có màu đen xạm hơn do máu bị đọng lại, chảy ra không hết trong khi làm thịt. Trong trường hợp mua gà vẫn còn sống, nên tránh những con gà bị xù lông, chảy dãi, mào tím tái, mắt lờ đờ hoặc nhắm tịt lại như buồn ngủ vì những biểu hiện này cho thấy gà không được khoẻ mạnh. Gà ngon, khoẻ mạnh là những con có bộ lông óng mượt, mắt tinh nhanh, mào đỏ tươi, chân bé, lườn căng.
Thịt trâu, bò
Theo PGS.TS Nguyễn Thị Lâm, Phó Viện trưởng Viện Dinh dưỡng Quốc gia, trong thịt bò và thịt trâu có nguy cơ nhiễm kén sán nhiều hơn thịt thịt lợn. Vì vậy, khi mua thịt trâu, thịt bò, người tiêu dùng nên tránh những miếng thịt có các bọc nhỏ xen giữa các thớ thịt, bắp thịt. Khi thái, bằng mắt thường nếu thấy những đốm trắng to bằng đầu kim là miếng thịt đã bị nhiễm giun xoắn. Còn nếu miếng thịt nhiễm sán thì sẽ có những hình sợi hoặc hình bầu dục to bằng hạt đậu có màu trắng nằm dọc theo các thớ thịt. Nếu thịt ướp urê hoặc hàn the thì khi cầm vào miếng thịt thấy cứng hơn, không còn cảm giác mềm mại và độ dẻo dính như thịt tươi.
Cá và các loại thủy hải sản
Bạn có thể nhận biết cá có tươi ngon không khi nhìn vào vảy, mang và mắt cá. Vảy cá xếp đều, trắng, không bong tróc, không có các dấu hiệu bất thường. Mang cá khép chặt, nếu lấy tay nâng mang cá lên xem sẽ thấy mang cá màu hồng tươi mà không phải màu tía. Cá tươi có mắt to, sáng trong, hơi lồi ra ngoài. Chất nhờn trên thân mình phải trong, nhớt và không có mùi lạ. Khi mua cá cũng như các loại thủy hải sản nên chọn khi chúng còn sống.
Nội tạng động vật
Ths. Nguyễn Thanh Phong, Phó Cục trưởng Cục An toàn vệ sinh thực phẩm (Bộ Y tế) khuyến cáo nên lựa chọn loại thực phẩm có chứng nhận kiểm dịch thú y. Ngoài ra, màu sắc của nội tạng phải tự nhiên, không có đốm xuất huyết, không có mùi lạ, không có ruồi, côn trùng đậu. Khi sờ bằng tay thấy chắc, có độ đàn hồi tốt, không chảy nước, không có nhớt và các mạch máu trên nội tạng rõ, màu sắc tươi.
Thịt đông lạnh
Theo TS. Phạm Xuân Đà, Trưởng phòng Thông tin Giáo dục Truyền thông Cục An toàn Vệ sinh Thực phẩm, về nguyên tắc, sản phẩm đông lạnh là an toàn và vẫn giữ được nguyên chất lượng của sản phẩm. Tuy nhiên, chỉ an toàn nếu được chế biến đúng cách và bảo quản ở nhiệt độ an toàn theo đúng thời gian quy định. Trong trường hợp thực phẩm đông lạnh đã bị rã đông thì tuyệt đối không được cấp đông lại, mà phải được sử dụng ngay. Thịt đông lạnh khi chế biến thịt lại rất bở, mất màu tự nhiên của sản phẩm thì có thể bảo quản lạnh không đúng nhiệt độ hoặc đã bị rã đông và cấp đông lại.
Các loại hạt
Với ngũ cốc nguyên hạt như gạo tẻ, gạo nếp, ngô, đậu xanh, đậu đen cũng như các loại hạt cung cấp dầu như lạc, vừng, hướng dương, bạn nên chú ý chọn hạt khô, không bị ẩm mốc. Các hạt đều nhau, không có hạt lép. Hạt có màu trong, không đục, màu sắc tự nhiên không bị biến đổi. Khi cắn thử, thấy hạt giòn, không vỡ vụn. Khi ngửi, hạt có mùi thơm đặc trưng.
Rau
Rau củ cũng như rau lá tươi sẽ căng mọng nước, có màu xanh hoặc màu đặc trưng mà không bị biến dạng. Cánh lá cứng cáp, không mềm, thân cây rau không có nhớt. Cuống lá rau phải còn xanh, cứng.
Trái cây
Quả tươi ngon không bị nứt, vỏ không thủng, quả không dập nát, lõi cành bên trong màu xanh, thơm mùi nhựa. Không nên chọn quả khô, héo, quắt, thâm dập chuyển màu. Nên mua trái cây đúng mùa, đặc biệt giữa mùa, vừa rẻ vừa ngon nhất.
Sữa và chế phẩm sữa như sữa tươi, sữa tiệt trùng, phomat
Cần chọn sản phẩm có ghi đầy đủ nhãn mác, hạn sử dụng. Sản phẩm màu đặc trưng, không chuyển màu, có mùi thơm của sữa.
Thực phẩm qua chế biến
Với giò, chả, thịt hun khói, đồ đông lạnh… để đảm bảo ngon và an toàn nên chọn sản phẩm có thương hiệu, cơ sở sản xuất uy tín. Sản phẩm phải đầy đủ nhãn mác, ghi rõ thành phần dinh dưỡng, ngày sản xuất, hạn sử dụng. Sản phẩm cùng loại nhưng có thời hạn bảo quản ngắn hơn thường tươi ngon và ít chất bảo quản hơn.
Vân Trang
