Bộ GD-ĐT: Quy mô trường học phải phù hợp với thực tiễn và năng lực quản trị

Trước thực trạng các địa phương hình thành các “siêu trường” sau sáp nhập, Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ hoàn thiện các quy định, hướng dẫn về tổ chức và hoạt động của trường phổ thông, trong đó chú trọng mô hình trường nhiều cấp học, nhiều phân hiệu, điểm trường, giúp địa phương nhận diện những trường hợp có nguy cơ vượt quá năng lực quản trị

Cả nước có 114 “siêu trường”

Theo báo cáo của Bộ Giáo dục và Đào tạo, sau sắp xếp, tổng số cơ sở giáo dục công lập giảm từ 37.530 xuống còn 18.555 cơ sở, tương ứng giảm 18.975 đầu mối (50,5%), vượt mục tiêu tối thiểu 30% đầu mối cơ sở giáo dục. Trong đó, có 18/34 địa phương giảm từ 50% trở lên, 7 địa phương giảm trên 60%.

Sau sáp nhập, có trên 13.500 cơ sở giáo dục được tổ chức theo mô hình trường chính, phân hiệu và điểm trường; hơn 2.400 trường phổ thông có nhiều cấp học.

Đặc biệt, có 5.749 cơ sở đạt hoặc vượt ngưỡng quy mô, trong đó 114 cơ sở tại 17 địa phương hình thành các “siêu trường” có trên 100 lớp. Cần Thơ dẫn đầu cả nước về số lượng trường quy mô lớn với 23 trường, tiếp đó là Khánh Hòa với 21 trường, Đồng Tháp 13 trường, Đà Nẵng 11 trường, Hà Nội 9 trường…

Số trường quy mô lớn tập trung ở bậc tiểu học. Trường Tiểu học Nha Trang (Khánh Hòa) được sáp nhập từ 13 trường và là trường có quy mô lớn nhất cả nước với hơn 10.500 học sinh, 287 lớp và hơn 500 cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên.

Tại Hà Nội, trường có quy mô lớn nhất là Trường Trung học cơ sở Hoàng Liệt với 6.100 học sinh, được sáp nhập từ Trường Trung học cơ sở Linh Đàm và Trường Trung học cơ sở Hoàng Liệt. Xếp thứ hai là Trường Trung học cơ sở Giảng Võ với 5.600 em.

Trước thực trạng này, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu đã yêu cầu rà soát toàn bộ cơ sở giáo dục quy mô lớn, nhiều cấp học, nhiều phân hiệu, điểm trường, địa bàn rộng; kịp thời điều chỉnh những cơ sở có quy mô vượt khả năng quản trị, ảnh hưởng đến chất lượng, an toàn hoặc quyền học tập của học sinh. Thời hạn hoàn thành trong tháng 10/2026.

Phó Thủ tướng yêu cầu ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố chịu trách nhiệm trực tiếp về kết quả sắp xếp và vận hành các cơ sở giáo dục trên địa bàn; Bộ Giáo dục và Đào tạo làm đầu mối tiếp nhận, tổng hợp các khó khăn, vướng mắc của địa phương trong quá trình sắp xếp, vận hành cơ sở giáo dục.

Quy mô phải phù hợp với thực tiễn

Theo ông Thái Văn Tài, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Trung học, Bộ Giáo dục và Đào tạo, không thể sử dụng một ngưỡng cứng về số lớp hoặc số học sinh để áp dụng đồng loạt cho tất cả các địa phương. Quy mô trường lớn không mặc nhiên là bất cập, vấn đề cốt lõi là quy mô đó phải phù hợp với điều kiện thực tế và khả năng quản trị.

Một trường ở khu vực đô thị có điều kiện giao thông, cơ sở vật chất và đội ngũ thuận lợi sẽ khác với trường ở miền núi, biên giới, hải đảo, vùng sâu, vùng xa, nơi việc duy trì các điểm trường có ý nghĩa trực tiếp đối với khả năng tiếp cận giáo dục của học sinh.

Theo đó, ông Tài cho rằng cần đánh giá khách quan, toàn diện, không chỉ căn cứ vào số lượng học sinh, số lớp hay số điểm trường, mà phải xem xét đồng thời khoảng cách địa lý, điều kiện giao thông, khả năng bố trí cán bộ quản lý, giáo viên, cơ sở vật chất, chất lượng dạy học và điều kiện học tập của học sinh.

Cũng theo ông Thái Văn Tài, thực hiện chỉ đạo của Phó Thủ tướng, Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ tiếp tục rà soát, đánh giá toàn diện mạng lưới trường học sau sắp xếp, hướng dẫn các địa phương đánh giá hiệu quả từng mô hình trên cơ sở dữ liệu và điều kiện thực tiễn, kịp thời điều chỉnh những trường hợp không phù hợp, vượt quá năng lực quản trị hoặc ảnh hưởng đến chất lượng, an toàn và quyền học tập của học sinh.

Các yếu tố cần xem xét bao gồm: số lớp, số học sinh, số lượng và khoảng cách giữa các điểm trường, điều kiện địa lý và giao thông, cơ cấu đội ngũ, cơ sở vật chất, điều kiện bảo đảm an toàn và năng lực quản trị của nhà trường.

Bộ cũng sẽ hoàn thiện các quy định, hướng dẫn về tổ chức và hoạt động của trường phổ thông, trong đó chú trọng mô hình trường nhiều cấp học, nhiều phân hiệu, điểm trường; phân định rõ trách nhiệm quản lý, điều hành và tổ chức hoạt động giáo dục tại từng địa điểm.

Bên cạnh đó là vấn đề đội ngũ. Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ phối hợp với các bộ, ngành và địa phương rà soát, cơ cấu lại đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên; khắc phục tình trạng thừa, thiếu giáo viên cục bộ; thực hiện điều động, biệt phái, bố trí dạy liên trường phù hợp; bảo đảm tinh thần chỉ đạo là giảm nhân lực quản lý, tăng nhân lực trực tiếp giảng dạy.

Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng sẽ tăng cường theo dõi, kiểm tra, giám sát, kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc và đánh giá kết quả sắp xếp bằng những tiêu chí thực chất, không chỉ dựa vào tỷ lệ giảm đầu mối.

Theo ông Thái Văn Tài, định hướng của Bộ Giáo dục và Đào tạo là xây dựng căn cứ đánh giá có tính khoa học, linh hoạt, có phân biệt theo vùng miền và điều kiện thực tế. Qua đó giúp địa phương nhận diện những trường hợp có nguy cơ vượt quá năng lực quản trị để có giải pháp hỗ trợ, điều chỉnh phù hợp thay vì chỉ nhìn vào quy mô đơn thuần.

Nếu mô hình hiện tại chưa phù hợp, địa phương có thể nghiên cứu điều chỉnh theo thẩm quyền, kể cả phương án tổ chức lại hoặc tách trường khi thực sự cần thiết. Mục đích cuối cùng là học sinh được học tập thuận lợi, an toàn, đội ngũ nhà giáo được bố trí hợp lý và nhà trường được quản trị hiệu quả, chất lượng giáo dục được nâng cao.