Bộ trưởng Bộ GD-ĐT: "Trả lại chất lượng giáo dục thực chất cho học sinh"

"Trả lại chất lượng giáo dục thực chất cho học sinh, xây dựng một hệ thống học thật, thi thật, nhân tài thật và giá trị thật" là yêu cầu được Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn nhấn mạnh tại Hội nghị Giám đốc sở giáo dục và đào tạo năm 2026. Hội nghị được đơn vị này tổ chức trong hai ngày 23 và 24/7, tại Phú Thọ.

Vẫn còn nhiều hạn chế, điểm nghẽn

Khẳng định ngành giáo dục đã đạt nhiều kết quả tích cực trong năm học 2025-2026 nhưng Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho rằng cần nhìn nhận thẳng thắn những hạn chế. Kết quả đạt được chưa đồng đều giữa các địa phương. Một số mục tiêu chưa đạt được như kỳ vọng. Một số hạn chế kéo dài nhiều năm vẫn chưa được khắc phục triệt để. Đây là những vấn đề cần được phân tích nghiêm túc để có giải pháp quyết liệt hơn trong năm học tới.

Cụ thể, theo Bộ trưởng, chất lượng giáo dục giữa các địa phương và giữa các vùng, miền vẫn còn chênh lệch. Việc bảo đảm cơ hội tiếp cận giáo dục có chất lượng cho mọi học sinh vẫn còn nhiều thách thức, nhất là ở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới và hải đảo.

Công tác quy hoạch mạng lưới cơ sở giáo dục, phát triển đội ngũ nhà giáo và đầu tư cơ sở vật chất ở một số nơi còn thiếu tính chủ động, chưa theo kịp yêu cầu phát triển. Tình trạng thiếu giáo viên cục bộ, quá tải học sinh ở khu vực đô thị và khu công nghiệp, trong khi một số nơi chưa khai thác hiệu quả cơ sở vật chất hiện có, vẫn chưa được giải quyết căn cơ với vấn đề thừa thiếu giáo viên cục bộ.

Đổi mới quản trị giáo dục và chuyển đổi số tuy đã có chuyển biến nhưng chưa đồng đều. Ở một số địa phương, việc ứng dụng dữ liệu trong quản lý còn hình thức; cải cách thủ tục hành chính chưa đạt yêu cầu; hồ sơ, sổ sách vẫn còn tạo áp lực đối với nhà giáo.

“Đây là những điểm nghẽn cần được tháo gỡ để chuyển đổi số thực sự tạo ra thay đổi trong phương thức quản trị, chứ không chỉ dừng ở việc số hóa quy trình,” Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn nói.

Cũng theo Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn, chất lượng giáo dục toàn diện, nhất là giáo dục đạo đức, kỹ năng sống, hướng nghiệp, giáo dục STEM, ngoại ngữ và năng lực số ở một số nơi chưa đáp ứng yêu cầu phát triển nguồn nhân lực trong giai đoạn mới.

Đặc biệt, một số hiện tượng như bạo lực học đường, vi phạm đạo đức nhà giáo, gian lận, tiêu cực trong thi cử… là vấn đề nhức nhối trong ngành cần phải quyết tâm đẩy lùi. Việc lạm thu, dạy thêm học thêm không đúng quy định về hình thức, bệnh thành tích vẫn còn xảy ra, ảnh hưởng đến niềm tin của xã hội đối với ngành.

Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo cho rằng điểm nghẽn lớn nhất ở tư duy, nhận thức và việc tổ chức triển khai. Đây là những vấn đề cần được khắc phục bằng tinh thần đổi mới, trách nhiệm và hành động quyết liệt hơn trong năm học mới.

Xây dựng hệ thống học thật, thi thật

Chỉ đạo nhiệm vụ năm học mới 2026-2027, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn nhấn mạnh việc cần xác định những thước đo cụ thể về kết quả thực chất mà toàn ngành phải hoàn thành.

“Thứ nhất, trả lại chất lượng giáo dục thực chất cho học sinh, xây dựng một hệ thống học thật, thi thật, nhân tài thật và giá trị thật,” Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn nhấn mạnh đồng thời khẳng định cần chấm dứt triệt để tình trạng nâng điểm, làm đẹp học bạ, chạy theo thành tích và kết quả thi đua.

Trong hệ thống giáo dục, cần hình thành và giáo dục tinh thần liêm chính học thuật cho học sinh ngay từ trên bục giảng, từ mầm non và các cấp học tiếp theo. Mỗi học sinh cần biết mình đang ở đâu để nỗ lực vươn lên vì sự tiến bộ của bản thân, chứ không chỉ chạy theo điểm số để so sánh với người khác.

Bộ trưởng khẳng định muốn nâng cao chất lượng giáo dục, phải giải phóng thực chất sức lao động của người thầy, giảm sổ sách, giảm thủ tục hành chính, giảm những phong trào, hội thi và danh hiệu mang tính hình thức.

“Cần cam kết xóa bỏ 100% hồ sơ, sổ sách giấy trùng lặp, chuyển sang đo lường trên dữ liệu; cắt giảm tối thiểu 50% các hội thi, phong trào, danh hiệu mang tính hình thức. Làm sao để thầy cô có thêm thời gian nghiên cứu, xây dựng bài giảng, chăm sóc và nâng đỡ từng học sinh còn yếu kém,” Bộ trưởng nói.

Bên cạnh đó là việc tập trung tối ưu hóa nguồn lực và kiên quyết chống lãng phí, bao gồm cả nguồn lực con người và cơ sở vật chất. Bộ trưởng cho hay dù ngành giáo dục đang thiếu giáo viên nhưng tỷ lệ giáo viên trên lớp còn thấp hơn nhiều so với mức quy định. Việc sắp xếp các cơ sở giáo dục là giải pháp để tối ưu hóa nguồn lực, giảm đội ngũ quản lý, tăng giáo viên đứng lớp.

Vấn đề cơ sở vật chất cũng phải tính toán để sử dụng hiệu quả các nguồn lực từ Trung ương và địa phương, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục.

Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo cho hay Bộ đang xây dựng một bộ chỉ số phát triển giáo dục. Những bộ chỉ số này không mang tính hình thức, mà hết sức thiết thực, nhằm đánh giá mức độ tiếp cận giáo dục có chất lượng, mức độ tiếp cận công bằng tại các địa phương và chất lượng giáo dục thực chất của các địa phương, các xã trong một tỉnh, thành phố. “Chỉ có những chỉ số thực chất thì chúng ta mới tạo ra những thay đổi thực chất,” Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn nói.

Quyết tâm củng cố niềm tin

Tư lệnh ngành giáo dục cũng đặt mục tiêu củng cố và tăng cường niềm tin thực chất của nhân dân đối với ngành giáo dục, để mỗi phụ huynh đều tin tưởng khi gửi con mình đến trường. Các em học sinh được sống và học tập trong một môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, thực chất, trung thực. Xã hội có thể tin tưởng vào công tác đánh giá, kiểm tra, thi cử trong những năm tới.

“Đây là quyết tâm mà với lòng tự trọng của những người làm giáo dục, các nhà giáo trong toàn ngành phải cùng nhau phấn đấu, từng bước xóa bỏ những tiêu cực, gian lận trong thi cử, tình trạng lạm thu trong các nhà trường; minh bạch tất cả các khoản thu, minh bạch dữ liệu hoạt động và xử lý nghiêm các hiện tượng tiêu cực, gian lận trong nhà trường. Chỉ có như vậy, chúng ta mới từng bước xây dựng được một nền giáo dục chất lượng, công bằng và trung thực,” Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn nhấn mạnh.

Để tạo chuyển biến mạnh mẽ và đạt được những kết quả thực chất, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo nhấn mạnh hai yếu tố là đổi mới tư duy trong đội ngũ quản lý và thực chất, trung thực trong giáo dục. Bộ trưởng cho rằng đây là vấn đề không mới, nhưng hết sức cấp bách.

“Bằng tất cả sự tự trọng của những người làm giáo dục, các nhà giáo, chúng ta cần từng bước đẩy lùi vấn đề này từ những việc nhỏ nhất: trong công việc dạy học học sinh, kiểm tra bài tập, trong công tác báo cáo kết quả, phải thực chất, trung thực,” Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn nói đồng thời yêu cầu xây dựng chương trình hành động để quyết tâm thực hiện, coi đây là nội dung trọng tâm trong năm học mới.