Thời gian gần đây, các phương tiện truyền thông của Trung Quốc ngừng đưa ra các lời chỉ trích nhắm vào Mỹ. Những căng thẳng giữa hai nước phần nào đã được tháo gỡ sau cuộc điện đàm giữa Tổng thống Joe Biden và Chủ tịch Tập Cận Bình hồi tuần trước.
Đây là cuộc điện đàm đầu tiên giữa lãnh đạo Mỹ-Trung trong vòng 8 tháng, kể từ sau khi ông Biden nhậm chức. Trên các trang mạng xã hội Trung Quốc, người dân nước này đã có những bình luận tích cực về sự kiện này. "Lần này, ông Biden đã cho thấy sự chân thành của mình", một người dùng bình luận.
Đã xuất hiện những câu hỏi được đặt ra sau cuộc điện đàm này, rằng liệu hội nghị thượng đỉnh Mỹ-Trung có sớm được tổ chức.
Trong khi nhiều người đưa ra những đánh giá, dự báo về vấn đề trên, dường như những diễn biến chính trị tại Trung Quốc đã bị lãng quên. "Quyết định được đưa ra vào ngày 31/8 về việc tổ chức một cuộc họp quan trọng của Đảng Cộng sản Trung Quốc vào tháng 11 đã tạo ra những rànng buộc trong hoạt động ngoại giao của nước này", một nguồn tin từ Trung Quốc cho biết.
Cuộc họp này có liên quan chặt chẽ đến phiên họp toàn thể lần thứ sáu của Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc – sự kiện mà các nhà lãnh đạo hàng đầu nước này đặt nền móng cho Đại hội toàn quốc trong năm 2022.
Đối với ông Tập, phiên họp toàn thể Ban Chấp hành Trung ương lần thứ sáu sẽ được xem là rào cản lớn đầu tiên.
Cuộc họp trong tháng 11 tới đây sẽ được tổ chức muộn hơn thông thường bởi theo thông lệ, cuộc họp này sẽ diễn ra vào cuối tháng 10. Việc lùi thời điểm tổ chức cũng cho thấy công tác chuẩn cho sự kiện trọng đại này đang diễn ra vô cùng căng thẳng.
Sau khi phiên họp toàn thể lần thứ sáu được công bố, hoạt động ngoại giao của Trung Quốc đã liên tục được đẩy mạnh. Đơn cử, mới đây tân đại sứ Trung Quốc tại Mỹ Tần Cương đã có bài phát biểu đáng chú ý vào ngày 31/8 trước Ủy ban Quốc gia Mỹ về Quan hệ Mỹ-Trung tại New York.
 |
Đại sứ Trung Quốc tại Mỹ Tần Cương khẳng định hai nước nên tránh hiểu lầm, đánh giá sai và đối đầu với nhau. Ảnh: Reuters |
Ông Tần truyền đi một thông điệp rằng Trung Quốc đang có ý định muốn tạo một bước đột phá trong quan hệ hai nước vốn đang bị đình trệ kéo dài. Vốn được coi là một trong “những nhà ngoại giao chiến lang" của Trung Quốc, nhưng trong sự kiện ngày hôm đó ông Tần đã thể hiện hoàn toàn khác, và có phần mềm mỏng hơn.
“Trung Quốc và Mỹ không nên tiếp tục hiểu lầm, đánh giá sai về đối phương, hay có những xung đột, thậm chí là đối đầu", Đại sứ Trung Quốc nhấn mạnh. “Một số người cho rằng Trung Quốc đang nỗ lực chống lại Mỹ, và mục tiêu của Trung Quốc là thách thức cũng như thay thế vai trò của Mỹ. Đây là một đánh giá sai lầm nghiêm trọng về mục tiêu chiến lược của Trung Quốc."
Vào ngày 1/9 vừa qua, Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị cũng đã có một cuộc gặp trực tuyến với ông John Kerry – đặc phái viên về vấn đề khí hậu của Mỹ.
Ngay ngày hôm sau, Phó thủ tướng Trung Quốc Hàn Chính và Chủ nhiệm văn phòng công tác đối ngoại Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc Dương Khiết Trì, cũng tham gia các cuộc gặp trực tuyến với ông Kerry.
Mới đây, trong cuộc điện đàm kéo dài 90 phút giữa hai nhà lãnh đạo Mỹ - Trung, điểm cần đặc biệt chú ý là chính ông Biden là người nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tránh hiểu lầm lẫn nhau, đánh giá sai và những xung đột ngoài ý muốn, giống như những gì đại sứ Tần Cương đã phát biểu trước đó.
Không lâu sau cuộc điện đàm giữ Tổng thống Biden và Chủ tịch Tập Cận Bình, phía Nhà Trắng đã thông báo rằng hội nghị thượng đỉnh đầu tiên giữa lãnh đạo 4 nước thành viên nhóm Bộ Tứ (Quad), bao gồm Mỹ, Nhật Bản, Ấn Độ và Australia, sẽ được tổ chức vào ngày 24/9.
Hội nghị thượng đỉnh nhóm Quad sẽ diễn ra với mục tiêu đối trọng với một Trung Quốc đang trỗi dậy ngày càng mạnh mẽ. Cuộc gọi giữa Joe Biden và Tập Cận Bình có thể là một phần trong quá trình chuẩn bị nhằm xác định được chính xác quan điểm, lập trường của nhà lãnh đạo Trung Quốc trước khi Mỹ tham gia cuộc gặp với các đối tác tại khu vực Ấn Độ - Thái Bình Dương.
Dù hai nhà lãnh đạo đã đồng ý hai bên sẽ tiếp tục duy trì đối thoại, thế nhưng khả năng diễn ra một hội nghị thượng đỉnh đến nay vẫn là chưa thực sự rõ ràng.
Phía Mỹ hiện đang thăm dò khả năng tổ chức một cuộc gặp song phương giữa lãnh đạo hai nước, bên lề hội nghị thượng đỉnh các nền kinh tế lớn trong nhóm G20 sẽ được tổ chức tại Ý vào cuối tháng 10.
 |
Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị và đặc phái viên chính phủ Mỹ John Kerry. Ảnh: Reuters |
Theo tờ Bloomberg, ông Tập đã từ chối lời đề nghị của Tổng thống Biden về việc tổ chức một hội nghị thượng đỉnh trong cuộc điện đàm diễn ra hồi tuần trước. Tuy nhiên, sau đó, ông Biden đã bác bỏ thông tin trên khi trả lời câu hỏi của các phóng viên, khẳng định rằng lời từ chối là không đúng sự thật.
Cánh của mở ra cho một chuyến công du nước ngoài của ông Tập vào cuối tháng 10 vẫn còn khá hẹp. Nhưng nhà lãnh đạo 68 tuổi có thể vẫn sẽ tham dự hội nghị G-20 tới đây, sau đó trở về Trung Quốc và thực hiện các biện pháp cách ly cần thiết, để chuẩn bị sẵn sàng chủ trì phiên họp toàn thể lần thứ sáu vào tháng 11.
Tuy nhiên, chuyến đi nước ngoài của nhà lãnh đạo Trung Quốc sẽ không thể diễn ra một cách dễ dàng như vậy. Trong hơn một năm qua, lần cuối cùng ông Tập ra nước ngoài là vào tháng 1/2020 tới Myanmar.
Đến nay, ông là nhà lãnh đạo duy nhất trong nhóm G-20 chưa có chuyến thăm nước ngoài nào kể từ sau khi đại dịch COVID – 19 bùng phát.
Ông Tập đã không thực hiện chuyến công du nước ngoài nào vì muốn tránh bị chỉ trích về những phản ứng ban đầu của Trung Quốc trong việc đối phó với đại dịch, và tránh phải đối mặt với những lời kêu gọi điều tra nguồn gốc của COVID-19.
Ông cũng từng tuyên bố Trung Quốc đã giành thắng lợi trong cuộc chiến chống lại đại dịch và muốn thế giới ca ngợi thành quả chống dịch của nước này thay vì liên tục đưa ra những lời chỉ trích.
Chủ tịch Tập Cận Bình cũng được xem là nhà lãnh đạo Trung Quốc có thể kiểm soát được mối quan hệ đối ngoại với Mỹ. Trong suốt thời gian nắm quyền, ông Tập đã không cho thấy bất kỳ sự nhượng bộ nào đối với Mỹ.
Nếu Chủ tịch Trung Quốc chấp thuận theo các yêu cầu của Mỹ, chính sách "nước lớn" đặc trưng của ông sẽ phần nào bị mất uy tín, và điều đó có thể dẫn đến việc mất đi sự ủng hộ của các lực lượng cánh tả trong nội bộ Đảng, những người trung thành với các nguyên tắc của chủ nghĩa xã hội.
Phe cánh tả đang tạo thành một khối quan trọng khi là những người ủng hộ mạnh mẽ nhất việc theo đuổi "sự thịnh vượng chung" của ông Tập đang đặt ra điều chỉnh sự chênh lệch giữa các tầng lớp trong xã hội Trung Quốc.
Hội nghị thượng đỉnh vì nền dân chủ sẽ được tổ chức vào tháng 12 theo hình thức trực tuyến dưới sự dẫn dắt của Tổng thống Biden. Theo thông tin từ Washington, hội nghị này sẽ quy tụ "các nguyên thủ quốc gia, những người ủng hộ xã hội dân sự, hoạt động từ thiện và khu vực tư nhân".
Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken phát biểu tại phiên điều trần trước Ủy ban Đối ngoại Hạ viện hồi tháng 3, cho biết không loại trừ việc mời Đài Loan (Trung Quốc) tham dự hội nghị này.
Tuy nhiên, nếu lãnh đạo Đài Loan Thái Anh Văn tham gia sự kiện theo bất kỳ hình thức nào, điều đó sẽ đánh dấu một bước thụt lùi trong chính sách của chính quyền Bắc Kinh dưới thời ông Tập.
Đây có thể sẽ là một đòn giáng mạnh, ảnh hưởng trực tiếp đến cơ hội tổ chức hội nghị thượng đỉnh trực tiếp giữa hai nhà lãnh đạo Mỹ-Trung. Nó sẽ trở thành một tác nhân gây ra sự bất ổn lớn trước thềm đại hội toàn quốc của nước này dự kiến sẽ diễn ra vào năm tới, ngay cả khi ông Tập đạt được những kỳ vọng đã đề ra tại phiên họp toàn thể lần thứ sáu vào tháng 11.
