Các tập đoàn dầu khí châu Âu vừa công bố mức lợi nhuận khổng lồ trong quý 1 năm 2026 do giá năng lượng tăng vọt do ảnh hưởng từ cuộc chiến tại Trung Đông. Trước thông tin này, một số chuyên gia và chính trị gia đã kêu gọi chính phủ các nước áp thuế siêu lợi nhuận đối với các khoản thu nhập bất thường này.
Trong tuần qua, tập đoàn năng lượng Shell đã khép lại mùa báo cáo kết quả kinh doanh của các nhà sản xuất năng lượng lớn với mức lãi ròng gần 5,7 tỷ USD, tăng 19% so với cùng kỳ năm 2025, nhờ giá dầu tăng, tỷ suất lợi nhuận lọc dầu cải thiện và đóng góp lớn từ các hoạt động kinh doanh thương mại.
Tương tự, tập đoàn dầu khí BP cũng báo cáo lợi nhuận tăng mạnh, đạt 3,84 tỷ USD. Đặc biệt, tập đoàn năng lượng TotalEnergies ghi nhận mức lợi nhuận nhảy vọt 51%, đạt 5,8 tỷ USD. Ngược lại, lợi nhuận của các doanh nghiệp Mỹ như tập đoàn dầu khí ExxonMobil và tập đoàn năng lượng Chevron lại sụt giảm do độ trễ về thời gian giữa việc bán và giao hàng trên thị trường phái sinh.
Cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran đã khiến Tehran phong tỏa eo biển Hormuz - điểm trung chuyển năng lượng huyết mạch của thế giới. Sự cố này gây ra tình trạng sụt giảm nguồn cung dầu nghiêm trọng và đẩy giá cả leo thang.
Trong tháng 3/2026, giá dầu Brent trung bình ở mức 100 USD/thùng và có thời điểm đạt đỉnh 120 USD/thùng, cao hơn nhiều so với mức 70 USD/thùng trước khi xung đột bùng phát vào cuối tháng 2.
Ông Stephen Innes, chuyên gia phân tích tại công ty quản lý tài sản SPI Asset Management, nhận định các tập đoàn dầu khí lớn của châu Âu đã hưởng lợi kép từ cả việc giá dầu tăng cao lẫn sự bất ổn của thị trường.
Ông Danny Gross từ tổ chức phi chính phủ Friends of the Earth đã chỉ trích việc các "gã khổng lồ" nhiên liệu hóa thạch thu về những khoản tiền khổng lồ và yêu cầu tăng thuế đối với các khoản lợi nhuận này.
Tại Anh, Bộ trưởng Năng lượng Ed Miliband cho rằng mức lợi nhuận của Shell và BP là quá cao. Hiện nay, các công ty dầu khí hoạt động tại Biển Bắc đang phải chịu Thuế lợi nhuận năng lượng tạm thời ở mức 38%, bên cạnh mức thuế 40% hiện hành. Tuy nhiên, mức thuế này chỉ áp dụng cho lợi nhuận từ hoạt động sản xuất tại Anh.
Trong khi đó, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đang kêu gọi một phản ứng chung từ phía châu Âu để đối phó với tình trạng thu lợi nhuận bất thường hoặc các hành vi đầu cơ của các công ty năng lượng.
Giới phân tích dự báo các công ty sẽ tiếp tục ghi nhận lợi nhuận khả quan trong quý 2. Ông Adi Imsirovic, chuyên gia tại trường Đại học Oxford, cho rằng xung đột khó có thể giải quyết sớm, điều này sẽ giữ giá dầu ở mức cao trong thời gian dài.
Kịch bản này dự kiến sẽ thúc đẩy các dự án dầu khí mới. Tuy nhiên, ông Stephen Innes tin rằng các doanh nghiệp sẽ ưu tiên những dự án chi phí thấp, linh hoạt và an toàn về mặt địa chính trị thay vì mở rộng quy mô một cách ồ ạt.
Trong những năm gần đây, BP và Shell đã cắt giảm một số mục tiêu về khí hậu để ưu tiên sản xuất dầu khí. Gần đây nhất, TotalEnergies tuyên bố không thể cam kết thực hiện mục tiêu trung hòa carbon vào năm 2050 và nhấn mạnh rằng thế giới hiện chưa sẵn sàng để từ bỏ dầu mỏ.
Dù vậy, ông Imsirovic nhận định cuộc xung đột hiện nay đã một lần nữa làm nổi bật vai trò quan trọng của năng lượng tái tạo đối với an ninh năng lượng quốc gia, một vấn đề đang được chính phủ các nước đặc biệt quan tâm.
