Thế giới vẫn đang cùng lúc ứng phó với hai dịch bệnh được Tổ chức Y tế Thế giới(WHO) coi là "mối đe dọa nghiêm trọng đối với sức khỏe cộng đồng khi bùng phát trên toàn cầu": đại dịch COVID-19 và bệnh đậu mùa khỉ.
Ngày 23/7, WHO đã ban bố “tình trạng khẩn cấp y tế toàn cầu” - mức cảnh báo cao nhất của tổ chức này - đối với bệnh đậu mùa khỉ. Trong khi đó, đầu tháng này, Tổng Giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus nhấn mạnh sau gần 3 năm bùng phát, đại dịch COVID-19 vẫn gây ra tình trạng khẩn cấp toàn cầu. Nói cách khác, WHO chưa thể tuyên bố chấm dứt đại dịch COVID-19.
Với đại dịch COVID-19, có thể nói 2022 là năm của "cơn sóng thần" Omicron và các biến thể phụ.
Xuất hiện cuối năm 2021, biến thể Omicron của virus SARS-CoV-2 nhanh chóng trở thành biến thể chủ đạo ở hầu hết các nước. Khả năng lây lan nhanh chóng của Omicron khiến nước Mỹ, ngay trong những ngày đầu Năm mới 2022, đã phải hứng chịu một “kỷ lục buồn" khi hơn 1 triệu ca mắc mới trong ngày 3/1, số ca mắc theo ngày cao chưa từng có không chỉ ở Mỹ mà cả thế giới.
Cùng với sự xuất hiện các dòng phụ của biến thể Omicron, trong đó có "Omicron tàng hình" BA.2, những làn sóng lây nhiễm mới đã tấn công các nước châu Âu, châu Á, châu Phi.
Theo ông Tedros Adhanom Ghebreyesus, Tổng Giám đốc của WHO, ước tính ít nhất 90% dân số toàn cầu hiện nay có mức độ miễn dịch nhất định với virus SARS-CoV-2 nhờ tiêm vaccine hoặc đã mắc bệnh. Tuy nhiên, giai đoạn khẩn cấp của đại dịch hiện vẫn chưa kết thúc khi sự mất cảnh giác trong công tác giám sát, xét nghiệm, giải trình tự gene và tiêm chủng đang tiếp tục tạo điều kiện cho những biến thể mới đáng lo ngại xuất hiện, thậm chí vượt qua cả Omicron.
Cùng với COVID-19, thế giới cũng phải đối phó với sự lan rộng của bệnh đậu mùa khỉ, đặc biệt mối đe dọa của dịch bệnh ở mức cao đối với Mỹ và châu Âu. Có thời điểm số ca mắc đậu mùa khỉ ở “Lục địa già” chiếm tới 85% tổng số ca mắc trên toàn thế giới. Mỹ hồi tháng 8 đã phải tuyên bố tình trạng khẩn cấp về sức khỏe cộng đồng do bệnh đậu mùa khỉ, tới nay đã phát hiện hơn 29.700 ca mắc ở nước này.
Kể từ khi dịch bệnh này bùng phát vào tháng Năm và nhanh chóng lây lan trên thế giới, đến nay hơn 81.000 ca mắc đã được ghi nhận tại trên 110 quốc gia và vùng lãnh thổ, trong đó có hơn 200 ca tử vong. Hiện số ca mắc bệnh đậu mùa khỉ đang có chiều hướng giảm, nhưng vẫn ở mức trên 100 ca/ngày trong trung bình 7 ngày (tính đến ngày 9/12).
Đặc biệt, nguy cơ "dịch chồng dịch" đang hiện hữu ở khắp nơi trên thế giới, nhất là dịp cuối năm, khi thời tiết chuyển mùa và cũng là dịp lễ hội nhộn nhịp. Cùng với 2 loại dịch bệnh thuộc cấp độ cảnh báo cao nhất của WHO, Mỹ và nhiều nước ở châu Âu còn phải chống đỡ cùng lúc dịch cúm mùa và dịch bệnh do virus hợp bào hô hấp (RSV) - một loại virus đường hô hấp phổ biến gây viêm phế quản hoặc viêm phổi và có thể dẫn tới tử vong, gây ra.
Việt Nam cũng đang trong những tháng cao điểm mùa dịch sốt xuất huyết. Theo Bộ Y tế, tính đến hết tháng 11 năm nay, cả nước đã ghi nhận hơn 314.270 trường hợp mắc, 115 trường hợp tử vong. So với cùng kỳ năm 2021, số mắc tăng 4,9 lần, số tử vong tăng 91 trường hợp.
Theo WHO, tỷ lệ mắc mới sốt xuất huyết Dengue tăng trên 30 lần trong vòng 50 năm qua. Theo ước tính, có tới 50-100 triệu trường hợp mắc sốt xuất huyết Dengue hằng năm ở trên 100 nước có bệnh dịch lưu hành, tức là gần một nửa dân số thế giới có nguy cơ mắc bệnh.
“Không nên đánh giá thấp tình hình dịch bệnh trên thế giới” là cảnh báo của Tổng Giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus đưa ra ngày 18/10 bên lề Hội nghị thượng đỉnh Y tế thế giới diễn ra ở Berlin (Đức).
Sau 2 năm, thế giới đang đối mặt với nguy cơ "dịch chồng dịch," càng thể hiện rõ ý nghĩa hết sức quan trọng của Ngày quốc tế phòng chống dịch bệnh trên toàn cầu đối với công tác phòng ngừa, chuẩn bị sẵn sàng và hợp tác nhằm ứng phó với dịch bệnh.
Đây là lý do WHO đang nỗ lực thúc đẩy một hiệp ước quốc tế mới liên quan cách thức ứng phó với các đại dịch trong tương lai, mang tên "Hiệp ước đại dịch" dựa trên những nguyên tắc về đoàn kết, minh bạch, trách nhiệm giải trình và công bằng, làm cơ sở pháp lý để các quốc gia cùng chung tay phòng chống dịch bệnh, đảm bảo an toàn cho tất cả mọi người dân trên Trái Đất.
