Ngày 4/5, kỹ sư robot Colin Angle đã chính thức trình làng nguyên mẫu robot thú cưng bốn chân mang tên “Familiar”. Với kích thước tương đương một chú chó bull, sở hữu đôi mắt nai và đôi tai, bàn chân giống gấu con, Familiar gây ấn tượng với khả năng thực hiện động tác vươn vai chào đón, mời gọi chủ nhân vuốt ve lớp lông nhân tạo tích hợp cảm biến.
“Chúng tôi lựa chọn một hình thái không phải người, không phải chó cũng chẳng phải mèo, bởi chúng tôi muốn tránh xa những kỳ vọng mặc định về sự tương đồng”, ông Angle, cựu CEO của iRobot, nhà đồng sáng lập startup Familiar Machines & Magic chia sẻ.
 |
| Robot thú cưng tích hợp AI mang tên Familiar tương tác trong một buổi trình diễn thực tế tại Familiar Machines & Magic, startup có trụ sở tại thành phố Woburn, bang Massachusetts (Mỹ), vào ngày 29/4/2026. |
Việc sản xuất một cỗ máy sống động như thật - được vận hành nhờ công nghệ trí tuệ nhân tạo tiên tiến, là điều không tưởng vào thời điểm vị kỹ sư đồng sáng lập iRobot năm 1990 hay khi ra mắt chiếc Roomba đầu tiên năm 2002.
Đây không phải là nỗ lực đầu tiên trong việc chế tạo robot thú cưng. “Gã khổng lồ” điện tử Nhật Bản Sony từng nổi danh với chú chó robot Aibo bằng nhựa vào cuối những năm 1990 và tái khởi động dự án này vào năm 2018. Tuy nhiên, ông Colin Angle tin rằng Familiar đã đạt được một điều “đơn giản là chưa từng tồn tại”.
“Thử thách thực sự không nằm ở việc chế tạo một món đồ chơi chỉ để ngắm cho vui. Chúng tôi muốn tạo ra một người bạn khiến bạn muốn ôm ấp, vuốt ve. Khi nó vui, bạn cũng thấy hạnh phúc. Kích thước nó đủ lớn và đủ linh hoạt để theo chân bạn vào bếp, hoặc kéo bạn rời khỏi ghế sofa để cùng đi dạo”, ông Angle nói.
Đáng chú ý, chú robot này sẽ phát ra những âm thanh biểu cảm giống động vật chứ không nói tiếng người. Giống như một thú cưng thực thụ, Familiar có “đôi tai” tiếp nhận âm thanh và hệ thống AI có khả năng hiểu, học hỏi từ lời nói của con người.
Nhờ sự tiến bộ của AI tạo sinh - được thúc đẩy bởi các chatbot như ChatGPT, robot có thể dần thích nghi hành vi dựa trên tương tác với người xung quanh. “Cách đây 6 tháng, tôi không thể làm được điều này”, nhà đồng sáng lập startup Familiar Machines & Magic khẳng định.
 |
| Hình ảnh chú mèo Max-Arthur trong bộ đồ cá mập xanh ngồi trên lưng robot hút bụi Roomba từng gây sốt mạng xã hội năm 2013. |
Suốt một phần tư thế kỷ, ông Colin Angle đã biến Roomba của iRobot trở thành robot gia dụng phổ biến nhất thế giới, nhờ các tính năng di chuyển thông minh và tự động hóa quy trình sạc. Vào thời điểm đó, chiếc máy robot hút bụi này còn được nhiều người tiêu xem như thú cưng và trang trí với những lớp vỏ bọc động vật ngộ nghĩnh.
Ở giai đoạn phát triển mạnh mẽ, công ty liên tục ghi nhận mức tăng trưởng doanh thu và thiết lập được sự gắn kết thương hiệu cao với người dùng. Tuy nhiên, việc duy trì chiến lược dựa trên lợi thế công nghệ cũ và thiếu những cải tiến đột phá, đã khiến iRobot dần mất thị phần vào tay các đối thủ cạnh tranh có ưu thế về giá, đặc biệt là từ các đối thủ Trung Quốc.
Năm 2024, ông Angle rời ghế CEO và Chủ tịch sau khi Tập đoàn Amazon từ bỏ kế hoạch mua lại doanh nghiệp đang gặp khó khăn này. Tháng 12/2025, iRobot nộp đơn xin phá sản và được tiếp quản bởi Shenzhen Picea Robotics - nhà sản xuất đồng thời là chủ nợ lớn nhất của công ty.
Startup Familiar Machines & Magic ra đời ngay sau đó và hoạt động “bí mật” tại thành phố Woburn, bang Massachusetts (Mỹ) cho đến khi ông Colin Angle mang Familiar tới thành phố New York để tham dự sự kiện “Future of Everything” của tờ The Wall Street Journal.
 |
| Winston (trái) và Daphne (phải) - các nguyên mẫu thú cưng nhân tạo bốn chân thuộc dòng Familiar, tại sự kiện “Future of Everything” của tờ The Wall Street Journal, diễn ra tại thành phố New York (Mỹ) ngày 4/5/2026. |
Dù phải mất một thời gian nữa sản phẩm mới chính thức thương mại hóa, nhưng một trong những đối tượng khách hàng mục tiêu của công ty là những người đã nghỉ hưu - nhóm tuổi thường gặp khó khăn trong việc nuôi thú cưng thật.
“Không phải vì họ không còn yêu động vật, mà bởi nỗi lo và trách nhiệm chăm sóc quá lớn khiến người cao tuổi thường ngần ngại nuôi thú cưng mới”, vị CEO của Familiar Machines & Magic phân tích.
Trong khi hầu hết các kỹ sư robot lấy cảm hứng từ khoa học viễn tưởng, ý tưởng về “Familiar” lại bắt nguồn sâu xa từ văn hóa dân gian - từ chú mèo của phù thủy, con cú của pháp sư đến các linh thú trong bộ tiểu thuyết giả tưởng “His Dark Materials” (Vật chất tối của Ngài) của Philip Pullman.
Trong thần thoại và phù thủy học châu Âu, nghĩa cổ của từ “Familiar” dùng để chỉ những thực thể có hình dạng động vật luôn đi theo hỗ trợ và bảo vệ phù thủy. Vị kỹ sư robot đã rất bất ngờ khi đăng ký thành công bản quyền thương hiệu cho cái tên có nghĩa cổ này.
 |
| Ông Colin Angle và robot Familiar tại Startup Familiar Machines & Magic vào ngày 29/4/2026. |
Dự án của robot thú cưng Familiar quy tụ dàn cố vấn robot danh tiếng, bao gồm ông Marc Raibert, nhà sáng lập Boston Dynamics, “cha đẻ” robot bốn chân Spot và bà Cynthia Breazeal, nhà tiên phong trong lĩnh vực robot xã hội, người phát minh robot Kismet và Jibo.
Nhiều nhà nghiên cứu đã cùng nhau làm việc tại Viện Công nghệ Massachusetts (Mỹ) và có chung sự hoài nghi đối với trào lưu robot nhân dạng – những cỗ máy được thiết kế để đi lại như người nhưng chưa làm được nhiều việc thực tế.
Một cố vấn khác là bà Maja Matarić, Giáo sư khoa học máy tính tại Đại học Nam California (Mỹ). Cách đây 25 năm, bà đã đồng sáng lập lĩnh vực robot hỗ trợ xã hội, với mục tiêu thiết kế robot mang lại sự hỗ trợ về mặt xã hội và cảm xúc cho con người.
“Vào lần đầu tiên nhìn thấy nguyên mẫu Familiar, tôi đã ngay lập tức ngồi xuống sàn, ôm và vuốt ve, sau đó bắt đầu chơi đùa để xem nó phản ứng ra sao”, vị giáo sư chia sẻ.
Theo bà Matarić, việc con người cảm nhận robot là đáng yêu thay vì đáng sợ sẽ là yếu tố tính quyết định. Nhiều thập kỷ nghiên cứu về tương tác người - robot cho thấy một robot “dễ thương, mang tính cá nhân hóa và có phần “mong manh” sẽ lôi cuốn và dễ được yêu mến hơn rất nhiều”.
Vị cố vấn nhận định công nghệ này có thể đặc biệt hữu ích trong các viện dưỡng lão hoặc trong hỗ trợ sức khỏe tinh thần. Đồng thời, bà kết luận rằng những tiến bộ của AI đã giúp việc mở rộng tầm ảnh hưởng của robot đến đại chúng trở nên dễ dàng hơn: “Trước khi có AI tạo sinh, robot không thể dễ dàng hiểu được con người đang nói gì”.
