Chỉ 3% bề mặt Trái đất chưa bị ‘cày xới’

0:00 / 0:00
0:00
(Ngày Nay) -  Những hoạt động của con người đã và đang có tác động sâu rộng đến số lượng cũng như sự phong phú của các loài khác.
Chỉ 3% bề mặt Trái đất chưa bị ‘cày xới’

OoSư tử, linh cẩu và những kẻ săn mồi khác vẫn rình rập đàn linh dương đầu bò, ngăn chúng ăn quá nhiều thực vật. Sự đa dạng của các loại cây và cỏ hỗ trợ cho các loài khác, từ chim cá cho đến các loài sâu bọ. Đổi lại, những loài vật này mang hạt giống hoặc phấn hoa đi khắp các vùng đồng bằng, tạo điều kiện cho nhiều loại thực vật sinh sản.

Con người cũng xuất hiện ở đó, nhưng với mật độ tương đối ít ỏi. Đây là một ví dụ điển hình về một hệ sinh thái còn nguyên vẹn: các mối quan hệ phức tạp cùng nhau duy trì sự đa dạng phong phú của Trái đất.

Theo một cuộc khảo sát về các hệ sinh thái trên Trái đất, phần lớn đất đai trên Trái Đất - khoảng 97% - không còn đủ tiêu chuẩn nguyên vẹn về mặt sinh thái. Các nhà nghiên cứu thông báo hôm 15/4 trên tạp chí Frontiers in Forest and Global Change: trong vòng 500 năm qua, quá nhiều loài đã bị tuyệt chủng hoặc suy giảm số lượng.

Cụ thể, các nhà khoa học đã lấy mốc năm 1500 sau Công nguyên, có nghĩa là chỉ những phần trên thế giới còn nguyên vẹn về mặt sinh thái như 500 năm trước với sự bổ sung của các loài ở mức độ phong phú tương tự mới có thể được coi là vùng hoang dã.

Kết quả là chỉ có 2,8% bề mặt hành tinh Trái đất phù hợp với mô tả. Những “mảng hoang dã” này, mỗi mảng có diện tích 10.000 km2 hoặc lớn hơn, nằm rải rác ở nhiều nơi khác nhau trên thế giới.

Trong số ít các hệ sinh thái còn nguyên vẹn, chỉ có khoảng 11% diện tích đất nằm trong các khu bảo tồn hiện có. Chúng bao gồm Vườn quốc gia Nouabale-Ndoki ở Congo, Serengeti-Ngorongoro ở Tanzania, lãnh thổ bản địa Alto Rio Negro trong rừng Amazon, Great Siberian Polynya ở miền bắc nước Nga và Vườn quốc gia Kawésqar ở miền nam Chile. Đây là những nơi rất hiếm và đặc biệt cần được bảo tồn, nhưng chỉ 11% trong số chúng nằm trong khu vực được bảo vệ.

“Đó là những nơi tốt nhất trong số những nơi tốt nhất, những nơi cuối cùng trên Trái đất chưa mất đi một loài nào mà chúng ta đã biết”, Oscar Venter - nhà khoa học bảo tồn tại Đại học Bắc British Columbia cho biết. Ông nói việc xác định những nơi như vậy rất quan trọng, đặc biệt là đối với các khu vực đang bị đe dọa phát triển cần được bảo vệ, như rừng nhiệt đới Amazon.

Các nhà khoa học chuyên về bảo tồn từ lâu đã cố gắng lập bản đồ những nơi chưa bị ảnh hưởng bởi hoạt động của con người. Ước tính của các nhà nghiên cứu cho thấy 20 - 40% bề mặt đất của Trái đất có thể được coi là nguyên vẹn về mặt sinh thái.

Nhưng những gì có thể được phát hiện bởi vệ tinh là hiện thực xấu xí về mức độ thực sự của môi trường sống hoang dã. Bên dưới những tán cây dường như còn nguyên vẹn, sự tuyệt chủng của các loài động vật có vú và các loài chim lớn do săn bắt, các loài xâm lấn hay dịch bệnh đã làm suy giảm tính đa dạng sinh học của các khu vực hoang dã trên thế giới.

Nhà sinh vật học Andrew Plumptre, Đại học Cambridge cho biết: “Săn bắn, tác động của các loài xâm lấn, biến đổi khí hậu - những thứ này có thể gây hại cho hệ sinh thái, nhưng chúng không dễ dàng được phát hiện ngay qua vệ tinh”. Plumptre và các đồng nghiệp của ông đã bắt đầu tìm kiếm những môi trường sống còn giữ lại đầy đủ các loài tự nhiên, ở mức độ phong phú tự nhiên vào năm 1500 sau Công nguyên.

Đó là cơ sở mà Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế sử dụng để đánh giá sự tuyệt chủng của các loài, mặc dù con người đã thay đổi hệ sinh thái bằng cách xóa sổ nhiều loài thú lớn trong hàng nghìn năm qua.

Nhìn chung, số lượng đất nguyên vẹn về mặt sinh thái “thấp hơn nhiều so với những gì chúng tôi mong đợi” - Plumptre nói. Điều này cho thấy con người đã tác động khủng khiếp đến tự nhiên như thế nào.

Một số nhà khoa học đặt câu hỏi liệu các tác giả nghiên cứu có quá khắt khe trong định nghĩa về sự nguyên vẹn của hệ sinh thái hay không. Nhiều hệ sinh thái trên khắp thế giới đã mất đi một hoặc hai loài nhưng vẫn là những cộng đồng đa dạng, sống động.

Sự suy giảm của một vài loài có thể không gây ra thảm họa cho toàn bộ hệ sinh thái, vì các loài khác có thể thay thế vai trò của những loài đã mất. Các nhà nghiên cứu tính toán rằng trong khi chỉ có 3% diện tích đất hiện còn nguyên vẹn về mặt sinh thái, thì việc đưa tới 5 loài đã mất có thể khôi phục lại 20% diện tích đất đai như trước đây. Điều này giúp cho hệ sinh thái dần trở lại cân bằng.

Trưng bày 300 hiện vật, hình ảnh khảo cổ ven biển và hải đảo
Trưng bày 300 hiện vật, hình ảnh khảo cổ ven biển và hải đảo
(Ngày Nay) - Hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam, ngày 15/11, Bảo tàng - Thư viện Bà Rịa-Vũng Tàu (Sở Văn hóa và Thể thao Thành phố Hồ Chí Minh) tổ chức khai mạc Không gian trưng bày chuyên đề “Khảo cổ học ven biển, hải đảo Thành phố Hồ Chí Minh - Những phát hiện mới giai đoạn 2020 -2025”.
Huế triển khai ba chính sách giảm phí tham quan di tích để kích cầu du lịch
Huế triển khai ba chính sách giảm phí tham quan di tích để kích cầu du lịch
(Ngày Nay) - Chiều 15/11, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế (thành phố Huế) cho biết, thành phố đã ban hành các quyết định triển khai ba chính sách giảm phí tham quan các điểm di tích thuộc Quần thể Di tích Cố đô Huế dành cho du khách sử dụng các tuyến giao thông du lịch mới, khách tham dự hội nghị, hội thảo, triển lãm (du lịch MICE) và khách sử dụng dịch vụ khám, chữa bệnh (du lịch y tế). Đây là các chính sách nhằm kích cầu du lịch của UBND thành phố Huế.
Nga tái khẳng định lập trường đàm phán về Ukraine
Nga tái khẳng định lập trường đàm phán về Ukraine
(Ngày Nay) - Ngày 15/11, Ngoại trưởng Sergei Lavrov khẳng định lập trường đàm phán của Moskva về Ukraine tiếp tục hướng tới các mục tiêu do Tổng thống Vladimir Putin đề ra hồi tháng 6/2024. Trong khi đó, phía Mỹ cho biết đang thúc đẩy đối thoại trực tiếp giữa Nga và các nước châu Âu về giải pháp cho cuộc xung đột.
Nghệ sĩ Đặng Văn Phúc chụp hình với một tiểu thương của khu chợ
“Chạm Đồng Xuân”: khám phá những “kho báu” nghệ thuật ẩn giấu trong lòng chợ
(Ngày Nay) - Trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 từ 13-28/11/2026 , chương trình “Chạm Đồng Xuân”, với sự đồng hành của Ngân hàng TMCP Sài Gòn - Hà Nội (SHB), mang đến một hành trình trải nghiệm nghệ thuật độc đáo, nơi công chúng có thể tìm kiếm những “kho báu” sáng tạo ẩn mình giữa không gian giao thương tuổi đời hơn một thế kỷ.
TP. HCM: Dàn sao châu Á hội tụ tại Asian Television Awards
TP. HCM: Dàn sao châu Á hội tụ tại Asian Television Awards
(Ngày Nay) - Lễ trao giải Giải thưởng Truyền hình giải trí Châu Á lần thứ 31 - năm 2026 (31 st Asian Television Awards 2026 - ATA2026) diễn ra trong hai đêm 13 và 14/11/2026 tại Nhà hát Hòa Bình, TP.Hồ Chí Minh, quy tụ hơn 400 nghệ sĩ, nhà sản xuất, nhà làm phim và lãnh đạo các đài truyền hình châu Á và Việt Nam.
Các tác giả giao lưu, chia sẻ tâm huyết sáng tác sách tranh thiếu nhi tại chương trình “Gọi tên yêu thương, ươm mầm cảm xúc” vào sáng 14/11.
Các tác giả tìm cách giữ sức hút cho sách tranh thiếu nhi thời AI
(Ngày Nay) - Trước sự phát triển của AI và các hình thức đọc số, những người viết sách tranh thiếu nhi lựa chọn đầu tư vào câu chuyện, hình ảnh và cảm xúc; đồng thời đề cao vai trò đồng hành của cha mẹ để nuôi dưỡng thói quen đọc, giúp trẻ gắn bó với sách từ những năm đầu đời.