Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 178/2026/NĐ-CP ngày 20/5/2026 quy định việc quản lý, sử dụng và khai thác tài sản kết cấu hạ tầng do Nhà nước đầu tư, quản lý.
Nghị định gồm 4 chương, 49 điều, áp dụng đối với nhiều loại tài sản kết cấu hạ tầng như hạ tầng khu công nghiệp, khu kinh tế, khu công nghệ cao, hạ tầng thương mại, thông tin và truyền thông, hạ tầng công nghệ số, văn hóa, thể thao, du lịch, đô thị, bảo vệ môi trường, đê điều, cảng cá, khu neo đậu tránh trú bão cùng các loại hạ tầng khác theo quy định pháp luật.
Căn cứ chức năng quản lý nhà nước trong lĩnh vực hạ tầng tương ứng với tài sản kết cấu hạ tầng nêu trên, bộ quản lý chuyên ngành quy định, công bố, điều chỉnh danh mục chi tiết kèm theo đơn vị tính và các thông số cơ bản của từng loại tài sản kết cấu hạ tầng thuộc phạm vi quản lý nhà nước của mình.
Theo Nghị định, việc khai thác tài sản kết cấu hạ tầng được thực hiện theo 4 phương thức chính gồm: cơ quan, đơn vị quản lý tài sản trực tiếp tổ chức khai thác; chuyển nhượng quyền thu phí sử dụng tài sản; cho thuê quyền khai thác tài sản và chuyển nhượng có thời hạn quyền khai thác tài sản kết cấu hạ tầng.
Trường hợp pháp luật chuyên ngành có quy định phương thức khai thác khác thì việc khai thác được thực hiện theo quy định của pháp luật chuyên ngành tương ứng.
Đối với các trường hợp phải thuê tư vấn lập đề án khai thác tài sản, chi phí thuê tư vấn được tạm ứng từ nguồn chi thường xuyên của cơ quan quản lý tài sản và được khấu trừ vào số tiền thu được từ khai thác tài sản.
Nghị định cũng quy định rõ các nguồn thu từ khai thác tài sản kết cấu hạ tầng, bao gồm: phí, lệ phí theo quy định pháp luật; tiền thu từ giá dịch vụ sử dụng tài sản kết cấu hạ tầng và các khoản thu khác liên quan đến việc cung cấp dịch vụ; tiền thu từ chuyển nhượng quyền thu phí, cho thuê quyền khai thác hoặc chuyển nhượng có thời hạn quyền khai thác tài sản; cùng các khoản thu hợp pháp khác.
Bên cạnh đó, Nghị định nêu rõ một số trường hợp không thực hiện khai thác theo quy định của Nghị định này, như việc sử dụng tạm thời tài sản hạ tầng để phục vụ hoạt động văn hóa, thể thao, lễ hội; sử dụng chung công trình hạ tầng kỹ thuật, viễn thông phục vụ quốc phòng, an ninh; hoặc xây dựng, lắp đặt công trình viễn thông, cấp thoát nước trên tài sản kết cấu hạ tầng theo quy định pháp luật chuyên ngành.
Đối với trường hợp khai thác hỗn hợp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng tài sản, Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan trung ương hoặc Chủ tịch Ủy ban Nhân dân cấp tỉnh quyết định việc khai thác trên cơ sở bảo đảm phù hợp quy định pháp luật chuyên ngành và pháp luật liên quan.
Trong thời gian khai thác hỗn hợp, các bên liên quan có trách nhiệm phối hợp quản lý, bảo trì và bảo đảm hoạt động bình thường của tài sản kết cấu hạ tầng.
Nghị định cũng quy định 9 hình thức xử lý tài sản kết cấu hạ tầng khi có thay đổi về quy hoạch, nhu cầu sử dụng hoặc tài sản bị hư hỏng, gồm: thu hồi; điều chuyển; chuyển giao tài sản về địa phương quản lý, xử lý; bán; sử dụng tài sản để thanh toán cho nhà đầu tư theo hợp đồng xây dựng-chuyển giao; thanh lý; xử lý tài sản bị mất, bị hủy hoại; xử lý tài sản khi giao cho doanh nghiệp quản lý và các hình thức xử lý khác theo quy định pháp luật.
Về điều khoản chuyển tiếp, Nghị định yêu cầu các bộ, ngành, địa phương hoàn thành việc rà soát, thống kê, phân loại và giao tài sản kết cấu hạ tầng hiện có trong thời hạn 2 năm kể từ ngày Nghị định có hiệu lực.
Các hợp đồng khai thác tài sản đã ký đúng quy định trước thời điểm Nghị định có hiệu lực tiếp tục được thực hiện cho đến hết thời hạn hợp đồng.
Đối với tài sản đã được quyết định xử lý trước đó, các nội dung chưa hoàn thành sẽ tiếp tục thực hiện theo quy định mới của Nghị định.
Nghị định có hiệu lực thi hành từ ngày 6/7/2026.
