Tọa đàm có sự tham gia của đại diện các cơ quan quản lý Nhà nước, các Viện nghiên cứu, cơ sở đào tạo, các nhà khoa học, doanh nghiệp và các cơ quan báo chí, truyền thông.
Phát biểu khai mạc tọa đàm, ông Lê Hồng Lân, Trưởng Ban Phục vụ lễ tang Hà Nội cho biết, nghĩa trang và an táng là lĩnh vực đặc thù.
Đây không chỉ là câu chuyện của hạ tầng đô thị, đất đai hay công nghệ, mà còn gắn với tình cảm của mỗi gia đình, phong tục, tín ngưỡng và văn hóa. Dù tổ chức theo mô hình nào, ứng dụng công nghệ đến đâu, mục tiêu cuối cùng vẫn phải là bảo đảm sự trang nghiêm đối với người đã khuất.
 |
Ông Lê Hồng Lân, Trưởng Ban Phục vụ lễ tang Hà Nội phát biểu khai mạc tọa đàm |
Trong bối cảnh Hà Nội đang phát triển nhanh, quỹ đất ngày càng hạn chế, yêu cầu về bảo vệ môi trường, chuyển đổi số và chất lượng dịch vụ ngày càng cao, công tác quản lý nghĩa trang và tổ chức an táng đứng trước yêu cầu mới. Từ đó phải giải quyết đồng thời nhiều bài toán về sử dụng đất tiết kiệm, bảo vệ môi trường, quản lý dữ liệu chính xác, tổ chức dịch vụ thuận tiện… đòi hỏi cần bắt đầu nghiên cứu mô hình nghĩa trang và an táng thông minh. "Thông minh không chỉ là ứng dụng công nghệ số, mà còn là đổi mới phương thức quản lý, tổ chức vận hành và cung cấp dịch vụ; sử dụng hiệu quả tài nguyên; bảo vệ môi trường; nâng cao chất lượng phục vụ và tạo thuận lợi hơn cho người dân", ông Lân nói.
Tại hội thảo, PGS.TS Lưu Đức Hải, Viện trưởng Viện Nghiên cứu đô thị và phát triển hạ tầng cho rằng, trong bối cảnh đô thị hóa diễn ra nhanh, quỹ đất dành cho người mất tại các đô thị lớn ngày càng khan hiếm. Việc phát triển các mô hình nghĩa trang và an táng thông minh không chỉ là xu thế tất yếu mà còn là giải pháp chiến lược giúp phát triển đô thị bền vững, bảo vệ môi trường và tối ưu hóa không gian sống cho người đang sống.
 |
Theo PGS.TS Lưu Đức Hải, nghĩa trang thông minh cần đặt trong tổng thể quy hoạch hạ tầng kỹ thuật đô thị. |
Phát biểu tại tọa đàm, bà Đặng Anh Thư, Phó Cục trưởng Cục Kết cấu hạ tầng xây dựng (Bộ Xây dựng) nhận định, phát triển nghĩa trang và an táng thông minh phù hợp với xu thế phát triển bền vững của các đô thị lớn tại Việt Nam.
 |
Bà Đặng Anh Thư, Phó Cục trưởng Cục Kết cấu hạ tầng xây dựng (Bộ Xây dựng). |
Theo bà Thư, khung pháp lý hiện hành như Nghị định 23/2016/NĐ-CP cùng hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn liên quan đã tạo cơ sở cho công tác quản lý nghĩa trang và cơ sở hỏa táng.
Tuy nhiên, trước tốc độ đô thị hóa nhanh chóng, thực tế đang diễn ra sự chuyển dịch từ nghĩa trang truyền thống sang mô hình công viên nghĩa trang, nghĩa trang sinh thái tích hợp công nghệ thông tin và trí tuệ nhân tạo.
Đại diện Cục Kết cấu hạ tầng xây dựng cho biết, các ý kiến đóng góp tại tọa đàm là cơ sở quan trọng để cơ quan quản lý tiếp thu, hoàn thiện hệ thống cơ chế, chính sách.
Trong giai đoạn 2026 - 2030, Bộ Xây dựng sẽ rà soát, sửa đổi và bổ sung các văn bản quy phạm pháp luật về hạ tầng kỹ thuật. Trong đó, sẽ thể chế hóa các tiêu chí, quy chuẩn kỹ thuật cụ thể đối với mô hình nghĩa trang sinh thái và an táng thông minh.
Trong khi đó, Phó giám đốc Sở Nội vụ Hà Nội-ông Nguyễn Tây Nam cho biết trước yêu cầu phải bố trí không gian cho hàng trăm nghìn ngôi mộ đang phải di dời trong quá trình đô thị hóa và chỗ an nghỉ mới cho hàng chục ngàn người mất mỗi năm tại Hà Nội, việc tìm ra các giải pháp về không gian an táng, tưởng niệm văn minh, thông minh và bền vững là nhiệm vụ cấp thiết với Thủ đô Hà Nội.
 |
Ông Nguyễn Tây Nam, Phó giám đốc Sở Nội vụ Hà Nội |
Ông Nguyễn Tây Nam gợi ý các ý kiến thảo luận tại Tọa đàm và hoạt động nghiên cứu bài bản nhưng khẩn trương tiếp theo sẽ tạo cơ sở khoa học và thực tiễn quan trọng để Thành phố quy hoạch, bố trí không gian an nghỉ theo hướng thông minh, tiết kiệm quỹ đất, thân thiện với môi trường và thuận tiện cho người dân trong việc tổ chức các hoạt động hiếu sự, thăm nom người thân đã khuất.
Tại phiên thảo luận thứ nhất do PGS.TS Lưu Đức Hải chủ trì, TS. Nguyễn Xuân Khoát, Trưởng phòng Quản lý Khoa học Viện Kinh tế và Dịch vụ Nhân sinh, đã tham luận việc tích hợp ba trụ cột công nghệ cốt lõi gồm Công nghệ số (Digital Platform), Internet vạn vật (IoT) và Dữ liệu không gian (GIS 3D) trong quản trị hạ tầng dịch vụ an táng và tưởng niệm đô thị.
 |
TS. Nguyễn Xuân Khoát, Trưởng phòng Quản lý Khoa học Viện Kinh tế và Dịch vụ Nhân sinh, nguyên Phó Giám đốc điều hành Trung tâm ứng dụng công nghệ thông tin (Viện Hàn lâm khoa học xã hội Việt Nam) |
Bối cảnh bùng nổ đô thị hóa tại các thành phố lớn ở Việt Nam (đặc biệt là Thành phố Hà Nội) đang tạo ra áp lực cạn kiệt quỹ đất, suy thoái môi trường đất và nước ngầm, cùng các bất cập về quản lý hành chính thủ công. Nghiên cứu kết hợp khung lý thuyết hạ tầng xã hội - kỹ thuật đô thị bền vững, khảo sát thực trạng, phân tích các điểm nghẽn về hạ tầng và dữ liệu tại các nghĩa trang trọng điểm của thành phố, đồng thời đối sánh với các mô hình nghĩa trang thông minh quốc tế (Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore, Châu Âu).
Kết quả nghiên cứu đề xuất mô hình kiến trúc tích hợp “Smart Cemetery Platform”, bước đầu chuẩn hóa 16 phân hệ quản lý vận hành, ứng dụng IoT giám sát môi trường tự động, số hóa bản đồ 3D mộ phần/ô lưu cốt, kết nối không gian tưởng niệm số và hoàn thiện hành lang pháp lý bảo mật dữ liệu theo Luật Dữ liệu 2024 và Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025. Đây là giải pháp đột phá góp phần giải quyết các “Bài toán lớn” về vệ sinh đô thị, khai thác không gian đa tầng và phát triển kinh tế tuần hoàn hướng tới đô thị bền vững.
