Một bài phân tích mới đây trên chuyên trang GroundUp chỉ ra mâu thuẫn lớn khi "cơn sốt" xây dựng cơ sở hạ tầng kỹ thuật số đang diễn ra bất chấp tình trạng thiếu hụt năng lượng sinh hoạt thiết yếu. Các kế hoạch xây dựng trung tâm dữ liệu quy mô siêu lớn đang được ráo riết triển khai tại các đô thị trọng điểm như Durban, Cape Town và Johannesburg, với tổng công suất tiêu thụ điện dự kiến vượt 1.000 MW. Mức tiêu thụ khổng lồ này, vốn để phục vụ các hệ thống máy chủ AI, tương đương 25% tổng nhu cầu điện hiện tại của thành phố Durban, trong khi nhiều khu dân cư tại địa phương này vẫn chưa được tiếp cận với điện lưới quốc gia.
Đáng lo ngại hơn, dư luận đang đặt dấu hỏi về việc liệu các "đại gia" công nghệ có nhận được các gói ưu đãi giá điện tương tự như ngành công nghiệp khai khoáng và luyện kim từng được áp dụng hay không. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo việc ưu tiên nguồn cung cho các trung tâm dữ liệu không chỉ mang đến nguy cơ đẩy giá điện sinh hoạt tăng cao mà còn cản trở tiến trình khử carbon của Nam Phi, bởi 83% sản lượng điện quốc gia vẫn đang phụ thuộc vào nhiệt điện than.
Ngay cả khi các nhà phát triển tự chủ nguồn năng lượng tái tạo, bài toán quy hoạch vĩ mô vẫn rất nan giải. Điển hình như việc Teraco - nhà cung cấp dịch vụ trung tâm dữ liệu lớn nhất châu Phi - đầu tư xây dựng trang trại điện Mặt Trời công suất 120 MW tại tỉnh Free State đang làm dấy lên những lo ngại mới. Giới phân tích chỉ ra rằng quỹ đất nông nghiệp thiết yếu và không gian phát triển năng lượng sạch cho lưới điện quốc gia đang bị thu hẹp chỉ để phục vụ mục tiêu tăng trưởng kỹ thuật số của các siêu đô thị.
Thực tế này đòi hỏi Chính phủ Nam Phi phải khẩn trương thiết lập một khung pháp lý minh bạch và toàn diện để quản lý làn sóng đầu tư vào trung tâm dữ liệu. Việc điều chỉnh lại bức tranh năng lượng cần phải có sự tham gia của cộng đồng, qua đó đảm bảo các quyền lợi cơ bản của người dân không bị gạt sang một bên trước sức ép lợi ích thương mại từ các tập đoàn công nghệ lớn.
