Đưa con đi khám tại Trung tâm thính học và trị liệu ngôn ngữ, BV Nhi Trung ương, bà Liên ở Hà Nội vô cùng ân hận vì đã để cháu nói ngọng quá lâu. Bà kể, cháu bà nói ngọng từ bé, đến 5 tuổi vẫn ngọng líu lô, ai cũng bảo lớn lên cháu sẽ tự nói đúng. Đến khi cháu lên lớp 3, cô giáo liên tục nhắn tin nhắc con trai bà đưa con đi khám vì cháu học rất kém môn tiếng Việt, nhất là môn tập đọc. Viết chính tả cũng sai lung tung. Khi ấy cả nhà mới sốt ruột đưa cháu đi khám.
Sau khi làm các test đo thính lực và kiểm tra khả năng phát âm-ngôn ngữ của con, bà Liên sốc khi biết vốn từ vựng của cháu ít hơn so với độ tuổi và khả năng hiểu lời hội thoại chỉ được 80%. “Tôi không ngờ cháu nói ngọng là do nghe kém”- bà Liên hối hận.
Một trường hợp khác khi thấy con nói ngọng đã làm đủ các mẹo để con hết nói ngọng như đi cướp đồ ăn ngoài chợ, đi gặp thầy lang rút lưỡi… Thế nhưng tất cả đều công cốc. Dẫn con đến khám ở BV Nhi Trung ương, cả nhà mới được các bác sĩ giải thích, nguyên nhân khiến con nói ngọng là do nghe kém mức độ trung bình cả hai tai. “Giờ cháu phải đeo máy trợ thính sau đó đi luyện nói và sửa ngọng. Chúng tôi không ngờ rằng, sự việc lại nghiêm trọng và để lại hậu quả như vậy”, chị G. nói.
Theo ThS.BS Lại Thu Hà, GĐ Trung tâm Thính học và trị liệu ngôn ngữ, mỗi ngày trung bình có từ 20-30 trẻ đến khám với lí do nói ngọng. Con số này không hề ít. Thống kê cho thấy, cứ 10 bệnh nhi đến khám về vấn đề nói ngọng thì có 1 bệnh nhân nói ngọng do bị nghe kém. Mức độ nghe kém của trẻ nói ngọng thường ở mức nhẹ đến trung bình nặng. Ở mức độ này, trẻ vẫn phản ứng khá tốt với âm thanh như gọi thì quay lại hoặc vẫn có khả năng nói dù ngọng. Vì vậy cha mẹ thường không bao giờ nghĩ con bị nghe kém vì theo quan niệm thông thường “nghe kém là không nghe thấy gì”.
Cũng theo ThS Lại Thu Hà, nói ngọng là một vấn đề nói về khả năng phát âm không rõ ràng ở trẻ nhỏ hoặc thậm chí cả trên người lớn. Trong y khoa, nói ngọng được gọi là rối loạn phát âm. Nói ngọng hay rối loạn phát âm có nhiều nguyên nhân gây ra: Có thể do cấu trúc môi-vòm bất thường; hoặc có thể do bại não; do quá trình thụ đắc ngôn ngữ (hấp thụ ngôn ngữ) chậm trễ dẫn đến hệ thống âm vị trên não bị trì trệ lại nên hệ thống phát âm âm vị của trẻ chưa được hoàn thiện.
“Những nguyên nhân trên chúng ta rất dễ nhận biết. Nhưng có một căn nguyên mà các cha mẹ thậm chí cả các nhà chuyên môn hay bị bỏ sót đó là do sức nghe để lại” – bác sĩ Hà nhấn mạnh.
Các bác sĩ ở BV Nhi Trung ương cảnh báo, việc đầu tiên khi thấy con phát âm sai nhiều, phát âm không rõ ràng, mạch lạc cha mẹ cần làm là hãy đi đo sức nghe. Sau đó hãy đi khám các chuyên khoa khác liên quan như răng hàm mặt, tâm bệnh, phục hồi chức năng và đừng quên đánh giá khá năng phát âm để biết được căn nguyên cũng như mức độ nặng nhẹ của con mình, từ đó có hướng can thiệp phù hợp, kịp thời.
