Phát triển công nghệ gắn với khai thác than
Trong bối cảnh triển khai Quyết định số 55/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt Chiến lược phát triển ngành công nghiệp than Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Trọng tâm là nghiên cứu, triển khai và ứng dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật hiện đại, đặc biệt là những thành tựu của Cách mạng công nghiệp lần thứ tư trong toàn bộ chuỗi hoạt động từ thăm dò, khai thác đến sàng tuyển, chế biến, vận chuyển và sử dụng than.
Trước yêu cầu đó, Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) tập trung đẩy mạnh đầu tư công nghệ hiện đại, gắn với ứng dụng tự động hóa và chuyển đổi số. Ngành than hướng tới là xây dựng mô hình “mỏ xanh - mỏ hiện đại - mỏ ít người”.
Trong khâu khai thác tại khai trường, anh Lê Thành Nam (nhân viên Quản lý điều hành - Công ty CP Than Hà Tu) cho biết hiện nay các loại phương tiện như xe chở than, máy xúc, máy khoan điện và máy khoan thủy lực đã được vận hành. Tất cả phương tiện đều được lắp đặt hệ thống GPS và các công cụ AI cảnh báo sớm hỏng hóc thiết bị.
 |
Khai trường Bắc Bàng Danh nhìn từ trên cao. Ảnh: Phương Quyền |
Anh Thành Nam cho biết tại khai trường có 370 chiếc camera thường và khoảng hơn 40 chiếc camera 360 độ. “Các màn hình điều khiển, theo dõi được bố trí ở tất cả các phòng điều hành và kho, các nhân viên kỹ thuật có thể xem được xe nghỉ hay chạy”, anh Nam chia sẻ.
 |
 |
Anh Nam sử dụng bộ đàm, quan sát thực tế và tiếp nhận thông tin từ bộ phận điều hành để quản lý hoạt động sản xuất. Ảnh: Phương Quyền |
Tại các mỏ hầm lò, việc ứng dụng giàn chống mềm ZRY, băng tải liên tục, thiết bị khoan xoay và hệ thống đo khí mêtan tự động giúp nâng cao năng suất, giảm lao động thủ công và đảm bảo an toàn. Qua đó, quy trình khai thác được vận hành ổn định hơn và tạo nền tảng cho sản xuất hiện đại, bền vững.
Tại các xưởng sửa chữa, các thiết bị hiện đại cũng đã được đồng bộ. Ông Phạm Hồng Hải - Tổ trưởng Tổ Tiện, Xưởng sửa chữa 1 cho biết các thiết bị hỗ trợ như thanh dầm và ba-lăng điện giúp nâng đỡ máy móc lên để dễ dàng di chuyển, tháo lắp hoặc sửa chữa.
Việc đưa các công nghệ mới vào sản xuất không chỉ nâng cao hiệu quả vận hành mà còn góp phần thay đổi tư duy lao động theo hướng hiện đại, chuyên nghiệp. Đây là nền tảng quan trọng để ngành than từng bước bứt phá trong tiến trình chuyển đổi số và đổi mới công nghệ.
Tăng hiệu quả và đảm bảo an toàn lao động
Trong bối cảnh ngành than đẩy mạnh hiện đại hóa, công nghệ ngày càng đóng vai trò then chốt, đồng hành trực tiếp với hoạt động khai thác. Việc ứng dụng các thiết bị hiện đại, tự động hóa và nền tảng số không chỉ giúp nâng cao năng suất, tối ưu chi phí mà còn giảm phụ thuộc vào lao động thủ công, cải thiện điều kiện làm việc và đảm bảo an toàn cho người lao động.
Ở khâu khai thác, việc sử dụng các thiết bị công suất lớn, hiện đại như máy khoan thủy lực, máy xúc điện gầu lớn, xe tải siêu trọng đã làm thay đổi phương thức sản xuất. Việc ứng dụng GPS và AI giúp tăng cường giám sát, siết chặt kỷ luật vận hành, đồng thời xác định kịp thời thời điểm sửa chữa, bảo trì, góp phần đảm bảo an toàn cho người lao động.
Trước năm 2014, sản lượng và năng suất khai thác than tại Quảng Ninh còn thấp. Việc vận chuyển trong lò chủ yếu theo phương thức không liên tục, qua máng cào, xe goòng và tàu điện trước khi đưa ra mặt bằng. Những năm gần đây, hoạt động này từng bước được cơ giới hóa, tin học hóa và tự động hóa, góp phần cải thiện điều kiện làm việc cho người lao động.
 |
Máy EBH 45 được đưa vào vận hành tại gương lò giúp việc khai thác trở nên dễ dàng. Ảnh: Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam |
Ông Hồng Hải cho biết, khi chưa có sự hỗ trợ của máy móc, công tác sửa chữa tại xưởng chủ yếu dựa vào sức người để di chuyển thiết bị. Điều này không chỉ tốn nhiều công sức mà còn cần huy động nhiều nhân lực mới có thể nâng, di chuyển các bộ phận máy móc. “Nhờ sự hỗ trợ của các thiết bị hiện đại, lực lượng thợ sửa chữa hiện nay đã giảm đáng kể cường độ lao động thủ công đồng thời nâng cao năng suất và hiệu quả công việc”, ông Hải chia sẻ thêm.
 |
Thanh dầm và ba-lăng điện tại Xưởng 1 hỗ trợ nâng bánh xe với trọng lượng lớn. Ảnh: Phương Quyền |
Việc đẩy mạnh tin học hóa, tự động hóa đòi hỏi công nhân không ngừng nâng cao trình độ và làm chủ công nghệ mới. Dưới sự chỉ đạo của Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV), các đơn vị đẩy mạnh tổ chức các buổi tập huấn, đào tạo tại chỗ, gắn lý thuyết với thực hành, nâng cao nhận thức, kỹ năng cho cán bộ và công, nhân viên.
 |
Tại các buổi tập huấn, những người thợ được đặt câu hỏi và nêu ý kiến trực tiếp cho bộ phận tổ chức. Ảnh: Công ty CP Hà Tu |
Sự đồng hành của công nghệ trong từng khâu khai thác đang giúp tối ưu quy trình sản xuất, đảm bảo an toàn và giảm sức lao động thủ công. Qua đó, ngành Than dần hiện thực hóa mục tiêu xây dựng mô hình “mỏ thông minh”, phát triển bền vững trong tương lai.
