Cụ thể, một trong bốn loại vaccine do các nhà khoa học Cuba phát triển sẽ bước vào giai đoạn thử nghiệm cuối cùng vào tháng tới, nếu thành công, quốc đảo này sẽ tiến hành tiêm chủng cho toàn dân và hướng tới xuất khẩu ra nước ngoài vào cuối năm nay.
Nếu vaccine được chứng minh là an toàn và hiệu quả, nó sẽ mang lại cho Cuba một vị thế quan trọng trên trường quốc tế và là một phát súng giải cứu đất nước khỏi sự tàn phá kinh tế do đại dịch COVID-19.
Loại vaccine đang chuẩn bị cho giai đoạn thử nghiệm cuối cùng mang tên Sovereign 2. Hiện tại, Cuba đang nảy lên ý tưởng lôi kéo khách du lịch từ các quốc gia láng giềng tới đây nghỉ dưỡng bên các bãi biển và tranh thủ tiêm vaccine.
"Vaccine sẽ mang lại lợi ích kinh tế lớn nếu Cuba có thể kiểm soát được dịch bệnh. Nó sẽ không chỉ là thu nhập trước mắt, mà còn là sự thúc đẩy danh tiếng của ngành công nghệ sinh học dược phẩm Cuba, giúp họ có thể tiếp thị các sản phẩm y tế khác”, theo ông Richard Feinberg, chuyên gia về Cuba tại Đại học California.
 |
Cuba kỳ vọng vaccine Sovereign 2 sẽ giúp phục hồi nền kinh tế trong nước. Ảnh: AP |
Các nhà khoa học Cuba cho biết chính phủ có thể sẽ viện trợ vaccine cho một số nước nghèo. Cuba thường tăng cường quan hệ quốc tế bằng cách tặng thuốc và cử bác sĩ đến giải quyết các cuộc khủng hoảng sức khỏe ở nước ngoài.
Tiến sĩ Gerardo Guillén, một nhà khoa học đang phát triển 2 trong 4 loại vaccine tại Trung tâm Kỹ thuật Di truyền và Công nghệ Sinh học Cuba cho biết: “Cuba luôn tặng vaccine. Chúng tôi luôn giúp đỡ các quốc gia khác".
Cuba bắt đầu đổ tiền vào công nghệ sinh học từ những năm 1980, như một phần trong nỗ lực của Chủ tịch Fidel Castro nhằm giúp quốc đảo thoát khỏi các lệnh cấm vận của Mỹ.
Việc đầu tư vào y tế công cộng đã tạo ra hàng chục cơ sở nghiên cứu y tế và lượng bác sĩ đông đảo, khiến Cuba luôn sẵn sàng chi viện cho các quốc gia lâm vào khủng hoảng y tế.
Năm 2019, việc cho thuê bác sĩ, y tá và kỹ thuật viên giúp Cuba thu về 5,4 tỷ USD, lợi nhuận gấp đôi so với du lịch, khiến y tế trở thành một động lực chính của nền kinh tế.
Ngành công nghệ sinh học của Cuba cũng đạt được nhiều thành tựu. Hiện quốc gia này đã sản xuất 8 trong số 12 loại vaccine cho trẻ em và xuất khẩu sang hơn 30 nước.
Các nhà khoa học Cuba cũng đã phát triển các phương pháp điều trị sáng tạo, bao gồm vaccine ung thư phổi, đang được thử nghiệm với Trung tâm Ung thư Toàn diện Roswell Park có trụ sở tại New York.
Bà Candace Johnson, chủ tịch của Roswell Park cho biết: “Đôi khi mọi người nghĩ rằng vì đó là Cuba nên họ chỉ sản xuất những loại thuốc trong garage để xe rồi phân phát ra nước ngoài, điều đó là không đúng. Họ có những tiêu chuẩn cao giống hệt như mọi quốc gia khác sản xuất các loại thuốc này".
Việc sản xuất vaccine COVID-19 trở nên phức tạp hơn do chính phủ Mỹ thắt chặt các biện pháp trừng phạt đối với Cuba. Các nhà khoa học cho biết họ không thể mua tất cả các thiết bị và nguyên liệu thô cần thiết, bao gồm cả các máy quang phổ dùng để kiểm tra chất lượng.
Tiến sĩ Guillén cho biết, hai nhóm nghiên cứu vaccine chỉ có một nhóm đủ mạnh để phân tích vaccine và nhóm này đã có tuổi đời khoảng 20 năm.
Mitchell Valdes Sosa, Giám đốc Trung tâm Khoa học Thần kinh Cuba, cho biết: “Người Cuba không chỉ có thể làm cho những chiếc xe cũ vẫn hoạt động được mà còn có thể làm cho những thiết bị cũ hoạt động được".
Vaccine Sovereign 2 đã vượt qua 2 giai đoạn thử nghiệm và chuẩn bị bước sang giai đoạn thứ ba, dự kiến sẽ có khoảng 150.000 người ở Cuba và Iran tham gia thử nghiệm vaccine. Mexico cũng đang đàm phán với Cuba để tham gia vào giai đoạn ba của thử nghiệm.
Giống như vaccine đang được phát triển bởi Novavax, một công ty của Mỹ, Sovereign 2 là một loại vaccine dựa trên protein có chứa một phần của SARS-CoV-2. Nó yêu cầu tiêm ba liều trong khoảng thời gian hai tuần và không đòi hỏi phải bảo quản trong nhiệt độ cực lạnh như vaccine của Moderna và Pfizer.
 |
Cuba đang muốn lôi kéo du khách quốc tế tới quốc đảo này nghỉ dưỡng kết hợp với tiêm vaccine. Ảnh: AP |
Chính phủ Cuba cho biết họ có thể sản xuất 100 triệu liều trong năm nay, vượt xa con số 11 triệu dân trên đảo và có thể đáp ứng nhu cầu của du khách nước ngoài.
Nhưng Cuba có thể không có thiết bị cần thiết để sản xuất vaccine ở quy mô lớn. Các lệnh trừng phạt của Mỹ đã làm tăng chi phí mua nguyên liệu thô và khiến việc chuyển tiền vào quốc đảo này trở nên phức tạp.
José Luis DiFabio, cựu đại diện của Tổ chức Y tế Thế giới tại Cuba, cho biết: “Có thể rất khó để mua đủ số lọ cho 100 triệu liều thuốc. Chi phí và thời gian vận chuyển tới Cuba thường gây khó khăn".
Ngoài ra, việc mở cửa cho du khách quốc tế cũng có thể gây ra nhiều trở ngại trong công tác kiểm dịch của Cuba.
Cuba đã phản ứng nhanh chóng trước những trường hợp mắc COVID-19 đầu tiên. Bất kỳ ai được chẩn đoán mắc bệnh đều được nhập viện ngay lập tức và cách ly những người tiếp xúc với bệnh nhân.
Cuba hiện ghi nhận 12.225 ca mắc COVID-19 và 146 trường hợp tử vong, một trong những tỷ lệ thấp nhất ở Tây Bán cầu.
Tháng 11 năm ngoái, Cuba đã quyết định mở cửa đón các chuyến bay quốc tế. Kể từ đó, nước này lại ghi nhận đợt bùng phát dữ dội nhất kể từ khi đại dịch bắt đầu. Chính phủ nước này đã buộc phải ban hành giờ giới nghiêm sau 9 giờ tối tại thủ đô Havana.
Chính phủ Cuba vẫn chưa công bố bất kỳ kế hoạch cụ thể nào để tiêm chủng cho khách du lịch, nhưng sẽ phải cân nhắc khoảng thời gian cần thiết để cung cấp cả 3 mũi tiêm.
Tiến sĩ Guillén nói rằng thay vì ở lại hòn đảo trong một tháng rưỡi, khách du lịch có thể được lựa chọn tiêm một mũi trên đảo, và đóng gói hai liều còn lại trong vali của họ để tiêm khi trở về nhà.
Đối với một số người, kế hoạch tiêm phòng cho khách du lịch vừa mạo hiểm và lại vừa khôn ngoan để tái thiết nền kinh tế Cuba. Các chuyên gia cho biết, sự kết hợp của đại dịch và các lệnh trừng phạt đã tạo ra cuộc khủng hoảng kinh tế tồi tệ nhất mà đất nước này phải trải qua kể từ khi Liên Xô sụp đổ.
Tuy nhiên, các nhà khoa học Cuba khẳng định mục tiêu là nâng cao sức khỏe toàn cầu. Họ cho rằng bất kỳ lợi nhuận nào cũng chỉ là một tác dụng phụ.
“Chúng tôi không phải là một công ty đa quốc gia, nơi lợi tức đầu tư là ưu tiên số một”, ông Vicente Vérez, một trong những nhà khoa học đứng đầu nhóm phát triển vaccine Sovereign 2, cho biết. “Ưu tiên hàng đầu của chúng tôi là tạo ra sức khỏe và lợi tức đầu tư là hệ quả của điều đó".
