Cuộc chiến thương mại Canada-Mỹ tiếp tục leo thang

Theo mạng tin “nationalnewswatch.com”, mối quan hệ vốn đã căng thẳng giữa Mỹ và Canada có nguy cơ xấu đi hơn nữa sau khi Mỹ tiến hành lệnh cấm nhập khẩu hàng hóa Canada trị giá gần 1 tỷ USD vào sáng sớm ngày 29/9, bao gồm đồ uống có cồn, các sản phẩm từ sữa và xe máy.

Quy mô của lệnh cấm này chỉ chiếm một phần rất nhỏ trong tổng kim ngạch thương mại hai chiều trị giá 880 tỷ USD mỗi năm giữa hai nước láng giềng ở Bắc Mỹ. Tuy nhiên, nó đánh dấu một bước leo thang mới trong cuộc chiến thương mại mà Tổng thống Donald Trump thực hiện đối với đồng minh và đối tác thương mại lâu năm của Mỹ.

Ông Patrick Childress, luật sư chuyên về thương mại, thành viên cấp cao tại hãng luật Holland & Knight và là cựu quan chức thương mại Mỹ, cho rằng, lệnh cấm nhập khẩu này "chắc chắn sẽ không giúp ích gì cho việc xoa dịu căng thẳng thương mại giữa Mỹ và Canada."

Đợt tranh chấp mới nhất bắt đầu từ mùa hè, khi Tổng thống Trump viện dẫn một Đạo luật từ thời Đại Suy thoái để áp thuế 50% lên lượng hàng hóa nhập khẩu từ Canada trị giá khoảng 20 tỷ USD, với cáo buộc rằng Canada phân biệt đối xử với các nhà sản xuất sữa, ôtô và đồ uống có cồn của Mỹ.

Canada đã nhanh chóng đáp trả bằng các mức thuế 15%, 25% hoặc 50%, tương ứng với giá trị hàng hóa nhập khẩu từ Mỹ. Để trừng phạt Canada vì hành động đáp trả các mức thuế của mình, ông Trump đã quyết định cấm nhập khẩu một số sản phẩm của Canada. Lệnh cấm có hiệu lực từ 00 giờ 01 phút sáng ngày 29/9.

Tác động về mặt kinh tế dự kiến sẽ không đáng kể. Ông Childress lưu ý rằng, các sản phẩm nằm trong danh sách cấm vốn đã phải chịu mức thuế do ông Trump áp đặt trước đó.

Ông nói: "Đối với nhiều mặt hàng này, mức thuế 50% thực tế đã đóng vai trò như một lệnh cấm, vì nó khiến việc nhập khẩu từ Canada vào Mỹ trở nên không còn hiệu quả về mặt kinh tế."

Ông Jacob Jensen, Giám đốc Chính sách Thương mại tại tổ chức tư vấn American Action Forum, tính toán rằng lệnh cấm này sẽ áp dụng đối với hàng hóa nhập khẩu từ Canada trị giá 967 triệu USD, dựa trên số liệu năm 2025.

Trong số đó, 87% là các loại đồ uống có cồn – mặt hàng bị Mỹ nhắm đến sau khi một số tỉnh bang của Canada đáp trả các động thái của ông Trump bằng cách cấm bán rượu bia Mỹ tại các cửa hàng.

Lệnh cấm cũng áp dụng đối với một số sản phẩm từ sữa, bao gồm cả váng sữa – một sản phẩm phụ của quá trình chế biến sữa. Hai nước từ lâu đã có bất đồng về việc Canada tìm cách bảo vệ ngành công nghiệp sữa trong nước trước sự cạnh tranh từ nước ngoài bằng cách áp thuế cao đối với lượng sữa nhập khẩu vượt quá hạn ngạch cho phép.

Lệnh cấm còn bao gồm cả xe môtô. Hãng Bombardier Recreational Products (BRP) có trụ sở tại Quebec xác nhận, các dòng xe ba bánh Can-Am Spyder và Canyon của họ "sẽ bị chặn nhập khẩu vào Mỹ."

Tuy nhiên, BRP cho biết, tác động có thể chưa xuất hiện ngay trong năm nay do hãng đã hoàn tất phần lớn quy trình sản xuất và vận chuyển cho mùa kinh doanh hiện tại.

Ông Jensen cho biết: "Đây lại là một bước leo thang nữa trong cuộc chiến thương mại, có thể dẫn đến các biện pháp trả đũa tiếp theo từ phía Canada”. Theo ông, các nhà xuất khẩu Canada và nhà nhập khẩu Mỹ – những bên "chịu ảnh hưởng bởi các lệnh cấm này" – sẽ có động lực mạnh mẽ để yêu cầu giới chức thương mại hai nước tìm cách đạt được "giải pháp tháo gỡ toàn bộ vấn đề này."

Tình trạng bế tắc này đe dọa nỗ lực gia hạn Hiệp định Mỹ - Mexico-Canada (USMCA) – một thỏa thuận thương mại khu vực Bắc Mỹ mà ông Trump từng gây sức ép buộc các nước láng giềng phải chấp thuận trong nhiệm kỳ đầu tiên của mình, đồng thời từng được ông ca ngợi là "hiệp định thương mại hiện đại, tân tiến và cân bằng nhất trong lịch sử đất nước."

Thỏa thuận này cho phép hầu hết các loại hàng hóa được lưu thông qua biên giới các nước Bắc Mỹ mà không phải chịu thuế quan. Tuy nhiên, kể từ khi trở lại Nhà Trắng vào năm ngoái, ông Trump đã công bố một loạt mức thuế quan mới, phủ bóng đen lên tương lai của hoạt động thương mại trong khu vực.

Thủ tướng Canada Mark Carney lên nắm quyền vào năm ngoái với cam kết sẽ có quan điểm cứng rắn trước các động thái thuế quan của Mỹ. Bên cạnh việc đáp trả các mức thuế quan của ông Trump, ông Carney còn nỗ lực giảm sự phụ thuộc của Canada vào thị trường Mỹ. Năm ngoái, Mỹ chiếm hơn 70% kim ngạch xuất khẩu của Canada.

Hồi đầu năm nay, ông Carney cũng đã có bước đi khác biệt so với Mỹ khi đạt thỏa thuận với Trung Quốc: cho phép một số lượng hạn chế xe điện Trung Quốc nhập khẩu vào Canada với mức thuế giảm mạnh, đổi lại Trung Quốc sẽ giảm thuế đối với hạt cải dầu của Canada.

Ông Gabriel Brunet, người phát ngôn của Bộ trưởng Thương mại Canada-Mỹ Dominic LeBlanc, cho biết: "Canada ghi nhận việc các biện pháp thương mại đã được Chính phủ Mỹ công bố trước đó chính thức có hiệu lực. Ưu tiên hàng đầu của Canada vẫn là bảo vệ và hỗ trợ người lao động, nông dân, các gia đình và doanh nghiệp trong nước trước những hành động vô lý này. Trọng tâm cốt lõi của Canada là những gì mình có thể kiểm soát: củng cố nội lực, đa dạng hóa quan hệ đối tác quốc tế và xây dựng một đất nước vững mạnh vì lợi ích của mọi người dân."

Luật sư Childress nhận định, tình trạng bế tắc này nhiều khả năng sẽ kéo dài hàng tháng, chứ không chỉ trong vài tuần, bởi các lệnh cấm nhập khẩu và thuế quan được áp dụng cho đến nay "có lẽ sẽ không gây ra đủ biến động kinh tế để buộc một trong hai bên phải quay lại bàn đàm phán".