Đà Lạt - Viên ngọc âm nhạc mới của mạng lưới thành phố sáng tạo UNESCO
Đà Lạt - thành phố ngàn hoa trở thành đại diện đầu tiên của Việt Nam trong mạng lưới thành phố sáng tạo toàn cầu trong lĩnh vực âm nhạc. Danh hiệu này không chỉ là sự ghi nhận những giá trị âm nhạc độc đáo của Đà Lạt mà còn mở ra những cơ hội phát triển mới cho thành phố cao nguyên này.
Nằm ở độ cao 1.500 mét so với mực nước biển, Đà Lạt từ lâu đã nổi tiếng với khí hậu ôn hòa, cảnh quan thơ mộng và không khí lãng mạn. Tuy nhiên, ít ai biết rằng thành phố này cũng là nơi giao thoa của nhiều dòng chảy âm nhạc đặc sắc - từ âm nhạc truyền thống của các dân tộc bản địa như K'Ho, Churu đến những ảnh hưởng phương Tây được du nhập trong thời kỳ thuộc địa Pháp.
"Danh hiệu Thành phố sáng tạo về âm nhạc của UNESCO không chỉ là niềm tự hào mà còn là trách nhiệm để chúng ta phát triển Đà Lạt trở thành một điểm đến âm nhạc hàng đầu khu vực, nơi mà âm nhạc trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống văn hóa và kinh tế địa phương," ông Đặng Minh Phương, Chủ tịch UBND thành phố Đà Lạt chia sẻ.
Âm nhạc thắm đượm khắp không gian thành phố ngàn hoa
Trên những con phố dốc, trong những quán cà phê ấm cúng, hay bên hồ Xuân Hương thơ mộng, âm nhạc đã trở thành sợi dây vô hình siết chặt mối liên kết giữa các cộng đồng đa dạng của thành phố. Không chỉ chú trọng phát triển kinh tế, Đà Lạt còn khéo léo sử dụng âm nhạc như đòn bẩy thúc đẩy sự phát triển đô thị bền vững và đối thoại liên văn hóa.
Không gian Cồng Lang Biang, được thành phố dày công kiến tạo, đã trở thành sân chơi độc đáo để giới thiệu và gìn giữ âm nhạc truyền thống của các dân tộc thiểu số Đà Lạt. Nơi đây, những âm điệu cồng chiêng hùng tráng vang vọng giữa rừng thông, như lời nhắc nhở về bản sắc văn hóa đặc trưng mà thành phố đang ra sức bảo tồn trong dòng chảy hội nhập hiện đại.
Với tâm huyết xây dựng một Đà Lạt văn minh và nhân văn, Thành phố Sáng tạo đang nỗ lực mở rộng vòng tay đón nhận những nhóm người yếu thế thông qua âm nhạc. Trong sự hợp tác chặt chẽ với các đối tác xã hội, những sự kiện như Liên hoan Hát dành cho Phụ nữ Đà Lạt - dành riêng cho phụ nữ, đặc biệt từ các cộng đồng thiểu số, hay đêm nhạc "Chung một trái tim" dành cho người khuyết tật không chỉ là những hoạt động văn hóa đơn thuần mà còn là cầu nối tinh thần, nơi những trái tim đồng điệu cùng nhau hòa vào bản hòa ca của tình người.
Vào những tối cuối tuần, bên bờ hồ Xuân Hương, người ta dễ bắt gặp những nhóm nghệ sĩ trẻ ôm guitar, hát acoustic trong ánh đèn đường vàng nhạt và sương mù lảng bảng. Không có sân khấu, chỉ có thảm cỏ, vài chiếc ghế gỗ, và những tràng pháo tay ngẫu hứng của người qua đường – một “sân khấu” đúng nghĩa của Đà Lạt.
Salvador (Brazil) - Người anh em xa xôi của Đà Lạt
Cách Đà Lạt hàng chục nghìn kilômét, Salvador - thành phố biển của Brazil - đã được UNESCO công nhận là thành phố sáng tạo về âm nhạc từ năm 2015. Dù khác biệt về địa lý, Salvador và Đà Lạt lại chia sẻ nhiều điểm tương đồng đáng ngạc nhiên.
Dưới ánh nắng nhiệt đới, Salvador - thủ phủ bang Bahia với 2,9 triệu dân - thức giấc và sống trong âm nhạc. Thành phố lớn thứ ba Brazil này không chỉ là nơi âm nhạc vang lên mà là nơi âm nhạc trở thành linh hồn của mọi ngõ ngách.
Nơi đây đã nuôi dưỡng những tài năng vĩ đại như Gilberto Gil và Caetano Veloso, khai sinh nhiều dòng nhạc đặc trưng: tropicalismo nổi loạn, axé sôi động, bossa nova mê hoặc và samba đầy đam mê. Chính tại Salvador, "trio elétrico" - những xe tải với hệ thống âm thanh công suất cao - đã biến đường phố thành sân khấu di động, đưa âm nhạc đến mọi ngóc ngách thành phố.
 |
Lễ hội "Carnaval de Salvador" tại Salvador (Brazil) |
Cả hai thành phố đều sở hữu những cảnh quan đặc biệt - Salvador với những bãi biển đẹp và khu phố cổ Pelourinho, Đà Lạt với cao nguyên thông xanh và kiến trúc Pháp thanh lịch. Điều này đã tạo cảm hứng bất tận cho các nghệ sĩ và nhạc sĩ địa phương.
"Âm nhạc của Đà Lạt mang đậm chất nhân văn và sự giao thoa giữa các nền văn hóa. Từ âm thanh của rừng thông, của suối chảy đến những giai điệu của người Kinh, người K'Ho, người Churu... tất cả hòa quyện tạo nên một bản sắc âm nhạc độc đáo mà ít nơi nào có được," nhà nghiên cứu văn hóa Phan Cẩm Thượng nhận định.
Học hỏi để phát triển
Tại Salvador, không gian công cộng là những sân khấu lý tưởng để quảng bá văn hóa, đặc biệt là âm nhạc. Carnival Bahia - lễ hội cuồng nhiệt nhất hành tinh - là minh chứng cho sức sống âm nhạc khi 2 triệu người hòa mình vào điệu nhảy không ngừng nghỉ suốt một tuần lễ, trải dài 25 kilômét đường phố. Không chỉ là nguồn cảm hứng nghệ thuật, lễ hội còn mang lại giá trị kinh tế khổng lồ với 248 triệu đô la giao dịch, thúc đẩy ngành công nghiệp âm nhạc địa phương vươn tầm quốc tế.
Salvador đã biến âm nhạc thành trụ cột phát triển kinh tế-xã hội. Dự án Vườn ươm Âm thanh và mạng lưới Brasil Criativo không ngừng hỗ trợ các tài năng âm nhạc mới, biến sáng tạo thành động lực cho sự phát triển đô thị bền vững và toàn diện, nơi mỗi nhịp đập của thành phố đều mang trong mình giai điệu bất tận.
Tuy nhiên, những gì Salvador đã làm được không nhất thiết phù hợp với xu hướng phát triển hiện tại của Đà Lạt. "Đà Lạt cần phát huy bản sắc âm nhạc độc đáo của mình, không phải bắt chước các mô hình đã có. Sự giao thoa giữa âm nhạc truyền thống và hiện đại, giữa các nền văn hóa khác nhau, chính là thế mạnh mà thành phố cần khai thác," nhà nghiên cứu Phan Cẩm Thượng nhấn mạnh.
Dự án Nhà hát Opera Đà Lạt đang dần hiện hữu không chỉ là minh chứng cho khát vọng đưa âm nhạc thăng hoa, mà còn là biểu tượng cho sự giao thoa tinh tế giữa văn hóa phương Đông và phương Tây trên mảnh đất cao nguyên. Trong khi đó, Lễ hội Âm nhạc Hoa Sen SoundFest đã vươn mình trở thành điểm hẹn văn hóa đẳng cấp khi chào đón Dàn nhạc Giao hưởng Bucharest cùng vô số nghệ sĩ tài năng từ khắp nơi trên thế giới, thu hút hơn 15.000 người yêu nhạc đến với thành phố sương mù vào năm 2023.
Như vậy, trong tiếng vi vu của gió đại ngàn và sắc màu của ngàn hoa, Đà Lạt đang kiên trì vun đắp cho khát vọng trở thành thành phố âm nhạc - nơi âm thanh không chỉ là nghệ thuật mà còn là phương tiện để xây dựng một cộng đồng đoàn kết, phát triển và nhân văn.
