Nhà giáo Nhân dân, họa sĩ Uyên Huy – Huỳnh Văn Mười, nguyên Chủ tịch Hội Mỹ thuật TPHCM, bày tỏ sự thương tiếc khi hay tin điêu khắc gia Nguyễn Thanh Thu qua đời. Theo họa sĩ Uyên Huy – Huỳnh Văn Mười, điêu khắc gia Nguyễn Thanh Thu là một trong những tác giả quan trọng đã đóng góp vào sự phát triển của mỹ thuật ở đô thị Sài Gòn. Điêu khắc gia Nguyễn Thanh Thu đã được họa sĩ Uyên Huy phỏng vấn khi biên soạn cuốn sách “Mỹ thuật đô thị Sài Gòn Gia Định 1900 – 1975”.
 |
Điêu khắc gia Nguyễn Thanh Thu (1934 - 2025) qua nét vẽ của họa sĩ Phan Trọng Văn |
Điêu khắc gia Nguyễn Thanh Thu sinh năm 1934 tại Gò Vấp, Sài Gòn, tốt nghiệp trường Cao đẳng Mỹ thuật Gia Định. Như nhiều thanh niên ở miền Nam lúc bấy giờ, điêu khắc gia Nguyễn Thanh Thu bị động viên đi lính làm trong ngành quân nhu. Nhờ có tài điêu khắc, ông được Tổng thống chính quyền Sài Gòn Nguyễn Văn Thiệu trực tiếp giao tạc bức tượng có tên “Thương tiếc” đặt ở nghĩa trang quân đội của chế độ cũ ở Biên Hòa. Sau 1975, bức tượng này đã bị dẹp bỏ và tác giả phải đi học tập cải tạo nhiều năm.
Điêu khắc gia Nguyễn Thanh Thu từng đi Mỹ định cư theo diện HO nhưng chưa đến 10 năm ông đã xin về lại Việt Nam sinh sống với con cháu ở quận Gò Vấp, cho đến ngày qua đời.
Nhà nghiên cứu mỹ thuật Lý Đợi, nhận định về điêu khắc gia Nguyễn Thanh Thu: “Lịch sử điêu khắc Việt Nam, dù ở chế độ nào, ông cũng có một vị trí nhất định.Chế độ VNCH đã ghi nhận, chế độ hiện thời cũng đã ghi nhận, dù cách thức có thể khác nhau. Ở đây xin nói chút xíu về tượng đài “An Dương Vương” của ông. Tượng này được xây dựng vào năm 1966 ở ngã sáu Nguyễn Tri Phương ngày nay, bùng binh lớn, nơi tiếp giáp giữa quận 5 và 10. Đến năm 2022 thì được tu sửa, phục dựng gần như nguyên trạng. Tượng An Dương Vương gần như có tỷ lệ 1-1 với chiều cao trung bình của người Việt, tay cầm nỏ, nhưng lại được đặt trên đỉnh cột kiểu La Mã xưa, cao khoảng 50 m, phía dưới là 4 tượng con nghê, nhìn ra 4 hướng. Nếu xét về độ cao, đây có lẽ là tượng đài công cộng cao nhất ở Sài Gòn, thế nhưng rất gọn gàng, thẩm mỹ, không chiếm dụng đất công. Cây cột kiểu La Mã là dấu vết của Tây phương, còn 4 con nghê thì Đông phương/Việt Nam. Tượng thì kết hợp quan niệm cả Đông Tây trong tạo hình".
 |
Tượng đài An Dương Vương đặt tại ngã sáu Nguyễn Tri Phương của điêu khắc gia Nguyễn Thanh Thu |
"Chiều cao của cây cột xem như là niềm ngưỡng mộ, tôn vinh của người dân với An Dương Vương, đưa ông lên tuốt trên cao, dù có thể bản thân ông chỉ muốn mình 1-1 với mọi người. Đây là một trong số ít tượng đài công cộng trang nhã, ấn tượng của Việt Nam. Dù tên tuổi Nguyễn Thanh Thu còn ít được đề cập rộng rãi, nhưng trong các hồ sơ, sách vở chính thức và trong lòng người dân, thì đã ghi khá rõ với những “An Dương Vương”, “Trần Nguyên Hãn”, “Thương tiếc”…
Đời ông tạc không nhiều tượng, nhưng nhiều tác phẩm sâu sắc và đẹp. Thế nhưng, sự nổi tiếng mà ông có được thì vượt khỏi sự khó khăn của đời ông”, theo nhà nghiên cứu mỹ thuật Lý Đợi.
