Liên tục phải đối mặt các vụ kiện…
Trong quá trình mở cửa thị trường theo cam kết hội nhập, các nước có xu hướng gia tăng điều tra, áp dụng các biện pháp PVTM (chống bán phá giá (CBPG), chống trợ cấp…) đối với hàng hóa nhập khẩu (NK) từ Việt Nam. Theo thống kê của Cục Quản lý cạnh tranh (Bộ Công thương), hàng hóa Việt Nam XK ra nước ngoài chịu đến… 98 vụ PVTM, trong đó riêng về CBPG có đến 59 vụ. Bà Phạm Hương Giang, Phòng Xử lý các vụ kiện PVTM của nước ngoài thuộc Cục Quản lý cạnh tranh, cho biết, số vụ việc PVTM mà Việt Nam phải chống đỡ ngày càng tăng. Từ đầu năm 2015 đến nay có đến 11 vụ kiện CBPG đối với hàng Việt Nam XK, trong đó có sáu vụ về thép. Tính trung bình, mỗi tháng Việt Nam phải đối diện với một vụ PVTM.
Không chỉ Mỹ, Liên hiệp châu Âu (EU) điều tra PVTM đối với hàng Việt Nam, mà những thị trường đang phát triển như: Ấn Độ, Thổ Nhĩ Kỳ, Brazil và cả một số nước Đông - Nam Á như: Thái-lan, Indonesia… cũng điều tra PVTM đối với hàng Việt Nam. Sản phẩm bị điều tra không còn tập trung ở nhóm hàng có kim ngạch XK cao hay thế mạnh mà cả ở những mặt hàng có kim ngạch thấp. Mới đây, ngày 28-10, các DN ống thép cuộn carbon Mỹ đã nộp đơn kiện CBPG tới Bộ Thương mại Mỹ (DOC) và Ủy ban Thương mại quốc tế Mỹ (ITC) đối với sản phẩm của năm quốc gia, trong đó có Việt Nam, với biên độ phá giá lên tới 103,83%.
Trước đó, ngày 14-9, DOC đã ra Quyết định sơ bộ đợt rà soát hành chính thuế CBPG lần thứ 11 (POR11) đối với sản phẩm cá tra, cá basa NK từ Việt Nam. Trong kết luận sơ bộ, DOC tiếp tục sử dụng Indonesia làm nước thay thế để tính toán biên độ phá giá (như trong kết quả sơ bộ và cuối cùng của POR10) và xác định mức thuế tạm thời đối với các nhà sản xuất, XK cá tra, basa của Việt Nam…
 |
Doanh nghiệp ống thép cuộn carbon Mỹ nộp đơn kiện sản phẩm của năm quốc với biên độ phá giá lên tới 103,83%. |
DN Việt Nam ngại kiện tụng, thiếu liên kết
Ở nước ta, thống kê của Hội đồng Tư vấn PVTM Trung tâm WTO và Hội nhập, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) với hơn 1.000 DN được thực hiện từ cuối năm 2014 cho thấy, có 60 - 70% số DN được hỏi đã biết về công cụ PVTM. Tuy nhiên, các DN trong nước hầu hết đều chưa có kiến thức chuyên sâu cũng như chưa sử dụng hiệu quả công cụ này. Số lượng các vụ kiện PVTM ở Việt Nam quá ít và dường như PVTM là công cụ bị bỏ quên tại Việt Nam.
Theo Báo cáo do VCCI công bố ngày 14-10, có đến 56,07% số DN được khảo sát không biết hoặc không có thông tin về tình hình hàng hóa nước ngoài cạnh tranh không lành mạnh về giá tại Việt Nam và có tới 45,71% số DN không biết và không có thông tin về tình hình hàng hóa nước ngoài NK ồ ạt vào Việt Nam. Về nhân lực, chỉ 11% số DN cho rằng cán bộ, nhân viên của mình có thể đáp ứng được yêu cầu. 48% cho rằng cán bộ, nhân viên của mình có thể thực hiện việc này nhưng khó khăn. Và có tới 41% số DN trả lời hoàn toàn không thể.
Nhận thức chưa đầy đủ, thiếu chủ động nên các DN chưa biết sử dụng công cụ PVTM để bảo vệ thị trường trong nước cũng như tự bảo vệ mình ở thị trường xuất khẩu là nguyên nhân được các chuyên gia nhắc đi nhắc lại tại hội thảo “Kinh nghiệm ứng phó và sử dụng hiệu quả các biện pháp PVTM nhằm bảo vệ sản xuất trong nước” do Cục Quản lý cạnh tranh tổ chức ngày 6-11.
Theo Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Hoa Sen Vũ Văn Thanh, đến nay, PVTM vẫn là câu chuyện mới. Hiện nay, các nước xem PVTM là một phần trong chiến lược cạnh tranh, có bộ phận chuyên theo dõi thị trường, tập hợp số liệu…, nên phản ứng rất nhanh khi hàng nhập khẩu có dấu hiệu bán phá giá. Còn DN Việt Nam chưa có nhân sự và điều kiện để làm việc này. Ngoài ra, theo quy định của Tổ chức Thương mại thế giới (WTO), muốn đứng đơn kiện, nguyên đơn phải chiếm ít nhất 25% thị phần trong khi DN Việt Nam hầu hết là DN nhỏ nên không đáp ứng được yêu cầu này. Các DN cùng ngành lại cạnh tranh với nhau, thiếu liên kết nên rất khó bắt tay bảo vệ quyền lợi chung.
Theo ông Phùng Gia Đức, Phòng Điều tra vụ kiện PVTM của DN trong nước, Cục Quản lý cạnh tranh, sau khi bị nước NK áp dụng PVTM, hàng hóa XK Việt Nam mất dần thị trường, phải quay về thị trường trong nước. Hành trình quay về “sân nhà” cũng khá chật vật vì thị trường đã bị hàng hóa các nước chiếm lĩnh. Vì vậy, DN Việt Nam phải chủ động hơn, làm thế nào thắng ngay trên sân nhà và thay vì ngồi chờ bị kiện thì phải chủ động đề nghị áp dụng PVTM. Quá bị động là nguyên nhân vì sao hơn 10 năm có pháp lệnh PVTM và gần 10 năm gia nhập WTO, Việt Nam vẫn chưa quen với PVTM.
Mạnh dạn sử dụng công cụ PVTM
Theo Chủ tịch Hội đồng tư vấn về PVTM, Trung tâm WTO và Hội nhập, VCCI, Đinh Thị Mỹ Loan, quá trình hội nhập kinh tế quốc tế của nước ta đang ngày càng đi vào chiều sâu thông qua việc đàm phán và ký kết các hiệp định thương mại tự do (FTA) với nhiều đối tác thương mại lớn, đặc biệt là việc tham gia Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC) được hình thành vào cuối năm 2015, đồng thời hoàn tất đàm phán Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) với 11 đối tác… Với các FTA, AEC, TPP, nền kinh tế của Việt Nam đang đứng trước thách thức lớn khi phải mở rộng cánh cửa cho hàng hóa nước ngoài, đặc biệt là thông qua việc cắt giảm, loại bỏ thuế quan từ sau năm 2015. Các công cụ PVTM truyền thống cần phải đổi mới hơn, áp dụng linh hoạt hơn với các giải pháp mới để phù hợp đòi hỏi của thực tế hiện nay. PVTM không chỉ được biết đến như là một rào cản ở nước ngoài, mà còn được xem như công cụ có thể sử dụng ở trong nước để bảo vệ chính DN nội địa.
Ông Vũ Văn Thanh nhận xét, Việt Nam mở toang cửa cho hàng hoá các nước vào mà không có động thái phòng vệ nào. Bản thân DN thì chưa nhận thức được PVTM là công cụ bảo vệ ngành nghề, lĩnh vực của mình được nhà nước cho phép áp dụng; chưa chủ động nộp đơn yêu cầu áp dụng các biện pháp PVTM, cũng không biết làm sao cho phù hợp, không đầu tư nguồn lực cũng như quan tâm đúng mức đến vấn đề này.
Giám đốc Trung tâm WTO và Hội nhập của VCCI Nguyễn Thị Thu Trang cho biết, kiện PVTM không phải là “cuộc chơi” của mỗi DN riêng lẻ, nó là “cuộc chơi tập thể”, là chiến lược hay hành động của cả một ngành sản xuất nội địa với sản phẩm liên quan. Để sử dụng công cụ này, các DN phải tập hợp lại với nhau thành một lực lượng đủ sức đại diện cho một ngành sản xuất trong nước liên quan (cho sản phẩm liên quan).
Hợp tác cùng Thời Nay
Xem thêm:
