Di sản địa chất và văn hóa của Mông Cổ đã trở thành tâm điểm chú ý trong tháng 8, khi Công viên địa chất Khanbogd – Shar Tsav được giới thiệu tới đông đảo công chúng trong nước và quốc tế tại hai sự kiện quy mô lớn diễn ra ở thủ đô Ulaanbaatar: Lễ hội Văn hóa Thế giới Du mục 2026 và Hội nghị lần thứ 17 các Bên tham gia Công ước Liên Hợp Quốc về Chống sa mạc hóa (UNCCD COP17).
Nằm tại vùng Gobi của Mông Cổ, Khanbogd – Shar Tsav nổi tiếng với những cảnh quan địa chất độc đáo cùng hệ thống di sản văn hóa phong phú, phản ánh mối liên hệ sâu sắc giữa con người, thiên nhiên và môi trường. Việc giới thiệu công viên địa chất tại các sự kiện quốc tế có quy mô lớn đã góp phần nâng cao nhận thức về giá trị di sản của khu vực, đồng thời làm nổi bật tiềm năng phát triển du lịch bền vững, cải thiện sinh kế cho cộng đồng địa phương và thúc đẩy bảo vệ môi trường.
Lan tỏa giá trị di sản qua văn hóa du mục Mông Cổ
Công viên địa chất Khanbogd – Shar Tsav được giới thiệu tại Lễ hội Văn hóa Thế giới Du mục 2026, tổ chức dưới chân núi Taij Khairkhan, quận Nalaikh, thủ đô Ulaanbaatar. Với hơn 1.200 lượt khách mỗi ngày, lễ hội đã trở thành một không gian sinh động để quảng bá công viên địa chất và những giá trị di sản đặc sắc của khu vực tới đông đảo công chúng.
Tại Gian hàng Công viên địa chất, khách tham quan được tìm hiểu về sự đa dạng của di sản Khanbogd – Shar Tsav, từ những cấu trúc địa chất đặc trưng, hóa thạch, dấu chân khủng long cho tới các giá trị di sản tự nhiên và văn hóa. Gian hàng cũng giới thiệu cách tiếp cận tổng thể của công viên địa chất: bảo vệ, quảng bá và quản lý bền vững các giá trị địa chất, tự nhiên, văn hóa và di sản văn hóa phi vật thể. Qua đó, công viên hướng tới việc củng cố mối liên kết giữa cảnh quan thiên nhiên, truyền thống du mục và cộng đồng địa phương.
Cách tiếp cận này còn được thể hiện qua Gian hàng “Hương vị Gobi”, nơi giới thiệu năm món ăn và đồ uống đặc trưng của vùng Gobi thông qua hoạt động trình diễn và thưởng thức. Ẩm thực truyền thống được đưa vào câu chuyện về công viên địa chất như một phần của di sản sống. Qua đó, hoạt động góp phần cho thấy kiến thức và tập quán ẩm thực của người dân địa phương có mối liên hệ chặt chẽ với môi trường tự nhiên, đồng thời là một phần quan trọng trong bản sắc văn hóa của vùng đất này.
Kết nối di sản địa chất với các vấn đề toàn cầu về đất đai và phát triển bền vững
Hoạt động quảng bá tiếp tục được đẩy mạnh tại UNCCD COP17 diễn ra ở Ulaanbaatar. Tại đây, Công viên địa chất Khanbogd – Shar Tsav được giới thiệu tới cộng đồng quốc tế gồm các nhà hoạch định chính sách, chuyên gia, các tổ chức hoạt động trong lĩnh vực đất đai, khí hậu và phát triển bền vững.
Trong suốt thời gian diễn ra hội nghị, công viên địa chất được giới thiệu tại Gian hàng chung UNESCO – UNDP ở Khu vực Xanh (Blue Zone). Các đại biểu có cơ hội tìm hiểu về những giá trị di sản của khu vực cũng như tiềm năng đóng góp vào phát triển du lịch bền vững và các mô hình phát triển dựa vào cộng đồng.
Một sự kiện chuyên đề mang tên “Công viên địa chất Khanbogd – Shar Tsav, Công viên địa chất Toàn cầu UNESCO tiềm năng của Mông Cổ: Di sản địa chất và văn hóa vì sinh kế bền vững, bảo tồn và phát triển địa phương” được tổ chức ngày 25/8 tại Khu vực Xanh. Sự kiện tập trung giới thiệu hệ thống di sản phong phú của công viên địa chất, đặc biệt là Khối núi Khanbogd và Khu dấu chân khủng long Shar Tsav, đồng thời nhấn mạnh giá trị khoa học của các địa điểm này.
Bên cạnh phần thảo luận, sự kiện còn có triển lãm ảnh, các tài liệu trực quan và thông tin giới thiệu, cùng khu trưng bày sản phẩm thủ công địa phương. Những hoạt động này mang đến cho người tham dự góc nhìn toàn diện hơn về di sản cũng như đời sống của cộng đồng tại khu vực.
Các chuyên gia và đại biểu cũng thảo luận về vai trò của công viên địa chất trong việc kết nối bảo tồn di sản, bảo đảm sinh kế bền vững và phát triển địa phương. Nội dung trao đổi tập trung vào những thách thức và cơ hội trong việc bảo vệ di sản, đồng thời tăng cường vai trò lãnh đạo của cộng đồng địa phương, mở rộng cơ hội sinh kế cho người dân nông thôn và thúc đẩy phát triển bền vững tại vùng Gobi.
Công viên địa chất Khanbogd – Shar Tsav cũng được giới thiệu tại các hoạt động diễn ra ở Gian hàng Mông Cổ, Gian hàng Một Liên Hợp Quốc tại Mông Cổ (One UN Mongolia) và Gian hàng Türkiye trong Khu vực Xanh. Qua đó, hình ảnh và giá trị di sản của khu vực tiếp tục được mở rộng tới cộng đồng quốc tế, đồng thời tạo thêm cơ hội kết nối các sáng kiến về di sản của Mông Cổ với những cuộc thảo luận toàn cầu về phát triển bền vững.
Di sản – động lực cho phát triển bền vững
Việc quảng bá Công viên địa chất Khanbogd – Shar Tsav tại hai sự kiện lớn cho thấy di sản có thể trở thành cầu nối giữa văn hóa, thiên nhiên và phát triển bền vững. Từ những người dân và du khách tham dự lễ hội tại Ulaanbaatar đến các đại biểu quốc tế tại COP17, công viên địa chất đã được giới thiệu tới nhiều nhóm công chúng khác nhau. Qua đó, sáng kiến góp phần nhấn mạnh tầm quan trọng của việc bảo vệ và phát huy những giá trị di sản đặc sắc của Mông Cổ, đồng thời mở ra thêm cơ hội cho cộng đồng địa phương.
Các hoạt động này nằm trong nỗ lực dài hạn nhằm nâng cao vị thế của Công viên địa chất Khanbogd – Shar Tsav, đồng thời quảng bá vùng Gobi như một điểm đến nơi di sản địa chất, truyền thống văn hóa, văn hóa ẩm thực và du lịch bền vững cùng hội tụ. Đây cũng là hướng tiếp cận cho thấy bảo tồn di sản không chỉ nhằm gìn giữ quá khứ, mà còn có thể trở thành nền tảng để tạo sinh kế, phát triển cộng đồng và xây dựng một tương lai bền vững cho vùng đất Gobi.
