Lễ công bố được tổ chức tại huyện Khanbogd, tỉnh Umnugovi bởi Ban Quản lý lâm thời Công viên địa chất, Khu phức hợp Văn hóa và Giải trí Demchog cùng chính quyền địa phương, với sự phối hợp của UNESCO, Ủy ban Quốc gia Mông Cổ về UNESCO, Rio Tinto Mongolia và nhiều đối tác khác.
 |
Mông Cổ ra mắt công viên địa chất quốc gia đầu tiên, đánh dấu bước tiến quan trọng hướng tới danh hiệu Công viên Địa chất Toàn cầu UNESCO. |
Theo UNESCO, việc thành lập công viên địa chất không chỉ góp phần bảo tồn các giá trị địa chất, cổ sinh vật học, thiên nhiên và văn hóa đặc sắc của Mông Cổ mà còn tạo động lực mới cho phát triển du lịch bền vững, giáo dục, nghiên cứu khoa học và kinh tế địa phương. Đây cũng là nền tảng để Khanbogd – Shar Tsav chuẩn bị hồ sơ đề cử vào Mạng lưới Công viên Địa chất Toàn cầu UNESCO.
Công viên địa chất trải rộng trên địa bàn hai huyện Khanbogd và Manlai (tỉnh Umnugovi) cùng hai huyện Khatanbulag và Mandakh (tỉnh Dornogovi), sở hữu nhiều cảnh quan và giá trị địa chất có ý nghĩa quốc tế. Khu vực này lưu giữ dấu tích của các hệ sinh thái cổ đại, nơi khủng long từng sinh sống, cùng những tầng hóa thạch được đánh giá là có giá trị khoa học hàng đầu thế giới.
Đây cũng là nơi có Khối núi Khanbogd – một trong những khối đá granite kiềm lớn nhất thế giới, hình thành cách đây khoảng 290 triệu năm. Hai khoáng vật Mongolite và Armstrongite cũng lần đầu tiên được phát hiện tại khu vực này.
 |
Tham dự buổi lễ có Giáo sư Shahbaz Khan, Giám đốc và Trưởng Đại diện Văn phòng Khu vực Đông Á của UNESCO; Bộ trưởng Ngoại giao Mông Cổ Battsetseg Batmunkh, đồng thời là Chủ tịch Ủy ban Quốc gia Mông Cổ về UNESCO; ông Sanchigdorj Khurelbaatar, Cục trưởng Cục Chính sách Địa chất thuộc Bộ Công nghiệp và Tài nguyên Khoáng sản, Chủ tịch Ủy ban Quốc gia về Công viên địa chất; cùng lãnh đạo các tỉnh, huyện, đại diện Liên Hợp Quốc, giới học thuật, Rio Tinto Mongolia, Oyu Tolgoi và đông đảo cộng đồng địa phương.
Phát biểu tại sự kiện, Giáo sư Shahbaz Khan nhấn mạnh việc thành lập công viên địa chất quốc gia đầu tiên không chỉ là thành tựu quan trọng của Mông Cổ mà còn là bước tiến hướng tới sự công nhận quốc tế.
"Việc được công nhận ở cấp quốc gia là nền tảng quan trọng chứ không phải đích đến cuối cùng. UNESCO sẵn sàng tiếp tục đồng hành cùng Mông Cổ thông qua hợp tác kỹ thuật, nâng cao năng lực, trao đổi khoa học và chia sẻ kinh nghiệm từ mạng lưới Công viên Địa chất Toàn cầu."
- Giáo sư Shahbaz Khan
Ông cũng cho rằng công viên địa chất thể hiện cam kết của Mông Cổ trong việc bảo tồn di sản Trái Đất đặc biệt, phát triển du lịch địa chất và kết hợp hài hòa giữa bảo tồn địa chất với văn hóa du mục cũng như phát triển cộng đồng.
 |
Giáo sư Shahbaz Khan |
Bộ trưởng Ngoại giao Battsetseg Batmunkh cho biết công viên địa chất sẽ góp phần bảo tồn và quảng bá các giá trị địa chất, cổ sinh vật học và văn hóa của Mông Cổ, đồng thời thúc đẩy du lịch bền vững và cải thiện sinh kế cho người dân địa phương.
 |
Bộ trưởng Ngoại giao Battsetseg Batmunkh |
Trong khi đó, ông Sanchigdorj Khurelbaatar đánh giá đây là mô hình hợp tác tiêu biểu giữa khu vực công và tư, đồng thời bày tỏ tin tưởng Khanbogd – Shar Tsav sẽ sớm đủ điều kiện để được UNESCO công nhận là Công viên Địa chất Toàn cầu.
Bà Amarjargal Khenchbish, Tổng Giám đốc Rio Tinto Mongolia, nhấn mạnh sáng kiến sẽ góp phần quảng bá hình ảnh Mông Cổ ra thế giới, tạo thêm cơ hội đa dạng hóa nền kinh tế địa phương thông qua du lịch bền vững, đồng thời gìn giữ các giá trị thiên nhiên và văn hóa cho các thế hệ mai sau.
 |
Một dấu mốc quan trọng khác của buổi lễ là lễ ký kết các Biên bản ghi nhớ (MoU) giữa chính quyền hai tỉnh Umnugovi và Dornogovi, cũng như giữa bốn huyện Khanbogd, Manlai, Mandakh và Khatanbulag. Các thỏa thuận này thiết lập cơ chế phối hợp trong công tác bảo tồn, phát triển và quản lý công viên địa chất, đồng thời hỗ trợ quá trình chuẩn bị hồ sơ đề cử lên UNESCO.
Sau lễ ra mắt, các đại biểu đã tham quan Khu hóa thạch gỗ Suikhent và Khu cổ sinh vật học Shar Tsav, nơi các chuyên gia trong nước và quốc tế giới thiệu những giá trị địa chất và cổ sinh vật học nổi bật của khu vực. Đoàn chuyên gia quốc tế có sự tham gia của Tiến sĩ Soo Jae Lee, thành viên Hội đồng Công viên Địa chất Toàn cầu UNESCO và Điều phối viên Mạng lưới Công viên Địa chất Hàn Quốc, cùng Tiến sĩ Alireza Amrikazemi, thành viên Hội đồng Công viên Địa chất Toàn cầu UNESCO và Chủ tịch Mạng lưới Công viên Địa chất Toàn cầu Iran.
 |
Từ năm 2024, UNESCO đã hỗ trợ xây dựng và phát triển lâu dài Công viên địa chất Khanbogd – Shar Tsav thông qua dự án "Thúc đẩy du lịch bền vững tại Mông Cổ thông qua di sản văn hóa và địa chất UNESCO", kéo dài ba năm với nguồn tài trợ 1,5 triệu USD từ Rio Tinto Mongolia.
Dự án đã hỗ trợ nghiên cứu và tư liệu hóa di sản địa chất và văn hóa; đánh giá các điểm địa chất có giá trị quốc tế; đào tạo cán bộ quản lý, chuyên gia di sản và cộng đồng địa phương; thúc đẩy trao đổi kinh nghiệm quốc tế; thành lập Ban Quản lý Công viên địa chất; xây dựng bộ nhận diện thương hiệu; nâng cấp hệ thống bảng thông tin và biển chỉ dẫn; đồng thời triển khai nhiều hoạt động giáo dục và truyền thông nhằm quảng bá các giá trị đa dạng của công viên.
 |
 |
UNESCO đánh giá việc ra mắt Công viên địa chất Khanbogd – Shar Tsav mở ra một chương mới cho công tác bảo tồn di sản địa chất của Mông Cổ. Thông qua việc gìn giữ những cảnh quan có giá trị quốc tế, tôn vinh văn hóa du mục và trao quyền cho cộng đồng địa phương thông qua du lịch bền vững, công viên sẽ tạo nền tảng vững chắc để Mông Cổ tiến tới danh hiệu Công viên Địa chất Toàn cầu UNESCO, đồng thời khẳng định vai trò của bảo tồn di sản trong thúc đẩy phát triển bền vững.
