Vàng thế giới hồi phục trong vòng kiềm tỏa của lãi suất
Sau hai tuần giảm liên tiếp, giá vàng thế giới đã có tuần tăng đầu tiên. Từ vùng quanh 4.117 USD/ounce trong phiên ngày 7/10, kim loại quý hồi phục và kết thúc tuần ở mức 4.194,4 USD/ounce, cao hơn khoảng 54 USD/ounce so với đầu tuần. Tuy vậy, mức tăng này chưa đủ để thay đổi bức tranh chung, khi giá vẫn thấp hơn nhiều so với vùng 4.400 - 4.500 USD/ounce hồi đầu tháng 9.
Yếu tố quyết định vẫn là lãi suất. Ngày 16/9, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) nâng lãi suất thêm 0,25 điểm phần trăm, lên 3,75 - 4%/năm, lần tăng đầu tiên kể từ năm 2023. Báo cáo việc làm tháng 9 yếu hơn dự báo đã giúp thị trường bớt lo ngại về một đợt tăng nữa ngay trong tháng 10.
Theo công cụ FedWatch của CME, phần lớn nhà đầu tư kỳ vọng Fed giữ nguyên lãi suất tại cuộc họp ngày 27 - 28/10, nhưng xác suất tăng lãi suất vào tháng 12 vẫn ở mức khoảng 85%. Nói cách khác, thị trường mới chỉ lùi thời điểm thắt chặt, chứ chưa loại bỏ khả năng này.
Phát biểu của giới chức Fed trong tuần củng cố nhận định đó. Chủ tịch Fed chi nhánh Kansas City, ông Jeff Schmid, cho rằng kiềm chế lạm phát có thể đòi hỏi tăng lãi suất thêm. Chủ tịch Fed chi nhánh San Francisco, bà Mary Daly, cho biết lộ trình chính sách phụ thuộc vào việc áp lực lạm phát có tiếp diễn hay không.
Tiến sĩ Nguyễn Trí Hiếu, chuyên gia tài chính - ngân hàng, lý giải sự thận trọng này bắt nguồn từ giá năng lượng. Theo ông, khi eo biển Hormuz chưa được khai thông, giá dầu neo cao kéo theo giá cả hàng hóa, đưa lạm phát Mỹ lên trên 3%, cao hơn mục tiêu 2%. Vì vậy, về nguyên tắc, Fed vẫn phải ưu tiên kiểm soát lạm phát. Tuy nhiên, ông lưu ý từ nay đến cuộc bầu cử giữa kỳ tháng 11, áp lực từ Nhà Trắng buộc Fed giảm lãi suất sẽ còn tiếp diễn. Sự giằng co này khiến giá vàng khó hình thành xu hướng rõ ràng trong ngắn hạn.
Dòng tiền đầu cơ cũng phản ánh tâm lý thận trọng. Theo báo cáo phân tích thị trường vàng tháng 10 của Tập đoàn Vàng bạc Đá quý Phú Quý, tính đến ngày 29/9, vị thế mua ròng của các quỹ đầu tư trên sàn COMEX còn 120.318 hợp đồng, giảm khoảng 24.429 hợp đồng so với cuối tháng 8. Ngược lại, các quỹ tín thác vàng giao dịch trên sàn (ETF) toàn cầu vẫn mua ròng khoảng 63,4 tấn trong 4 tuần tính đến ngày 25/9, đưa tổng lượng nắm giữ lên khoảng 4.248,4 tấn.
Như vậy, giới đầu cơ ngắn hạn đang giảm vị thế, trong khi dòng tiền nắm giữ vàng qua quỹ vẫn tiếp tục tích lũy. Về kỹ thuật, báo cáo xác định vùng hỗ trợ của hợp đồng vàng COMEX kỳ hạn tháng 12 quanh 4.123 USD/ounce và vùng kháng cự quanh 4.488 USD/ounce.
Lực đỡ lớn hơn đến từ các ngân hàng trung ương. Theo Tiến sĩ Bùi Ngọc Sơn, Trung Quốc và các nước nhóm BRICS mua nhiều vàng vì muốn đa dạng hóa tài sản dự trữ, giảm phụ thuộc vào đồng USD. Sau xung đột tại Ukraine, các nước này nhận thấy tài sản định giá bằng USD có thể bị phong tỏa, còn vàng vật chất lưu giữ trong nước thì không phụ thuộc vào khả năng thanh toán của đối tác nào.
Ông lưu ý vàng không sinh lời nên việc các quốc gia này chấp nhận mua ở vùng giá cao, chủ yếu xuất phát từ mục tiêu an ninh tài chính dài hạn.
Năm nay cũng ghi nhận một số ngân hàng trung ương bán ra, như Thổ Nhĩ Kỳ hay Nga. Tuy nhiên, các động thái này chủ yếu xuất phát từ nhu cầu thanh khoản hoặc ổn định nội tệ, chưa làm thay đổi xu hướng tích lũy chung. Điều đó phần nào giải thích vì sao giá vàng giảm khá mạnh trong tháng 9 nhưng chưa phá vỡ vùng hỗ trợ quanh 4.100 USD/ounce.
Khoảng cách giá trong nước và thế giới là biến số đáng lo
Trái với nhịp phục hồi của thị trường quốc tế, diễn biến trong nước tuần qua cho thấy một điểm khác biệt. Tính theo quy đổi, mức tăng khoảng 54 USD/ounce của giá thế giới tương đương khoảng 1,7 triệu đồng/lượng, trong khi vàng miếng SJC chỉ tăng 1,3 triệu đồng/lượng. Dù vậy, khoảng cách giữa hai thị trường vẫn đứng ở mức cao. Trong suốt tuần, giá bán vàng miếng SJC luôn cao hơn giá thế giới quy đổi khoảng 12,5 - 13,5 triệu đồng/lượng.
Con số này cần được đặt trong diễn biến vài tháng gần đây. Trong tháng 8, giá vàng trong nước chỉ cao hơn thế giới khoảng 3 - 5 triệu đồng/lượng, có thời điểm giá mua vào còn thấp hơn giá thế giới. Sang tháng 9, khoảng cách nới rộng lên 8 - 9 triệu đồng/lượng, có lúc vượt 10 triệu đồng/lượng. Đến nay, mức chênh đã lên trên 12 triệu đồng/lượng. Như vậy, chỉ trong khoảng hai tháng, phần giá người mua trong nước phải trả thêm so với thế giới đã tăng khoảng ba lần.
Điều này có ý nghĩa quan trọng với người mua. Khi chênh lệch cao, giá trong nước không chỉ phụ thuộc vào thị trường quốc tế mà còn phụ thuộc vào việc khoảng cách này co lại hay giãn ra. Nếu nguồn cung được cải thiện và mức chênh quay về vùng của tháng 8, giá vàng miếng có thể giảm vài triệu đồng mỗi lượng ngay cả khi giá thế giới không đổi. Cộng thêm chênh lệch mua - bán 3 triệu đồng/lượng, người mua ở thời điểm hiện nay đang đối mặt với hai lớp rủi ro chồng lên nhau.
Về phía cơ quan quản lý, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) Phạm Thanh Hà cho biết, giá vàng vẫn còn biến động phức tạp. NHNN đang phối hợp với các cơ quan liên quan tăng cường quản lý và triển khai các biện pháp ổn định thị trường vàng, tỷ giá.
Diễn biến lãi suất toàn cầu cũng tác động trực tiếp đến thị trường trong nước. Theo Tiến sĩ Nguyễn Trí Hiếu, mặt bằng lãi suất cao tại các nền kinh tế phát triển đang hút dòng vốn quốc tế về các thị trường này. Khi đồng USD tăng giá, tỷ giá trong nước chịu sức ép, hàng nhập khẩu đắt hơn và nguy cơ lạm phát gia tăng, nhất là khi giá xăng dầu thế giới neo cao.
Ông cho rằng, dù Chính phủ và NHNN mong muốn giảm lãi suất cho vay để hỗ trợ doanh nghiệp, mục tiêu này khó thực hiện từ nay đến cuối năm, khi lãi suất huy động tại nhiều ngân hàng vẫn trong xu hướng tăng.
Trong bối cảnh đó, Tiến sĩ Nguyễn Trí Hiếu khuyên người dân xác định mục tiêu đầu tư theo ba tiêu chí: An toàn vốn, lợi nhuận và thanh khoản. Với người ưu tiên an toàn, tiền gửi ngân hàng vẫn là kênh phù hợp. Trong xu hướng lãi suất tăng, nên gửi các kỳ hạn ngắn 3 - 6 tháng để có thể hưởng mức lãi suất cao hơn khi đáo hạn. Người có số tiền lớn, kể cả những người đã bán vàng cắt lỗ thời gian qua, có thể đàm phán với ngân hàng để được lãi suất ưu đãi. Ông cũng cho rằng, chứng khoán có thể là kênh đáng quan tâm với người chấp nhận rủi ro cao hơn, sau khi thị trường Việt Nam được nâng hạng lên thị trường mới nổi.
Tuần tới, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 9 của Mỹ công bố ngày 14/10 sẽ là phép thử đầu tiên cho kỳ vọng lãi suất của Fed. Với thị trường trong nước, diễn biến của khoảng chênh với giá thế giới đáng được theo dõi không kém giá vàng quốc tế. Khi cả hai lớp chênh lệch còn ở mức cao, vàng phù hợp hơn với vai trò tích lũy dài hạn bằng tiền nhàn rỗi, thay vì mua để kiếm lời nhanh.
