Giữ 'hồn' chiêng như giữ gìn sự giàu có, sung túc của buôn làng

Dù cuộc sống còn nhiều khó khăn, vất vả nhưng dân làng Ia O, huyện Ia Grai (tỉnh Gia Lai) vẫn đang ngày ngày nỗ lực gìn giữ, bảo tồn hàng trăm bộ chiêng quý. Bởi với dân làng Ia O, cồng chiêng chính là thước đo sự sung túc, giàu có.

Xã lưu giữ nhiều cồng chiêng nhất

Là một xã biên giới của huyện Ia Grai, đời sống của người dân Ia O còn vô vàn khó khăn, vất vả. Bởi khó khăn nên vấn nạn “chảy máu cồng chiêng” đã và đang diễn ra ở nhiều nơi của tỉnh Gia Lai. Còn với người dân ở xã Ia O, cồng chiêng là báu vật không chỉ của gia chủ sở hữu, nó còn đại diện cho truyền thống của làng. Vì vậy, qua nhiều thế hệ, xã Ia O đã và đang nỗ lực gìn giữ những bộ chiêng quý, giữ vững thành tích "xã nhiều cồng, chiêng nhất huyện".

Giữ 'hồn' chiêng như giữ gìn sự giàu có, sung túc của buôn làng ảnh 1

Ông Rơ Châm Lin bên chiếc chiêng Pat trị giá khoảng 300-400 triệu đồng.  Ảnh: baogialai.com.vn

Về xã Ia O nhắc đến gia đình “giàu có” nhất hẳn ai cũng biết đến gia đình ông Rơ Chăm Lin - Bí thư chi bộ kiêm Trưởng thôn Mít Jép. Bởi hiện ông Lin đang sở hữu khoảng 40 chiếc cồng, chiêng lớn nhỏ, trong đó có những chiếc chiêng có giá trị từ 300-400 triệu đồng.

Theo chân anh Rơ Mah Hyui- cán bộ văn hóa xã Ia O, chúng tôi đến thăm ông Rơ Chăm Lin. Vừa đến trước cổng, phía trong ngôi nhà sàn bằng gỗ khang trang, rộng rãi nép dưới tán cây xanh mát vang vọng ra âm thanh trầm hùng rất đặc biệt. Đon đả đón khách, ông Lin dẫn chúng tôi vào tham quan căn phòng cất giữ chiêng quý. Những bộ chiêng được ông bao bọc cẩn thận trong một lớp túi mây tre đan chắc chắn, có lót vải và xếp ngay ngắn trên một chiếc kệ gỗ sát tường. Trong số 40 chiếc cồng, chiêng ông đang sở hữu, 2 chiếc chiêng Pat có giá trị nhất. Theo ông Lin “Mỗi chiếc chiêng Pat trị giá khoảng 300-400 triệu đồng và có nhiều người hỏi mua vì chiêng này giờ rất hiếm, không phải ai cũng có được. Loại này gia đình tôi mua vào năm 2005 với giá 50 triệu đồng”.

Chiêng Pat hoàn toàn được đúc bằng đồng. Viền của chiêng được gò công phu, dày dặn, mép tròn, cạnh không sắc. Trên núm có một đường dập trơn bắt ngang, phải quan sát kỹ hoặc sờ bằng tay mới biết. Lòng chiêng được chia thành 3 vòng rõ rệt. Trong đó, vòng gần với phần núm có nhiều lỗ chấm nhỏ, vòng tiếp theo trơn mịn, vòng cuối cùng có những đường vân đồng nhỏ li ti nổi. Những đường vân hay nét chấm đều đặn, đẹp mắt sẽ quyết định giá trị của một chiếc chiêng Pat.

Đặc biệt, chiêng Pat không bao giờ được chỉnh âm bởi bản thân âm thanh của nó đã rất đặc biệt. Bên cạnh đó, cách sử dụng cũng phải rất cẩn thận, công phu để không làm chiêng lạc nhịp. Vừa cặn kẽ giải thích với chúng tôi, ông Lin với lấy chiếc dùi gõ vào chiếc chiêng, lập tức âm thanh trầm ấm lan xa, vang vọng. “Chiêng Pat thường giữ vị trí chủ đạo, đi đầu trong dàn cồng, chiêng. Âm thanh của nó chuẩn mực, bắt nhịp cho các chiêng khác”, ông Lin cho biết thêm.

Rời gia đình ông Lin, chúng tôi đến thăm gia đình ông Rơ Châm Luyên (làng O), còn giữ 4 chiêng quý, trong đó có 2 chiếc chiêng Pat. Điều đặc biệt khiến chúng tôi phải tìm gặp được gia đình ông vì 2 chiếc chiêng quý đã được truyền lại đến 4 đời. Vì vậy, với ông Luyên, 2 chiếc chiêng Pat là vật báu, không phải ai cũng được nhìn ngắm và tự tiện đem ra sử dụng. Ông chia sẻ: “Đây là có cán bộ văn hóa tới nên mới đưa chiêng ra, chiêng này bây giờ quý lắm, ít người có nên phải bảo vệ cẩn thận”.

Nỗ lực giữ “hồn” chiêng

Trong nhiều năm qua, trước sự săn lùng chiêng quý, nhiều ngôi làng của tỉnh Gia Lai đã không còn giữ lại được cồng, chiêng. Để bảo tồn được số lượng cồng, chiêng vừa nhiều, vừa quý như ở xã Ia O thực sự là một nỗ lực lớn.

Theo thống kê số lượng cồng, chiêng mà xã Ia O còn lưu giữ nhiều nhất huyện Ia Grai với hơn 500 bộ. Trong đó có khoảng 250 chiếc chiêng quý như chiêng Pat, chiêng Pom. Ông Rơ Mah Hyui- cán bộ văn hóa xã Ia O, huyện Ia Grai cho biết: "Để bảo tồn và duy trì được số lượng cồng, chiêng như hiện nay phải trông cậy vào chính những người đang lưu giữ. Rất may mắn ở xã Ia O này, người dân xem cồng, chiêng như một phần của cuộc sống nên gìn giữ rất kỹ. Nếu không phải người trong làng hay người quen thì tuyệt đối không bao giờ được lấy chiêng ra. Hơn nữa, nhiều gia đình khá giả trong làng vẫn tìm mua thêm chiêng để cất giữ. Đây thực sự là động lực cho ngành văn hóa của xã tiếp tục góp sức để gìn giữ cồng, chiêng”.

Giữ 'hồn' chiêng như giữ gìn sự giàu có, sung túc của buôn làng ảnh 2

Chiêng Pat là loại chiêng quý, giá trị nhất trong các loại chiêng. Ảnh: baogialai.com.vn

“Bên cạnh đó, ngành văn hóa cũng tích cực tuyên truyền, vận động và khuyến khích người dân gìn giữ cồng, chiêng; thường xuyên tổ chức các lễ hội, cuộc thi, trình diễn… tạo sân chơi cho các già làng, trẻ nhỏ được hòa nhịp cùng cồng, chiêng. Từ đó cồng, chiêng luôn có không gian để sống, để lan tỏa”, anh Hyui cho biết thêm.

Được biết, thời gian tới, thực hiện chỉ đạo của Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch và Ủy ban nhân dân huyện Ia Grai, xã Ia O tiếp tục rà soát, kiểm kê số lượng cồng, chiêng, phân loại chi tiết, từ đó xây dựng các kế hoạch, xin kinh phí để bảo tồn, quản lý hiệu quả, góp phần gìn giữ và bảo tồn giá trị di sản văn hóa cồng, chiêng mãi vang ngân trong các làng đồng bào dân tộc thiểu số.

Theo TTXVN
UNAIDS kêu gọi đối xử tôn trọng và công bằng với cộng đồng LGBT ở Uganda
UNAIDS kêu gọi đối xử tôn trọng và công bằng với cộng đồng LGBT ở Uganda
(Ngày Nay) - UNAIDS, Chương trình phối hợp của Liên Hợp Quốc về HIV/AIDS lo ngại rằng việc phỉ báng cộng đồng đồng tính nữ, đồng tính nam, song tính và chuyển giới (LGBT) ở Uganda có thể dẫn đến bạo lực gia tăng, kỳ thị và phân biệt đối xử và làm giảm khả năng tiếp cận với các dịch vụ liên quan đến HIV và các dịch vụ thiết yếu khác của cộng đồng này. Trong một cuộc phỏng vấn trên phương tiện truyền thông gần đây, Tổng thống Yoweri Museveni, đã mô tả việc trở thành LGBT là một "sự lệch lạc".
Ảnh minh họa.
Phấn đấu đến 2025 cả nước có trên 3.000 hợp tác xã ứng dụng công nghệ cao
Bộ Kế hoạch và Đầu tư đang lấy ý kiến góp ý của nhân dân đối với dự thảo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Kế hoạch phát triển kinh tế tập thể, hợp tác xã giai đoạn 2021 – 2025. Theo đó, dự thảo đặt mục tiêu phấn đấu đến năm 2025 cả nước có trên 3.000 hợp tác xã (HTX) ứng dụng công nghệ cao. 
Mùa đông nên ăn thực phẩm gì để giúp cơ thể khỏe mạnh
Mùa đông nên ăn thực phẩm gì để giúp cơ thể khỏe mạnh
(Ngày Nay) - Thời tiết thay đổi thất thường, nhiệt độ chênh lệch giữa ngày và đêm lớn trong mùa đông khiến cơ thể khó thích nghi; những người có sức đề kháng kém như người già, trẻ em dễ mắc các bệnh: cảm cúm, viêm phế quản, viêm phổi... 
Công nhân công ty TNHH Giày Dona Standard Việt Nam năm nay được thưởng Tết nhiều hơn mọi năm.
Thưởng Tết ở năm đặc biệt – Bài 2: 'Dẫu ít dẫu nhiều, cùng nhau san sẻ'
(Ngày Nay) - Không viện lý do dịch bệnh để “trốn thưởng Tết”, một số doanh nghiệp tuy còn nhiều khó khăn, nhưng vẫn quyết định trích xuất quỹ dự phòng để san sẻ cùng công nhân viên. Đặc biệt, có công ty thời gian đầu phải sản xuất cầm chừng do dịch bệnh, nhưng cuối năm lại thưởng Tết cho công nhân nhiều hơn năm ngoái. Dẫu trường hợp này rất ít, nhưng vẫn là tín hiệu vui sau một năm quá nhiều bộn bề…