Giữ nét văn hóa độc đáo của Lễ cầu an dân tộc Giáy ở Hà Giang

0:00 / 0:00
0:00
(Ngày Nay) - Có lịch sử từ lâu đời, Lễ cầu an của dân tộc Giáy ở xã Nậm Ban, huyện Mèo Vạc, tỉnh Hà Giang luôn được đồng bào nơi đây gìn giữ. Tập quán này vừa được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể cấp Quốc gia.
Giữ nét văn hóa độc đáo của Lễ cầu an dân tộc Giáy ở Hà Giang

Theo Cục Thống kê tỉnh Hà Giang, tính đến ngày 31/12/2019, dân số tộc người Giáy sinh sống trên địa bàn tỉnh có khoảng 17.553 người, chủ yếu tại các huyện Mèo Vạc, Đồng Văn và Yên Minh.

Lễ cầu an là một trong những nghi lễ quan trọng nhất của đồng bào Giáy, còn được biết đến với tên gọi Lễ múa kiếm (Lống ma shá); có từ lâu đời được truyền qua nhiều thế hệ với các bài cúng được ghi chép trong sách cổ của thầy cúng người Giáy tại xã Nậm Ban. Nghi lễ dân gian truyền thống này được tổ chức vào các dịp lễ tết của đồng bào Giáy như Tết Nguyên đán, vào nhà mới, khi kết thúc mùa vụ, đám cưới...

Ông Lục Thanh Minh, sinh năm 1960, thầy cúng, cư trú tại thôn Nà Poòng, xã Nậm Ban, huyện Mèo Vạc cho biết, Lễ cầu an diễn ra vào nhiều dịp trong năm nhưng chủ yếu là vào đầu năm. Đây là dịp để mọi người khấn cầu thần linh cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, dân bản ấm no, mạnh khỏe và hạnh phúc.

Lễ cầu an của dân tộc Giáy được chia làm bốn giai đoạn gồm: phần cúng dâng lễ, phần múa nghi lễ, phần hát múa truyền thống và cuối cùng là phần giao lưu sinh hoạt cộng đồng.

Vào ngày diễn ra Lễ cầu an, từ sáng sớm, mỗi gia đình đều cử người đến địa điểm tổ chức để cùng chuẩn bị cho buổi lễ. Thầy cúng và đội nghệ nhân múa thường có từ 10 - 14 người, bắt buộc phải mặc trang phục nam truyền thống của dân tộc Giáy. Lễ cầu an của người Giáy không đặt nặng về hình thức cũng như các lễ vật dâng lên thần linh, thường chỉ mang tính chất tượng trưng thể hiện thành ý của người làm lễ. Mâm cúng gồm một con gà luộc, một đĩa xôi, hoa quả, chai rượu và vàng hương. Đến giờ làm lễ, thầy cúng yêu cầu đội múa kiếm xếp thành một hàng sau lưng và châm lửa đốt một bó hương thắp lên ban thờ cúng mời thần linh bốn phương về dự lễ. Đội múa cũng như những đạo cụ đều thắt một sợi vải màu đỏ.

Theo ông Nông Thanh Cú, nghệ nhân múa kiếm, thôn Nà Hin, xã Nậm Ban (huyện Mèo Vạc), người Giáy cho rằng màu đỏ là màu của nghi lễ, biểu trưng cho sự may mắn, an lành. Do đó, những đạo cụ dùng trong điệu múa cũng được buộc một dây vải màu đỏ. Ngay sau lễ cúng chính kết thúc, những cô gái dân tộc Giáy thể hiện khả năng ca hát và múa những điệu múa truyền thống của dân tộc.

Sau khi kết thúc bài cúng báo cáo, cầu an và cảm tạ các thần linh, tổ tiên, đội múa kiếm được giao đạo cụ làm bằng gỗ, phỏng theo hình dáng của các loại vũ khí đồng bào Giáy từng sử dụng để thực hiện bài múa. Khi phần múa kiếm kết thúc, những thành viên trong bản cùng nhau thể hiện những bài hát ca ngợi thần linh, cảm tạ tổ tiên, hát đối đáp, giao duyên và những điệu múa truyền thống của đồng bào Giáy. Dân ca dân tộc Giáy rất phong phú về nội dung như: hát về tình yêu đôi lứa, về các loài hoa, đám cưới; hát bên mâm rượu, ca ngợi công đức cha ông, bố mẹ...

Thông qua lễ cúng, đồng bào Giáy gửi gắm ước vọng, cầu mong các thần linh phù hộ cho làng bản được yên bình, người dân được no ấm, không còn đói nghèo, bệnh tật. Đồng thời, cũng thể hiện tinh thần thượng võ, sự thôi thúc, cổ vũ cộng đồng cùng đoàn kết, quyết tâm đấu tranh bảo vệ làng bản.

Lễ cầu an của đồng bào Giáy là một tập quán xã hội giàu tính nhân văn, thể hiện đạo lý uống nước nhớ nguồn, lòng biết ơn và tôn kính tổ tiên, là cầu nối tâm linh giữa đất trời và con người, thể hiện quyết tâm giữ gìn sự bình yên của bản làng, khát vọng về một cuộc sống tốt đẹp hơn. Nghi lễ không chỉ phản ánh vai trò và địa vị của những người thầy cúng trong xã hội trước mà còn là bằng chứng thể hiện những yếu tố văn hóa, tín ngưỡng nguyên thủy sơ khai, niềm tin vào thế giới thần linh.

Giá cổ phiếu châu Á tăng cao kỷ lục
Giá cổ phiếu châu Á tăng cao kỷ lục
(Ngày Nay) - Đầu tuần, khi đồng đô la ổn định trở lại sau một tuần rớt giá, giá cổ phiếu châu Á tăng lên mức cao nhất trong hai năm qua bởi gói kích cầu từ Trung Quốc và kỳ vọng FED cắt giảm lãi suất toàn cầu trong vài tuần.
Quy trách nhiệm người đứng đầu nếu để xảy ra khai thác khoáng sản trái phép
Quy trách nhiệm người đứng đầu nếu để xảy ra khai thác khoáng sản trái phép
(Ngày Nay) - Nhằm quản lý tốt tài nguyên, khoáng sản, đồng thời đảm bảo an ninh, trật tự, tạo môi trường đầu tư an toàn, lành mạnh, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, tỉnh Thái Bình đang chỉ đạo các cấp, ngành thực hiện quyết liệt, đồng bộ các giải pháp, tăng cường hiệu lực quản lý Nhà nước trong lĩnh vực khai thác tài nguyên, khoáng sản trên địa bàn.
Đèn bàn Dragonfly do bà Clara Driscoll thiết kế. Ảnh: Tiffany Glassware
Đèn kính màu Tiffany pha chì: Biểu tượng của nghệ thuật Art Nouveau
(Ngày Nay) - Tiffany Studios đã khẳng định danh tiếng của mình qua những chiếc đèn pha chì tinh xảo. Mặc dù thoạt nhìn, nhiều mẫu đèn có vẻ ngoài tương đồng, nhưng ẩn sâu bên trong mỗi tác phẩm là những điểm độc đáo riêng biệt. Hai trong số những mẫu đèn Tiffany được ưa chuộng nhất là Dragonfly và Wisteria, được tạo ra bởi bàn tay tài hoa của những nữ nghệ sĩ tài năng.
Tháo gỡ vướng mắc pháp lý, khơi thông dòng chảy bất động sản du lịch, nghỉ dưỡng
Tháo gỡ vướng mắc pháp lý, khơi thông dòng chảy bất động sản du lịch, nghỉ dưỡng
(Ngày Nay) -Chia sẻ tại Diễn đàn: “Khơi thông dòng chảy bất động sản du lịch, nghỉ dưỡng”, các chuyên gia pháp lý, BĐS, doanh nghiệp và cơ quan quản lý nhà nước cùng khẳng định: giải pháp tiên quyết để thúc đẩy tiến trình phục hồi phân khúc bất động sản du lịch nghỉ dưỡng chính là tháo gỡ những vướng mắc pháp lý.
Ban tổ chức trao giải Nhì cho các tác giả.
Tôn vinh nhiều tác phẩm âm nhạc “Bài ca Điện Biên”
(Ngày Nay) - Tối 19/5, tại thành phố Điện Biên Phủ, Hội Nhạc sĩ Việt Nam, Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam phối hợp với UBND tỉnh Điện Biên tổ chức Lễ tổng kết, trao giải thưởng tháng âm nhạc “Bài ca Điện Biên”.
Ảnh minh họa.
Thành đạo theo tinh thần Thiền tông
(Ngày Nay) - Sau khi vượt thành xuất gia, Sa-môn Cù Đàm trải qua nhiều năm tháng tầm sư học đạo và khổ hạnh nơi rừng già, mục đích tìm ra con đường thoát ly sanh tử.