Hà Nội triển khai thí điểm mô hình trợ giúp người khuyết tật, người yếu thế

Ngày 8/7, Hà Nội tổ chức lễ ra mắt Mô hình phục hồi chức năng, can thiệp sớm và trợ giúp người khuyết tật, người yếu thế dựa vào gia đình và cộng đồng tại xã Xuân Mai.

Qua rà soát cho thấy còn một số lượng lớn người yếu thế có nhu cầu được hỗ trợ chăm sóc sức khỏe và phục hồi chức năng tại cộng đồng. Đó là các đối tượng như: người cao tuổi suy giảm chức năng vận động, người sau tai biến mạch máu não, người mắc bệnh mạn tính kéo dài, trẻ em rối loạn phát triển hoặc chậm phát triển tâm thần vận động, người bệnh tâm thần giai đoạn ổn định và những người có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, hạn chế khả năng tiếp cận các dịch vụ y tế.

Hà Nội lựa chọn 5 xã, phường thí điểm

Thực hiện Nghị quyết số 72 của Bộ Chính trị về công tác chăm sóc sức khỏe nhân dân trong tình hình mới, Chương trình số 06 của Thành ủy Hà Nội và Kế hoạch số 71 của Ủy ban Nhân dân Thành phố, ngành Y tế Thủ đô đang từng bước đổi mới mô hình chăm sóc sức khỏe theo hướng lấy người dân làm trung tâm, y tế cơ sở làm nền tảng và cộng đồng là môi trường chăm sóc bền vững.

Từ định hướng đó, Hà Nội lựa chọn 5 xã, phường gồm Xuân Mai, Khương Đình, Tây Mỗ, Phúc Thịnh và Ba Vì triển khai thí điểm mô hình phát hiện sớm, can thiệp sớm, quản lý và phục hồi chức năng dựa vào gia đình và cộng đồng. Mô hình hướng tới mục tiêu phát hiện sớm các nguy cơ suy giảm chức năng, tổ chức can thiệp kịp thời, quản lý lâu dài và nâng cao khả năng hòa nhập xã hội cho người khuyết tật cũng như các nhóm yếu thế.

Phát biểu chỉ đạo tại buổi lễ, bà Vũ Thu Hà - Thành ủy viên, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân thành phố Hà Nội nhấn mạnh, việc triển khai mô hình này mang tính đột phá, các bệnh viện tuyến trên sẽ trực tiếp hỗ trợ chuyên môn, bố trí cán bộ xuống trạm y tế để khám sức khỏe cho người dân, đồng thời đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ y tế cơ sở. Đối với những kỹ thuật, dịch vụ mà tuyến y tế cơ sở chưa đủ điều kiện triển khai, các bệnh viện tuyến trên sẽ trực tiếp hỗ trợ thực hiện, bảo đảm người dân vẫn được tiếp cận dịch vụ y tế một cách thuận lợi và kịp thời.

Đây là một bước tiến quan trọng để đưa các dịch vụ y tế đến gần người dân hơn, người dân không phải di chuyển xa, không nhất thiết phải lên các bệnh viện tuyến trên mà vẫn được tiếp cận các dịch vụ y tế ngay tại tuyến cơ sở. Đây cũng là định hướng rất rõ của Trung ương trong việc chuyển trọng tâm chăm sóc sức khỏe về y tế cơ sở.

Liên quan đến nhiệm vụ khám sức khỏe toàn dân, Phó Chủ tịch tịch Ủy ban Nhân dân thành phố nhấn mạnh, việc tổ chức khám sức khỏe miễn phí cho người dân, thiết lập hồ sơ sức khỏe điện tử và quản lý sức khỏe theo vòng đời đang được triển khai đồng bộ trên toàn địa bàn thành phố. Đây là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, đề nghị các xã, phường tập trung chỉ đạo, đẩy nhanh tiến độ thực hiện, phấn đấu hoàn thành cùng các địa phương khác trong năm 2026.

Ông Vương Ánh Dương - Phó Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh, Bộ Y tế cho biết, việc triển khai mô hình phát hiện sớm, can thiệp sớm và quản lý phục hồi chức năng dựa vào cộng đồng tại xã Xuân Mai là bước đi cụ thể nhằm hiện thực hóa chủ trương phát triển hệ thống phục hồi chức năng theo các quyết định của Thủ tướng Chính phủ và Quyết định số 1709 của Bộ Y tế về triển khai các tiểu dự án thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026-2035.

Bên cạnh những kết quả bước đầu, ông Vương Ánh Dương cũng chỉ ra một số vấn đề cần tiếp tục hoàn thiện, trong đó có việc xây dựng cơ chế tài chính bền vững để hỗ trợ các dịch vụ phục hồi chức năng tại nhà, nghiên cứu cơ chế chi trả bảo hiểm y tế đối với các dịch vụ chăm sóc tại cộng đồng.

Mô hình được triển khai theo quy trình liên tục

Thực tế hiện nay, khoảng 80% người khuyết tật mới chỉ được tiếp cận các dịch vụ chăm sóc sức khỏe thông thường như các nhóm đối tượng khác, trong khi nhu cầu khám sàng lọc, phục hồi chức năng chuyên sâu, can thiệp sớm và quản lý sức khỏe lâu dài vẫn chưa được đáp ứng đầy đủ. Phần lớn các trường hợp đang được quản lý mới tập trung ở nhóm hưởng chính sách bảo trợ xã hội, chưa bao quát hết những người có nhu cầu chăm sóc và phục hồi chức năng tại cộng đồng.

Là địa phương đầu tiên triển khai, xã Xuân Mai xác định Trạm Y tế xã giữ vai trò đầu mối chuyên môn trong việc rà soát, sàng lọc, lượng giá chức năng, lập hồ sơ quản lý sức khỏe, xây dựng kế hoạch can thiệp, theo dõi và phối hợp chuyển tuyến khi cần thiết.

Đối tượng thụ hưởng không chỉ là người khuyết tật mà còn bao gồm trẻ em có nguy cơ chậm phát triển, người cao tuổi suy giảm chức năng, người sau tai biến mạch máu não, người mắc bệnh mạn tính và các trường hợp cần phục hồi chức năng tại cộng đồng.

Mô hình được triển khai theo quy trình liên tục từ phát hiện sớm, can thiệp sớm, phục hồi chức năng, lượng giá định kỳ đến quản lý lâu dài, với sự tham gia của chính quyền địa phương, ngành y tế, các tổ chức đoàn thể, cộng tác viên, tình nguyện viên và đặc biệt là gia đình người bệnh.

Ông Nguyễn Anh Đức - Chủ tịch Ủy ban Nhân dân xã Xuân Mai nhấn mạnh, đề án được xây dựng xuất phát từ chính nhu cầu bức thiết của nhân dân địa phương. Mô hình hoạt động theo nguyên tắc lấy người khuyết tật, người yếu thế làm trung tâm và tận dụng tối đa cơ sở vật chất, nhân lực sẵn có của Trạm Y tế và hệ thống chính trị cơ sở mà không làm phát sinh tổ chức bộ máy mới.

Theo Kế hoạch của Ủy ban Nhân dân xã Xuân Mai, trong giai đoạn thí điểm từ nay đến cuối năm 2026, địa phương phấn đấu đạt chỉ tiêu 100% các thôn được phổ biến kế hoạch; 100% đối tượng đủ điều kiện được lập hồ sơ quản lý cá thể. Nhằm bảo đảm nguồn lực thực hiện, Ủy ban Nhân dân xã dự kiến bố trí nguồn kinh phí ban đầu khoảng 500 triệu đồng từ ngân sách địa phương phục vụ cho công tác điều tra, mua sắm trang thiết bị tối thiểu và nâng cấp cơ sở vật chất, kết hợp với nguồn chi trả của bảo hiểm y tế cùng các nguồn lực xã hội hóa khác.

Ngay trong ngày đầu triển khai mô hình tại Điểm Y tế Thủy Xuân Tiên, với sự hỗ trợ chuyên môn của Bệnh viện Phục hồi chức năng Hà Nội và Bệnh viện đa khoa Chương Mỹ, chương trình đã tổ chức khám sàng lọc cho 50 người dân có nguy cơ hoặc biểu hiện khuyết tật nhưng chưa được xác định mức độ khuyết tật. Các bác sỹ đã tư vấn sức khỏe, cấp thuốc miễn phí, hướng dẫn tập luyện và thực hiện các kỹ thuật phục hồi chức năng đối với những trường hợp cần can thiệp.

Nhân dịp này, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân thành phố Hà Nội Vũ Thu Hà đã trao tặng quà cho 10 người khuyết tật có hoàn cảnh khó khăn trên địa bàn.