Họa sĩ Nguyễn Lâm có tên khai sinh Lâm Huỳnh Long, sinh ngày 16/1/1941 tại Cần Thơ. Ông học Cao đẳng Mỹ thuật Sài Gòn năm 1960 và tốt nghiệp năm 1965. Khoảng năm 1970, ông tham gia Hội Họa sĩ trẻ - tiền thân của nhiều phong trào mỹ thuật trẻ sau này – đã có những đóng góp quan trọng và tiên phong cho nền mỹ thuật Việt Nam hiện đại.
Họa sĩ Nguyễn Lâm đã tham gia Triển lãm Mỹ thuật Quốc tế Paris Biennale vào các năm 1961 và 1963. Trong giai đoạn 1963 - 1972, ông tổ chức 7 triển lãm cá nhân tại Sài Gòn và Malaysia. Từ năm 1973 đến 1975, ông là giảng viên tại Trường Quốc gia Trang trí Nghệ thuật Gia Định cùng một số cơ sở đào tạo nghệ thuật khác.
 |
Họa sĩ Nguyễn Lâm đang làm tranh sơn mài |
Tranh của Nguyễn Lâm trải qua ba giai đoạn chính: từ hiện thực đến trừu tượng bán phần và trừu tượng hoàn toàn. Ông thành công với chất liệu sơn mài nhưng ông cũng vẽ tranh trừu tượng sơn dầu. Là một họa sĩ giỏi nghề, nhất là với chất liệu sơn mài truyền thống, năm 2013, ông được Tổng lãnh sự quán Pháp tại TP.HCM mời phục chế các tác phẩm sơn mài của cố họa sĩ Nguyễn Gia Trí.
Các tác phẩm của ông hiện được lưu giữ tại các bảo tàng lớn như: Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam, Bảo tàng Mỹ thuật TP.HCM và Bảo tàng Nghệ thuật Quốc gia Singapore. Tranh của Nguyễn Lâm cũng được đấu giá quốc tế và có mặt trong các bộ sưu tập tư nhân ở châu Á, châu Âu và châu Mỹ.
 |
Một tác phẩm của họa sĩ Nguyễn Lâm |
Nhà nghiên cứu mỹ thuật Lý Đợi, cho biết: “Vậy là sau khi Nguyễn Lâm ra đi, Hội Họa sĩ trẻ hôm nay chỉ còn lại Nguyễn Trung, Nguyên Khai, Trịnh Cung, Nguyễn Phước, Cù Nguyễn, Nguyễn Thị Hợp… Gia đình Nguyễn Lâm thuộc nhóm hiếm hoi của Việt Nam có đến 8 họa sĩ, trong đó 6 người cùng lúc là hội viên của Hội Mỹ thuật TP.HCM và Hội Mỹ thuật Việt Nam. Nguyễn Lâm có 9 người con, 5 gái 4 trai, trong đó 6 theo nghiệp vẽ là Huyền Lam, Lâm Huỳnh Sơn, Huỳnh Lân, Lâm Huỳnh Linh, Huyền Lê, Lâm Lan. Hai người con còn lại là Lâm Huỳnh Lâm và Lâm Huyền Ly làm thợ sơn mài, còn Lâm Huyền Loan là nghệ sĩ đàn tranh. Con trai của Huyền Lam, cháu ngoại của Nguyễn Lâm, là họa sĩ trẻ Lâm Ngọc Thanh”.
Họa sĩ Phan Trọng Văn, chia sẻ: “Lại thêm một họa sĩ tài năng của Sài Gòn lặng lẽ ra đi - họa sĩ Nguyễn Lâm, một trong những gương mặt tiêu biểu của mỹ thuật miền Nam, và cũng là người mà tôi luôn trân quý, ngưỡng mộ. Ông ra đi, mang theo một thời vang bóng của hội họa miền Nam Việt Nam, nơi mà màu sắc, hình khối và cảm xúc từng thấm đẫm không khí tự do, phóng khoáng, đầy bản sắc của Sài Gòn xưa. Tranh ông, mạnh mẽ mà tinh tế, hiện đại mà đậm hồn Việt, từng truyền cảm hứng cho bao lớp họa sĩ sau này. Với tôi, ông không chỉ là một nghệ sĩ lớn, mà còn là một phần ký ức, một mạch nguồn không thể thiếu trong hành trình tìm kiếm căn cước hội họa miền Nam”.
 |
Từ trái qua: họa sĩ Nguyễn Lâm, họa sĩ Phan Trọng Văn và họa sĩ Hồ Hữu Thủ. Hai họa sĩ thuộc thế hệ Hội Họa sĩ trẻ Nguyễn Lâm và Hồ Hữu Thủ nay đã không còn |
Còn nhà phê bình mỹ thuật Nguyên Hưng, cho hay: “Tôi quen rồi thân với anh Nguyễn Lâm từ những ngày đầu tiên viết báo và viết chuyên về mỹ thuật vào năm 1995. Với tôi, anh là một họa sĩ tài năng, một nghệ sĩ tinh tế, và là một người bạn chân tình. Tôi biết nhiều về mỹ thuật miền Nam trước 1975, chủ yếu là nhờ có anh. Không chỉ có trí nhớ thật tốt, anh còn chịu khó lưu giữ và hệ thống hóa tư liệu. Quý nhất là anh luôn sẵn sàng chia sẻ… Ở tư cách người ít nhiều có duyên nợ với mỹ thuật, tôi chắc chắn sẽ còn quay lại với tác phẩm của anh, với các tư liệu về anh…; còn với tư cách là “bạn”, anh đã là một phần sống mãi trong ký ức của tôi, gắn liền với rất nhiều kỷ niệm - từ lâu rồi…!”.
Lễ tang họa sĩ Nguyễn Lâm diễn ra tại 650/3 Nguyễn Kiệm, phường 4, quận Phú Nhuận, TP.HCM. Lễ nhập quan lúc 12g ngày 28/6. Lễ động quan lúc 5g30 ngày 30/6. Sau đó linh cữu được đưa đi hỏa táng tại Trung tâm Hỏa táng Bình Hưng Hòa. Tang gia xin miễn phúng điếu.
