Chương trình có sự tham gia của các cựu tù chính trị Côn Đảo, gồm: Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, Trung tướng Châu Văn Mẫn; bà Hoàng Thị Khánh, Chủ tịch Hội Chiến sĩ cách mạng bị địch bắt tù đày TPHCM; bà Trần Kim Cúc và bà Trần Thị Trúc Chi, Ủy viên Ban Thường vụ Hội.
Những lá bàng truyền tin
Lấy cảm hứng từ tuyển tập Những lá thư thời chiến Việt Nam do Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật ấn hành (Đại tá, nhà báo Đặng Vương Hưng sưu tầm và biên soạn), chương trình mở ra cuộc trò chuyện về những bức thư giữa chiến tranh, tình cảm dành cho gia đình, tình đồng đội và những lời nhắn gửi của người lính trước khi ra trận. Qua ký ức của những người từng trực tiếp trải qua chiến tranh và những năm tháng tù đày, nhiều câu chuyện tưởng chừng đã lùi xa được tái hiện chân thực, xúc động.
Các nhân chứng chia sẻ về những phương thức liên lạc bí mật trong nhà tù, từ việc truyền tin qua lá bàng đến những bức thư được viết bằng mật mã. Trong hoàn cảnh bị giam cầm, mỗi thông tin được truyền đi không chỉ là sự kết nối giữa những người đồng đội mà còn thể hiện ý chí, niềm tin và tinh thần đấu tranh không khuất phục.
![]() |
AHLLVT, Trung tướng Châu Văn Mẫn đang kể chuyện |
Đặc biệt, những câu chuyện về việc liên lạc với gia đình đã để lại nhiều xúc động. Cựu tù Trần Thị Trúc Chi kể lại rằng, trong hoàn cảnh tù đày, việc gửi được một lá thư về nhà là điều vô cùng khó khăn. Gia đình của nhiều người cũng sống trong điều kiện thiếu thốn, nhất là tại các vùng sâu, vùng xa. Có những người mẹ gửi con cho ông bà, người thân chăm sóc khi mình bị bắt, nhưng vì không có thông tin liên lạc nên không thể biết được những gì xảy ra với con ở quê nhà. Có trường hợp, đến khi được trở về sau ngày giải phóng, người mẹ mới biết con mình đã qua đời từ nhiều năm trước vì bệnh tật hoặc tai nạn.
Câu chuyện cho thấy những mất mát của chiến tranh không chỉ hiện diện nơi chiến trường hay trong chốn lao tù, mà còn kéo dài đến từng mái nhà, từng gia đình. Đó là nỗi đau chia lìa, là sự bất lực khi không thể nhận tin hay gửi lời hỏi thăm đến những người thân yêu. Qua chia sẻ của nhân chứng, thế hệ trẻ hôm nay có dịp cảm nhận sâu sắc hơn giá trị của những điều bình dị trong cuộc sống, như được ở bên gia đình, được hỏi han và giữ liên lạc với những người mình yêu thương.
Luôn nhớ những người đã hy sinh
Cựu tù Hoàng Thị Khánh nói: “Dù thế nào vẫn luôn nhớ một khi đã quyết định dấn thân thì phải kiên định với con đường đã chọn, không được phản bội lý tưởng. Lời hứa ấy trở thành động lực để người chiến sĩ giữ vững ý chí, vượt qua những thử thách khắc nghiệt và đi trọn con đường cách mạng”.
![]() |
Cựu tù Côn Đảo Trần Kim Cúc kể chuyện |
Từ những câu chuyện riêng của mỗi người, chương trình gợi mở một góc nhìn sâu sắc về người chiến sĩ cách mạng: kiên cường trong đấu tranh nhưng cũng giàu tình cảm, luôn mang trong mình nỗi nhớ gia đình và những hy sinh thầm lặng của cả những người ở lại.
Một nội dung khác kết nối ký ức của những người từng trải qua chiến tranh với công tác tri ân hiện nay là phóng sự về Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tại Công viên Văn hóa Lê Thị Riêng (tư liệu do Bộ Tư lệnh cung cấp).
Chia sẻ tại chương trình, các nhân chứng bày tỏ sự đồng tình với chủ trương tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ đã hy sinh vì đất nước. Đặc biệt, các cô chú cựu tù xúc động kể về buổi tiễn đưa hài cốt liệt sĩ, khi không chỉ có thân nhân mà cả những người dân không có mối liên hệ trực tiếp với người đã khuất cũng đến tham dự, tiễn đưa. Điều đó cho thấy sự tri ân không chỉ là mong mỏi của những gia đình có người thân hy sinh mà còn là tình cảm, sự đồng cảm và trách nhiệm chung của cộng đồng. Việc tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính liệt sĩ vì thế không chỉ mang ý nghĩa đưa những người đã khuất trở về với gia đình mà còn góp phần trả lại tên tuổi, danh dự và vị trí của họ trong ký ức dân tộc.
![]() |
| Chương trình giao lưu “Thư viện người - Những cuốn sách sống về lòng yêu nước” |
Từ những câu chuyện và hình ảnh được chia sẻ, cuộc đối thoại giữa các cựu tù chính trị với đoàn viên, thanh niên và học sinh tiếp tục nhấn mạnh trách nhiệm của thế hệ trẻ trong việc gìn giữ tư liệu, lưu giữ ký ức, tìm kiếm thông tin đồng đội và tri ân những người đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.
Hướng đến Ngày Di sản Văn hóa Việt Nam (23/11) và Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), Hội sách “Huyền thoại Côn Đảo” năm 2026 do UBND TPHCM chỉ đạo, Sở Văn hóa và Thể thao TPHCM chủ trì, phối hợp cùng các cơ quan, đơn vị tổ chức. Các hoạt động chính diễn ra tại khu vực Di tích Nhà Công quán và Công viên đường Tôn Đức Thắng, Đặc khu Côn Đảo từ ngày 19 đến 22/11.


