Việt Nam là thành viên chính thức của Cơ quan Năng lượng nguyên tử Quốc tế (IAEA) từ năm 1957 và tích cực tham gia hầu hết các công ước quốc tế do IAEA bảo trợ.
Bà Najat Mokhtar, Phó Tổng Giám đốc, Trưởng Ban Khoa học và Ứng dụng Hạt nhân của IAEA khẳng định: Hợp tác giữa Việt Nam và IAEA là hành trình bền bỉ của nhiều thế hệ các nhà khoa học Việt Nam để đưa khoa học và công nghệ hạt nhân phục vụ sự phát triển kinh tế – xã hội. Bà Najat Mokhtar cũng khẳng định, tiếp tục hỗ trợ Việt Nam trong việc đảm bảo an toàn, an ninh cho các hoạt động ứng dụng năng lượng nguyên tử vì mục đích hòa bình; khuyến khích Việt Nam tham gia nhiều hơn vào sáng kiến của IAEA.
Bà Najat Mokhtar cho biết: Giai đoạn từ năm 2018 đến năm 2023, Việt Nam đã được IAEA trực tiếp hỗ trợ 17 dự án quốc gia, tham gia vào 67 dự án vùng (RCA và Non-RCA) và liên vùng, giúp Việt Nam phát triển nguồn nhân lực, hoàn thiện cơ sở hạ tầng an toàn và an ninh, đạt nhiều thành tựu trong ứng dụng kỹ thuật hạt nhân vào phát triển kinh tế - xã hội. Đặc biệt, trong lĩnh vực tài nguyên nước, từ năm 2023, IAEA và Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam đã triển khai hợp tác nhằm đánh giá, giám sát ô nhiễm biển và tác động của biến đổi khí hậu dọc bờ biển Việt Nam, góp phần trực tiếp hỗ trợ Việt Nam bảo vệ nguồn lợi thủy sản và sinh kế ven biển, phát hiện sớm nguy cơ ô nhiễm.
Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân thông tin, Việt Nam chú trọng phát triển khoa học công nghệ hạt nhân và xem đây là một trong những lĩnh vực đóng vai trò quan trọng trong cơ cấu năng lượng quốc gia. Khoa học công nghệ hạt nhân đã mang lại nhiều thành quả thiết thực trong nông nghiệp, nguồn nước được giám sát, công nghiệp, y tế, hệ thống đo lường được chuẩn hóa theo các tiêu chuẩn quốc tế...
Theo ông Trần Chí Thành, Viện trưởng Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam, Việt Nam hiện đang thúc đẩy triển khai ứng dụng bức xạ trong lĩnh vực y tế về phòng chống ung thư và nông nghiệp với việc tạo giống bằng đột biến phóng xạ và chiếu xạ lương thực thực phẩm, kiểm soát côn trùng gây hại quả vải thiều, thanh long... bằng kỹ thuật triệt sinh côn trùng...; đẩy mạnh các hoạt động hợp tác nghiên cứu và ứng dụng kỹ thuật hạt nhân trong các lĩnh vực để thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.
Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam cũng là thành viên lâu năm của mạng lưới ALMERA – mạng lưới toàn cầu các phòng thí nghiệm đo phóng xạ môi trường của IAEA. Năm 2026, Viện Nghiên cứu hạt nhân (Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam) tiếp tục đảm nhận vai trò mới trong một dự án khu vực nhằm đào tạo các phòng thí nghiệm trong khu vực châu Á – Thái Bình Dương áp dụng thống nhất các kỹ thuật tiên tiến để đo phóng xạ trong nước biển. Theo đó, một quốc gia công bố dữ liệu vùng biển an toàn, các nước láng giềng có thể tin tưởng kết quả đó, nếu phát hiện ô nhiễm, toàn khu vực sẽ sử dụng cùng một phương pháp đo lường để phối hợp ứng phó hiệu quả. Ngoài ra, Viện Nghiên cứu hạt nhân Đà Lạt đã tham gia đánh giá khả năng hấp thụ và lưu trữ carbon của các hệ sinh thái rừng ngập mặn và cỏ biển, dự án có ý nghĩa trực tiếp đối với người dân vùng Đồng bằng sông Hồng, Đồng bằng sông Cửu Long.
Ông Nguyễn Hoàng Linh, Cục trưởng Cục An toàn bức xạ và hạt nhân (Bộ Khoa học và Công nghệ) chia sẻ, trong bối cảnh Việt Nam đang triển khai Chiến lược phát triển, ứng dụng năng lượng nguyên tử vì mục đích hòa bình đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2050, đồng thời Việt Nam đang triển khai chương trình điện hạt nhân Ninh Thuận 1, Ninh Thuận 2 và xây dựng Trung tâm Nghiên cứu khoa học và công nghệ hạt nhân thì sự đồng hành của Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao năng lực quản lý nhà nước, phát triển nguồn nhân lực và bảo đảm an toàn, an ninh hạt nhân.
Việt Nam và IAEA đã ký kết “Khung Chương trình quốc gia về hợp tác kỹ thuật trong phát triển ứng dụng năng lượng nguyên tử giai đoạn 2022 – 2027”, thời gian tới hai bên sẽ tiếp tục phối hợp xây dựng Khung chương trình hợp tác quốc gia Việt Nam và Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế giai đoạn tiếp theo, hướng tới các chương trình hợp tác có tính ưu tiên, khả thi và mang lại hiệu quả thiết thực.
