____________
 |
Asri là một phụ nữ 40 tuổi có “thâm niên” 16 năm làm nghề giúp việc gia đình. Cô thường xuyên ở trong căn hộ của gia chủ tại Nam Tangerang, ngoại ô Thủ đô Jakarta.
Trước khi Jakarta ban bố tình trạng khẩn cấp do dịch bệnh, Nam Tangerang đã ghi nhận 5 trường hợp nhiễm Covid-19, trong đó có một người chết.
Asri tâm sự: “Tôi không lo ngại cho bản thân và cũng không sợ con virus này. Nhưng tôi biết một số người giúp việc ở khu vực quanh đây không được chủ nhà trang bị cho khẩu trang, dung dịch rửa tay. Khi chủ nhà và trẻ con ở nhà cả ngày để tránh dịch, thời gian và khối lượng công việc của những người giúp việc bắt đầu tăng lên”. Asri cho biết, cô biết cách phòng tránh Covid -19 chủ yếu nhờ những thông tin do Mạng lưới người giúp việc gia đình quốc gia (Jala PRT) cung cấp.
 |
Theo một bài viết trên tờ The Jakarta Post, tại Indonesia, có ít nhất 4,2 triệu người giúp việc gia đình. Họ thường phải làm việc nhiều giờ, nhận mức lương thấp và có rất ít ngày nghỉ vì hợp đồng làm việc không rõ ràng. Do vị trí xã hội thấp, nhiều người giúp việc không đủ dũng cảm để đàm phán với chủ nhà về mức lương cũng như điều kiện lao động.
Khi Indonesia công bố 02 ca nhiễm virus SARS-Cov-2 đầu tiên vào đầu tháng 3, người dân tranh giành mua đồ tích trữ, mua khẩu trang và nước sát khuẩn khiến giá cả sinh hoạt “leo thang”. Tình huống này khiến cuộc sống của tầng lớp thu nhập thấp, trong đó có những người giúp việc, trở nên khó khăn hơn.
Theo một khảo sát do Jala PRT tiến hành đối với 668 người giúp việc tại 7 khu vực của Indonesia vào năm 2019, có tới 98,2% người giúp việc tham gia khảo sát có mức lương chỉ bằng 20% - 30% mức lương trung bình khu vực. Chỉ có 42% người giúp việc tham gia chương trình bảo hiểm y tế quốc gia. Hầu hết chưa được trợ giúp an sinh xã hội.
 |
Trong thời điểm Covid-19 bùng phát, biện pháp “giãn cách xã hội” (distance social) dường như không phát huy tác dụng với tính chất công việc của những người giúp việc như Asri, bởi những giọt bắn có khả năng tồn tại trên bề mặt các đồ vật trong một khoảng thời gian, trong khi một số người giúp việc phải ở chung phòng với chủ nhà.
Lita – một nhân viên thuộc Jala PRT – cho biết: “Những người giúp việc gia đình không dám thắc mắc liệu chính chủ nhà có những triệu chứng mắc Covid-19 hay không? Có sự phân biệt đối xử khi những người giúp việc luôn bị đổ lỗi là nguồn rước bệnh vào nhà”. Thực tế, một khu chung cư ở Jakarta đã cấm người giúp việc bước vào nếu họ không ở cùng gia chủ.
Phần lớn các gia đình thuê người giúp việc đều áp dụng chính sách “không làm việc, không trả tiền”. Chính vì vậy, nhiều người giúp việc đứng trước nguy cơ đột ngột bị chấm dứt hợp đồng khi dịch bệnh Covid-19 tiếp tục lan rộng và các khu nhà bị phong tỏa.
 |
Một nữ giúp việc 36 tuổi ở thành phố Yogyakarta than thở: “Tôi không thể tự cách ly. Tôi cần đi làm để có tiền nuôi con”. Tổ chức Jala PRT đang hướng dẫn những người giúp việc thỏa thuận với chủ nhà, đồng thời hối thúc chính phủ Indonesia đảm bảo cho người giúp việc gia đình được chăm sóc y tế, con cái họ được tiếp cận với giáo dục trực tuyến.
 |
Cũng giống như Asri, Doris Sianturi – một người đàn ông 40 tuổi bán hàng rong ở quận Pademangan, Bắc Jakarta – thuộc thành phần lao động phi chính thức, có thu nhập thấp. Doris đã ở nhà cả tuần nay sau khi chính quyền Jakarta đóng cửa công viên Ancol Dreamland, nơi anh thường đến bán đồ chơi, để phòng chống Covid-19.
Hôm 20/3, chính quyền Jakarta quyết định ban bố tình trạng khẩn cấp và phong tỏa toàn thành phố. Theo đó, tất cả các công viên, khu vui chơi giải trí sẽ phải đóng cửa, trong khi giao thông công cộng cũng bị giới hạn. Mọi người dân có trách nhiệm bảo vệ bản thân và người xung quanh bằng cách không đi ra ngoài. Cuộc sống bị đảo lộn đang ảnh hưởng nghiêm trọng đến thu nhập của những người bán hàng rong.
Doris – người cha của hai đứa con – lo lắng: “Chúng tôi biết xoay sở thế nào? Đây thực sự là thảm họa. Tôi sẽ tiếp tục bán hàng ở đâu?”. Doris có chút tiết kiệm song chỉ đủ chi trả tối đa hai tuần lễ. Nếu thành phố đóng cửa hơn hai tuần, Doris phải tìm kế sinh nhai khác. Ở tuổi của anh, thật khó có thể tìm một việc làm mới.
 |
Theo tờ The Jakarta Post, Doris còn may mắn bởi anh là thành viên của Hợp tác xã người bán rong thuộc Liên minh người nghèo đô thị (UPC). Ông Gugun Muhammad – một nhà tổ chức của UPC – cho biết, Liên minh chuẩn bị đề xuất chính quyền Jakarta cung cấp thực phẩm thiết yếu cho các đối tượng nghèo có thu nhập bị ảnh hưởng từ chính sách “giãn cách xã hội”. UPC hiện đang phát miễn phí nước uống thảo mộc, dung dịch rửa tay cho những người nghèo thuộc Liên minh.
Để giúp những gia đình nghèo mất thu nhập vì dịch bệnh Covid-19, Phong trào Nhận thức Thảm họa Indonesia (Graisena) sẵn sàng hỗ trợ chi phí sinh hoạt khoảng 1,3 USD/ngày/người (khoảng 30.000 VND) trong thời gian cách ly 45 ngày.
Chủ tịch Graisena – ông Agung Firmansyah – cho biết: “Sáng kiến này bắt nguồn từ sự quan ngại của chúng tôi về những trụ cột gia đình dương tính với virus SARS-CoV-2 hoặc nghi nhiễm Covid-19. Nếu họ bị cách ly, ai sẽ đảm bảo nhu cầu hàng ngày của gia đình họ?”.
Một số tổ chức xã hội và cá nhân có sức ảnh hưởng trên mạng xã hội ở Indonesia cũng đang tích cực gây quỹ cung cấp miễn phí thực phẩm dinh dưỡng, nước uống sạch, khẩu trang, gạo, dầu ăn... cho người nghèo.
 |
Các nhà nghiên cứu kinh tế - xã hội cho rằng, những người thu nhập thấp trong khu vực lao động phi chính thức chịu ảnh hưởng nặng nề nhất từ lệnh phong tỏa vì họ thường không có khoản tiết kiệm phòng trường hợp khẩn cấp.
Lực lượng lao động phi chính thức ở Indonesia gồm hơn 74 triệu người, chiếm hơn 57% lực lượng lao động. Trong số này, khoảng hơn 25 triệu người sống dưới mức nghèo. Do vậy, chính phủ Indonesia cần có hình thức hỗ trợ trực tiếp hoặc gián tiếp cho lực lượng khá đa dạng này, gồm: người giúp việc gia đình, người bán hàng rong, lái xe công nghệ, phụ bếp...
Trước diễn biến phức tạp của dịch Covid-19, chính phủ Indonesia đã tung ra 2 gói kích thích kinh tế, trong đó dành khoảng 324 triệu USD ngân sách hỗ trợ các hộ gia đình thu nhập thấp. Chính phủ Indonesia cũng đã tuyên bố sẵn sàng giải ngân khoảng 2,3 tỷ USD cho các chương trình an sinh xã hội dành cho dân nghèo như: Chương trình Hy vọng Gia đình, Thẻ Y tế, Thẻ Thông minh, Chương trình hỗ trợ gạo...
 |
Bài: Võ Giang
Thiết kế: Mẫn San
