Hội thảo quy tụ hơn 120 đại biểu là lãnh đạo các bộ, ban, ngành Trung ương, lãnh đạo tỉnh Nghệ An, các nhà khoa học, chuyên gia tư vấn chính sách, đại diện cơ quan ngoại giao, tổ chức quốc tế và doanh nghiệp của ba nước Việt Nam, Lào và Campuchia. Đây là diễn đàn để các đại biểu trao đổi, đánh giá thực trạng kết nối hạ tầng giữa ba nước, nhận diện những điểm nghẽn và đề xuất các giải pháp phù hợp với bối cảnh phát triển mới.
Tại hội thảo, Giáo sư, Tiến sĩ Lê Văn Lợi, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam nhấn mạnh, mối quan hệ hữu nghị truyền thống, hợp tác toàn diện giữa Việt Nam - Lào - Campuchia là tài sản vô giá của ba dân tộc. Việc tăng cường kết nối của ba nước sẽ góp phần thúc đẩy khai thác lợi thế của mỗi quốc gia trong kết nối hạ tầng với bên ngoài, trong đó có GMS và ASEAN. Cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, xu hướng chuyển đổi số và phát triển bền vững đã làm thay đổi nội hàm của hạ tầng chiến lược. Khái niệm hạ tầng không chỉ là hạ tầng cứng (giao thông, năng lượng) mà còn bao gồm hạ tầng mềm (thể chế), hạ tầng số (dữ liệu, viễn thông) và hạ tầng xanh (lưới điện thông minh, năng lượng tái tạo, logistics xanh). Thêm vào đó, bối cảnh tái cấu trúc chuỗi cung ứng và những thách thức an ninh phi truyền thống đòi hỏi ba nước phải có hệ thống hạ tầng có khả năng thích ứng và chống chịu cao.
Đồng quan điểm, Tiến sĩ Leeber Leebouapao, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Nhân dân Cách mạng Lào, Chủ tịch Viện Khoa học Kinh tế và Xã hội Quốc gia Lào và Viện sĩ Sok Touch, Chủ tịch Viện Hàn lâm Hoàng gia Campuchia cho rằng, nâng cấp và đồng bộ hóa mạng lưới hạ tầng giữa ba nước là chìa khóa để thúc đẩy phát triển bền vững, thu hẹp khoảng cách phát triển, nâng cao năng lực cạnh tranh khu vực và củng cố vai trò trung tâm của Hiệp hội các Quốc gia Đông Nam Á trong không gian hợp tác tiểu vùng Mekong.
Phát biểu tại hội thảo, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Nghệ An Võ Trọng Hải khẳng định Nghệ An có vị trí chiến lược trên hành lang kinh tế Đông - Tây, có đường biên giới dài nhất với Lào cùng hệ thống cảng biển và hạ tầng giao thông kết nối liên vùng. Từ lợi thế này, tỉnh xác định tăng cường kết nối với các địa phương của Lào và Campuchia là một trong những hướng quan trọng nhằm mở rộng không gian phát triển, thúc đẩy giao thương và tăng cường hợp tác khu vực.
Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Nghệ An cũng thông tin tới hội thảo những định hướng, giải pháp về kết nối hạ tầng, trong đó có cao tốc Vinh - Thanh Thủy; đồng thời nhấn mạnh các hình thức kết nối mềm thông qua hợp tác giáo dục, đào tạo nguồn nhân lực, khoa học công nghệ, giao lưu văn hóa và hợp tác giữa các địa phương. Tỉnh cam kết tạo mọi điều kiện thuận lợi, chủ động hợp tác với các địa phương của Lào và Campuchia, góp phần hiện thực hóa các chiến lược kết nối hạ tầng theo hướng thực chất, hiệu quả, tạo nền tảng cho hội nhập và phát triển lâu dài.
Hội thảo được tổ chức với 3 phiên làm việc chuyên sâu, gồm 10 tham luận khoa học cùng nhiều ý kiến trao đổi, thảo luận.
Tại phiên thứ nhất với chủ đề “Bối cảnh của khu vực và thế giới đối với kết nối hạ tầng chiến lược Việt Nam - Lào - Campuchia”, các đại biểu tập trung phân tích những xu hướng chuyển dịch địa chính trị, tác động của biến đổi khí hậu và yêu cầu chuyển đổi xanh. Một trong những vấn đề được nhấn mạnh là cần mở rộng cách tiếp cận về hạ tầng chiến lược. Theo đó, bên cạnh hạ tầng cứng như giao thông, năng lượng, cảng biển, cần chú trọng đồng bộ với hạ tầng mềm gồm thể chế, quy trình hải quan, cùng hạ tầng số và hạ tầng xanh.
Phiên thứ hai với chủ đề “Thực trạng kết nối hạ tầng chiến lược Việt Nam - Lào - Campuchia” tập trung đánh giá những kết quả và hạn chế trong kết nối hạ tầng hiện nay. Các chuyên gia chỉ ra một số điểm nghẽn như chi phí logistics còn cao; một số tuyến giao thông trọng điểm chưa đồng bộ; cơ chế mua bán điện xuyên biên giới còn phân mảnh; thiếu quy chuẩn chung về hạ tầng kỹ thuật số và thủ tục kiểm soát tại một số khu vực cửa khẩu biên giới chưa thực sự tối ưu.
Tại phiên thứ ba với chủ đề “Triển vọng và giải pháp tăng cường kết nối hạ tầng chiến lược Việt Nam - Lào - Campuchia”, các đại biểu tập trung thảo luận tầm nhìn dài hạn, các mô hình phát triển tích hợp và giải pháp huy động đa dạng nguồn lực cho những dự án hạ tầng lớn trong khu vực.
Thông qua các phiên thảo luận, hội thảo hướng tới cung cấp thêm những luận cứ khoa học và khuyến nghị chính sách thiết thực, góp phần thúc đẩy kết nối hạ tầng chiến lược Việt Nam - Lào - Campuchia, tăng cường liên kết kinh tế, mở rộng không gian phát triển và củng cố nền tảng hợp tác giữa 3 nước trong giai đoạn mới.
